Cottarelli: Hello Cemalettin Emmi.
Cemalettin: Hoş geldin evlat.
Cottarelli: Dün başladık.
Bugün devam edelim.
Cemalettin: Ben çiftçiyim.
Buğday ekerim.
Cottarelli : Ben de IMF Türkiye Komi-
seri. Buğdaya fiyat biçerim.
Cemalettin: Buğdaya verecekmişsin kilo başına 80 bin, en fazla 100 bin. Bu bizi öldürür. Bizim maliyetimiz 120 bin.
Cottarelli: Bırak eski hesapları. Yerellik bitti. Globalizm var. Sen olaya küresel bak.
Cemalettin: Senin küresel dediğin, ormana bakıp, ağacı unutmak. Makro bakıp, finans kesimini kolluyorsun. 20 milyon buğday çiftçisi ölmüş senin umrunda mı?
Cottarelli: Emmi sen büyük ekonomist, futurist, stratejist filan olmuşsun. Nerden çıkarıyorsun bu kokmuş eski senaryoyu.
Cemalettin: Sizin ve bizim hımbıl politikacılar sayesinde ekonomiyi de öğrendik, stratejiyi de. Senin piyasa ekonomisi dediğin Türkiye kapitalizmi 65 milyon içinde ancak 7 milyon kişiyi mutlu ediyor, iş sahibi, gelir sahibi yapıyor. Geriye kalan 58 milyonun zaten 11 milyonu aç-sefil-işsiz devlete tam muhtaç. Kalanlar da sürünmekle yaşamak arası. Senin sistemin 7 milyon kişi için değilse Türkiye'de niçin bu kadar büyük gelir adaletsizliği var?
Cottarelli: Ben Washington'da hazırlanan rapora bakarım. Senin sorunun cevabı bu raporda yok. Rapor diyor ki, Türkiye'ye yeşil ışık yakacaksak köylüleri adam edecek köklü reform yapsınlar.
Cemalettin: Şimdi biz 20 milyon buğday köylüsü adam değil miyiz?
Cottarelli: Adam olmasına adamsınız da küresel çiftçi değilsiniz.
Cemallettin: Tarlaları süren, tohumu toprağa atan, gübreyi getiren, hasadı götürüp TMO'ya teslim eden, halkın ekmeği, böreği, çöreği için buğdayı üreten biz değil de senin baban mı? Biz çiftçi olmuyor muyuz?
Cottarelli: Olamıyorsunuz. Yerel, devlet bağımlısı köylü kalıyorsunuz. Siz buğdayı, pamuğu, tütünü, çayı, ayçiçeğini, fındığı, patatesi, tütünü dünya fiyatlarının üstünde devlete satıyorsunuz. Bu fiyatlar yüzünden 65 milyon herşeyi dünya fiyatlarının üstünde yiyor. Kentte yaşayanlar yılda köylülere 8.3 milyar dolarlık fazla para ödüyorlar. Ayrıca devlet de 3.1 milyar dolar destek veriyor.
Cemalettin: Lan yavrum Cottarelli, oturduğun yerde züppelik etme.
Cottarelli: Emmi ağzını bozma.
Cemalletin: Nasıl bozmayayım, bu söylediğin dolarlar bize aktarılıyorsa açlıktan nefesimiz niye kokuyor? Bizim ürünler pahalı diyorsun. Fakat aldığımız mazot, gübre, tohum, ilaç da dünya fiyatlarından üç kat pahalı. Pahalı girdiyle, ucuz buğday nasıl üreteceğiz?
Cottarelli: İşte bütün mesele bu.
Cemalletin: Neymiş mesele?
