Varislerce, beyanı unutulan miras!..

Böyle insanlar da var mı? diye sormayın, o kadar çok ki...

Yasalarımıza göre, intikal eden malın, hukuki anlamda mirasçıların üzerine geçebilmesi için, mirasçıların öncelikle mahkemeden "veraset ilamı" diye adlandırılan bir belgeyi almaları gerekiyor. Veraset ilamı; ölen kişinin "mirasçılarının kim olduğunu" ve "miras hisselerini" belirten bir belgedir.

Veraset ilamı alındıktan sonra, ölüm tarihinden itibaren "dört aylık süre geçirilmeden" mirasçıların, ölen kişinin ikametgahının bulunduğu yerdeki ilgili vergi dairesine "veraset ve intikal vergisi" beyannamesi vermeleri gerekiyor. Tahakkuk eden vergiler de, üç yılda, her yılın "mayıs" ve "kasım" aylarında, toplam altı taksitte ödeniyor.

Beyanı unutulan miras
Ülkemizde, özellikle kırsal kesimde rastlanan bir durum var. Bazı mirasçılar, ölen kişiden kendilerine intikal eden araziyi ya da evi "veraset ve intikal vergisi beyannamesi" ile beyan etmiyor ancak araziyi ekmeye, evde de oturmaya devam ediyorlar. Daha sonra onlar ölüyor, yine değişen birşey olmuyor. Gayrimenkul tapuda dedenin adına kayıtlı, araziyi ya da evi kullananlar ise torunlar...

Çok kişi, beyan etmediği ya da beyanname verirken unuttuğu bir gayrimenkulü ya da menkul malı, yıllar sonra beyan ettiğinde, "yüklü bir vergi ve ağır bir ceza ile ödeyeceğini" düşünür. Oysa bu düşüncesi doğru değildir.

Ceza ödemeden de bu sorunlarını çözebilirler. Üstelik daha az da vergi ödeyerek...

Cezadan kurtuluş
Maliye Bakanlığı 2000/1 Seri No.lu "Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu İç Genelgesi" ile bu konuda bir açıklama yapmıştır. Tam metni Yaklaşım Dergisi'nin Mart 2000 sayısında yayımlanan iç genelgede yeralan açıklamaya göre;

* Verilen veraset ve intikal vergisi beyannamesinde gösterilen mallar ile beyanname verilmeyen hallerde mükellefiyet, intikal eden malların idarece tespit olunduğu tarihte başlamaktadır.

* İntikalle konu malların, mükellefler tarafından, idarece beyana davet edilmeden kendi rızalarıyla veya beyana çağrı ile tanınan ek süre içinde beyanı halinde, yapılan tarhiyat, bu mallar için ilk tarhiyat olmaktadır.

* Bu gibi durumlarda, ikmalen, re'sen veya idarece tarhiyattan sözedilemeyeceğinden, tahakkuk eden vergiler için "vergi ziyaı cezası" ve "gecikme faizi" de uygulanmayacaktır.

* Bu durumda, gecikme nedeniyle, sembolik bir ikinci derece usulsüzlük cezası uygulanacaktır.

Yukarıda yapılan açıklamalardan ve dayanak gösterilen iç genelgeden de farkedeceğiniz gibi, size miras kaldığı halde beyan etmeyi unuttuğunuz malı, hiç çekinmeden şimdi de beyan edebilirsiniz. Beyan edeceğiniz değer ise, intikal eden malların, mirasın açıldığı gündeki değeridir (VİVK.Md.11). "Mirasın açıldığı gün" ise, ölümün meydana geldiği gündür (MK.Md.517).

Sonuç olarak belirtmek gerekirse, varisler; kısmen ya da tamamen beyan etmeyi unuttukları mirası, aradan beş yıl geçmiş olsa da beyan edebilirler. Beyan edilecek değer ise, ölüm tarihindeki değerdir. Beyanname verildiğinde, vergi dairesince, gecikme faizi ve vergi ziyal cezası uygulanmaz.