|
|
Nüfus yüzde 30, vergi mükellefi yüzde 1 arttı
1985 yılında 50 milyon olan Türkiye nüfusu, 15 yılda 65 milyona çıktı. Ancak bu süre zarfında vergi mükellefi sayısı sadece yüzde 1 arttı
TÜrkİye nüfusunun son 15 yılda 15 milyon arttığı ama vergi ödeyenler adeta yerinde saydı. Maliye Bakanlığı ile DİE'nin bu verileri, Türkiye'de 'kayıt dışılığın' ne kadar büyük boyutlarda olduğunu gözler önüne serdi. DİE verilerine göre 1985'de 50 milyon 306 bin olan Türkiye'deki yıl ortası nüfus, 2000 yılında 65 milyon 311 bine yükseldi. Böylece Türkiye nüfusuna 15 yılda 15 milyon eklendi. Vergi açısından bir diğer önemli gösterge de, Gayri Safi Milli Hasıla'daki artış oldu. 1985 yılında 66 milyar 891 milyon dolar olan GSMH'nin 2000 yılı programında 218 milyar dolar seviyesine yükselmesi öngörüldü.
MÜKELLEF ARTMADI
Nüfus ve GSMH'deki bu yüksek artışa karşılık, Türkiye'de işçi ve memurlar dışında vergi ödeyenlerin sayısı ise adeta yerinde saydı. 1985 yılında Türkiye'de gerçek usulde vergilendirilen mükellef sayısı 1 milyon 967 bin 61 olarak belirlenmişti.
1986 yılında mükellef sayısı 2 milyon 48 bin 761'e çıktı. Takip eden yıllarda ise inişli çıkışlı bir grafik çizdi ve 1990'da 1 milyon 859 bin 324, 1995'de 1 milyon 829 bin 995, günümüzde de 1 milyon 988 bin 7 oldu. Böylece son 15 yılda Türkiye nüfusu yüzde 29.8 oranında artarken, gerçek usulde vergilendirilen mükellef sayısındaki artış yüzde 1'de kaldı.
Türkiye'de doktor, avukat, mimar, mühendis ve diğer serbest meslek sahiplerinin sayısındaki artış da, vergi levhalarına aynı oranda yansımadı ve serbest meslek kazancı nedeniyle vergi ödeyenlere 15 yılda sadece 2 bin 496 kişi eklendi. Gerçek usulde vergilendirilen mükellef sayısı hemen hemen aynı kalırken, esnaf ve sanatkarlık yapan mükellef sayısı büyük ölçüde düştü. 1985 yılında esnaf ve sanatkardan oluşan götürü vergiye tabi mükellef sayısı 1 milyon 26 bin'di. Kurumlar vergisi mükellef sayısı ise söz konusu dönemde belirgin şekilde arttı. 1985 yılında 62 bin olan kurumlar vergisi mükellef sayısı, bu süreçte 560 bine yükseldi. Ancak, mükellef sayısındaki artış vergiye aynı oranda yansımadı. Söz konusu dönemde kurumlar vergisi mükellef sayısındaki artış 9 katı aşarken, ödedikleri vergi ise dolar bazında sadece 7 kat arttı.
Türkiye'nin yıllar itibariyle gelişimi ve mükellef sayıları
| GÖSTERGELER | 1985 | 2000 |
| YIL ORTASI NÜFUS | 50.306.000 | 65.311.000 |
| GSMH | 66.9 milyar $ | 218 milyar $(*) |
| GERÇEK USUL | 1.967.061 | 1.988.007 |
| -Ticari kazanç sahip. | 1.305.217 | 1.461.088 |
| -Zirai kazanç sahip. | 170.240 | 45.914 |
| -Serbest mesl. kaz. | 93.694 | 96.190 |
| -Diğerleri | 388.910 | 384.815 |
| GÖTÜRÜ VERGİ | 1.026.379 | 739.639 |
| -Ticaret ve sanat erb. | 935.166 | 796.200 |
| -Hizmet erbabı | 64.481 | 35.252 |
| -Serbest meslek erbabı | 26.732 | 6.398 |
| KURUMLAR VERGİSİ | 61.990 | 560.411 |
| -Sermaye şirketleri | 43.284 | 482.787 |
| -Kooperatifler | 10.683 | 48.688 |
| -Dar mükellefler | 2.172 | 1.332 |
| -Diğerleri | 5.851 | 27.604 |
| (*)- 2000 yılı program hedefi |
|
|
Copyright © 2000, MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. - Tüm hakları saklıdır
|