Cottarelli: Politikacı seçim zamanı size yüksek taban fiyat veriyor. Siz de onlara Babamız, Hocamız, Bacımız, Karaoğlanımız, Mesutumuz, Bahçelimiz diye oy veriyorsunuz. Ama fiyatlar dünya piyasalarından kopuyor. Sizin ürettiğiniz buğdayı, tütünü, fındığı, çayı, pamuğu satamıyorsunuz. Stoklar kabarıyor. Devletin delikleri açılıyor, delik açılınca enflasyon patlıyor. Senin mazot, gübre, ilaç, tohum fiyatları da artıyor. Sana verdikleri parayı aslında geri alıyorlar. Seni uyutuyorlar. Sen kokmuş nefesinle başbaşa kalıyorsun. Sen bu uykuda verimi de artıramıyorsun. Çünkü bu sistem seni verimsizliğe babadan, atandan ne gördünse onu yapma miskinliğine götürüyor. 1990'lı yıllarda sizin tarımda verim artışı yüzde 1.5 ama Fransız, ABD'li, İtalyan çiftçisi genetik devrime atladığı için onun verimi yüzde 500'e katlanıyor. Senin kalite berbat, ürettiğin buğdayı Avrupa'da danalara bile yedirmiyorlar. Maliyetin yüksek. Bizim kapitalist sistemde senin başarı şansın bu halinle hiç yok.
Cemalettin: İyi söylüyorsun da Babamız, Bacımız, Hocamız, Karoğlanımız, Mesutumuz ile Bahçelimiz olmazsa biz hepten ölürüz. Senin bize sunduğun nedir?
Cottarelli: Önce kol gibi geçirme.
Cemalettin: Nasıl yani?
Cottarelli: Kan ve gözyaşı.
Cemalettin: Kan emici misin?
Cottarelli: Hay bu yeniden yapılanma modeli. Önce size düşük taban fiyatı verip, silkeleyeceğiz. Bu sizi; fiyatıyla üretim yapmaya zorlayacak.
Cemalettin: Böyle yaparsanız 20 milyon buğday üreticisi yollara dökülürüz.
Cottarelli: Yok yok dökülmezsiniz. Biz sizi tanıyoruz. Bak tütün ve çay üreticisine de düşük verdik gıkları çıkmadı.
Cemalettin: Sizin de düşük fiyat dışında başka çözümünüz yok.
Cottarelli: Var.
Cemalettin: Hani nerde?
Cottarelli: Taban fiyatları dünya fiyatlarına çekilince zorlanacaksınız. Zor, eski yanlış kaynamış kemiği kıracak. Siz de köylülükle yaşayamayacak, doğru dürüst küresel çiftçi olmaya başlayacaksınız.
Cemalettin: Düşük fiyat bizi bitirir.
Cottarelli: Piyasa sistemi bu. Ölen ölür, dayanıksız ağaç kurur, kalan sağlar Türkiye'ye de yeter global sisteme de.
Cemalettin: Sağ kalan olacak mı?
Cottarelli: Olacak kuşkusuz. Şu dökülen halinize bak. Toprak büyümüyor fakat tarımda nüfus büyüyor. Tarımda nüfus büyüdükçe toprak miras yoluyla parçalanıyor. İşletmeler küçülüyor. İşte rapor: 1950 yılında Türkiye'de tarım işletmeleri başına toprak 77 dekarken bu 1999 yılında 59 dekara inmiş.
Cemalettin: Eşlerimizi mi kısırlaştırsak?
Cottarelli: Küçük işletmeleri birleştirin. Birlikler kurun. Köylü Cemalletinler gitsin yerine Cemalletin Tarım İşletmeleri A.Ş'ler gelsin. Bu işletmeler yanlarında ziraat mühendisi, baytar, ekonomist, finansçı, dünyayı izleyen profesyonel yönetici çalıştırsın. Senin maliyetler düşecek, kaliten artacak.
Cemalletin: Ulan uyanık, sen beni gerçek kapitalist yapmaya uğraşıyorsun. Tarım birlikleri bu ülkede 60 yıldır var.
Cottarelli: Var ama ne olmuş. Sizi köylü bırakmış, çiftçileştirememiş. Sizin çıkarınız yerine iktidarların, politikacıların çıkarını öne geçirmiş. Özkaynak biriktirememiş. Hepsi borç içinde, faiz batağında. Senin küresel çiftçi kapitalist olmaktan başka seçeneğin yok.
Cemalettin: Ben babamı isterim.
Cottarelli: Sen çok beklersin.
