Demirel, 1965 seçimlerinde sözünü verdiði Boðaziçi Köprüsü projesini keskin bir muhalefete raðmen hayata geçirdi..

SÖZ GERÇEKLEÞÝYOR
Seçimlerde Adalet Partisi, yüzde 52'nin üzerinde bir oy alarak tek baþýna iktidara geldi. AP'nin Genel Baþkaný Demirel, Türkiye'yi yeniden kalkýndýrma hamlesini baþlatýrken, önce Keban Barajý'nýn temelini attý. Ardýndan da, Boðaz Köprüsü'nün hazýrlýklarýný baþlattý.

Türkiye'nin en genç Baþbakaný Demirel, 3 Kasým 1965 günü Hükžmet Programý'ný TBMM'de okurken, þunlarý söylüyordu: "Asya ile Avrupa arasýnda karayolu ulaþýmýný saðlamada önemli bir görev yapacak olan Ýstanbul Boðaz Köprüsü'nün projesini gerçekleþtirmek için çalýþmalara baþlýyoruz." Demirel, 23 Haziran 1966 tarihinde de Karayollarý Genel Müdürlüðü'nü ziyaret ederken þu açýklamalyý yapýyordu:

"Boðaz Köprüsü'nün etüdü, projesi, ekonomik fizibilitesi, her þeyi yapýlmýþtýr. Bugün, bu etüdleri tekrar gözden geçiriyoruz. Köprünün yapýlmasý, bir zorunluluk haline gelmiþtir. Ama Türkiye'de genellikle büyük eserlere karþý bir direnme olur. Bu, hafsalamýza sýðmadýðýndan mýdýr nedir, bilemem.

Boðaz Köprüsü, bir hayâl, bir faraziye deðil, bir hesap kitap iþidir. Son etütleri tetkik ettim. Artýk Ýstanbul Köprüsü, bugün için Türk ekonomisine bir yük deðil, ona hizmet görecek bir tesis haline gelmiþtir."

Ýstanbul Boðaz Köprüsü'nün hayata geçirilmesi için beklenen startý Baþbakan Demirel veriyor, hemen ardýndan AP iktidarýna muhalif olan siyasi kadrolar ve sivil toplum kuruluþlarý "Köprü'ye Hayýr" kampanyasý baþlatýyorlardý. Mimarlar Odasý, "Yabancý firmalarýn Sultan Abdülhamit'e satamadýklarý Boðaziçi Köprüsü'nü, Türkiye Cumhuriyeti'ne yutturdular" þeklinde suçlamalarda bulunuyor, Hakkâri'nin Zap Suyu üzerinde bir köprü yapýlmasý için karþý kampanya baþlatýyordu.

Ýstanbul Boðazý'na köprü yapýlmasý konusu, kýsa sürede Türkiye sýnýrlarýný aþýyor, dünyanýn da ilgisini çekmeye baþlýyordu. ABD'nin ünlü New York Times gazetesi 22 Haziran 1968'de þu habere yer veriyordu: "Ýstanbul'un, Avrupa ile Anadolu yakasýný birleþtirmek üzere, Boðaz üzerinde bir köprü yapma rüyasý artýk gerçekleþiyor. Resm” yetkililer, Kasým sonlarýnda, ABD dýþýnda dünyanýn en uzun köprüsü olacak olan bu köprünün inþasý için, bütün milletlerden teklifler alýnacaðýný söylediler.

Büyük bir karayolu programýný da içine alacak olan bu muazzam projenin, finansman planlarý Ankara'da hazýrlanmak üzeredir. Resm” kaynaklarýn söylediðine göre; gerekli paranýn üçte biri dahilden elde edilecek, geriye kalan kýsmý da, dýþ kaynaklardan saðlanacaktýr. Avrupa'nýn en uzun köprüsü olacak bu köprünün yapýmý, tahminen üç yýl sürecektir."

1969 yýlýna gelindiðinde, Ýstanbul Boðaz Köprüsü'nün proje çalýþmalarý epey hýz kazandý. Dýþ finansman bulundu. Ýhaleye yurtdýþýndan uluslararasý dört firma grubu baþvurdu. 1969 rakamlarýyla Köprü'nün yaklaþýk 500 milyon Türk Lirasý'na mâl olacaðý hesaplandý. Çevre Yollarý ve Haliç Köprüsü ile bu bütçenin 1,5 milyar Türk Lirasý'na ulaþabileceði öngörüldü.

Ýhale incelemeleri sonunda, "Hochtief-The Cleveland Bridge" Grubu, Ýstanbul Boðaz Köprüsü'nün yapým iþi için görevlendirildi. Ýnþaat sözleþmesi, 26 Ocak 1970 tarihinde Baþbakan Süleyman Demirel'in huzurunda imzalandý. Demirel, bu tarih” tören sýrasýnda þunlarý söylüyordu:

'ÝHTÝYACI ÖNCEDEN GÖR!'
"Baþbakan olarak, bugün iþimi gücümü býrakarak, buraya niye geldiðimin ve neden hazýr bulunduðumun, bu konuþmayý neden yaptýðýmýn, neden imza koyduðumun sebebini sorarsanýz; taraflardan, bu tesisin zamanýnda bitirilmesini istiyorum.

Boðaz Köprüsü, modern Türkiye'nin muhtaç olduðu eserlerden sadece birisidir. Hizmetin Ýstanbul'a deðil, Türkiye'ye yapýldýðý aþikârdýr. Hizmet, sadece Türkiye'ye deðil, barýþ içerisinde yaþayan dünyada, çeþitli maksatlar için Avrupa'dan gelip Asya'ya, Asya'dan gelip Avrupa'ya gitmek durumunda olan herkese yapýlmaktadýr."

Köprünün temeli, 20 Þubat 1970 Cuma günü törenle atýldý. Beylerbeyi'ndeki törende konuþan Baþbakan Demirel, þunlarý söylüyordu: "Ecdadýmýzýn 510 yýl önce bir kenarýna Anadoluhisarý'ný, diðerine Rumelihisarý'ný diktiði Boðaz'ýn iki yakasýna bugün Türkiye Cumhuriyeti herbiri 160 metrelik kuleler dikmektedir. Önemli olan, vatandaþýn ihtiyacýný karþalamada býçak kemiðe dayanmadan, ülkeyi yönetenlerin o ihtiyaçlarý görüp, yerine getirmesidir."

Demirel açýlýþta neden yoktu?
BOÐAZÝÇÝ Köprüsü, plânlandýðý süre içerisinde tamamlanýp, Cumhuriyet'in 50. Yýldönümü olan 29 Ekim 1973'te törenle hizmete açýldý. Ancak, köprünün mimarý Demirel, açýlýþta yoktu. 12 Mart 1971'de TSK komutanlarý, TBMM'ye, "ülke uçurumun eþiðinde" diyerek bir muhtýra vermiþ, bunun üzerine Baþbakan Demirel, görevinden istifa etmiþti. Ülke, yarý-asker” bir rejimle yönetilmeye baþlanmýþtý. Demirel ise, böyle bir atmosferde, törene katýlmayý içine sindirememiþti.

Dönemin Bayýndýrlýk Bakaný Nurettin Ok, açýlýþtaki konuþmada, "Bu baþarýda þüphesiz, köprünün proje ve inþaatýný gerçekleþtirmiþ bulunan Demirel Hükžmeti'nin unutulmaz ve cesur rolü vardýr. Bu sebeple, baþta Sayýn Demirel olmak üzere, bütün emeði geçenlere, sonsuz þükranlarýmý sunuyorum," diyordu.

YARIN
Türkiye'ye ilk TV yayýnýný hangi baþbakan getirdi?

Hangi tünele 'Asýrlarý Delen Tünel' deniliyor?

Güneydoðu köylüleri, kurtlu su içmekten nasýl kurtuldu?

HULUSÝ TURGUT'UN DÝZÝ YAZISI