LİKİDİTENİN ÖNEMİ
Global trendlere parelel olarak, bu piyasanın diğer ülkelerdeki piyasalarla bağlantılı olarak kurulmasının, hatta mümkünse entergrasyona gidilmesinin çok yararlı olacağını düşünüyorum. Ciddi likidite sorunlarıyla karşı karşıya kalması muhtemel böyle bir piyasanın, yurt içinde mevcut arz ve talep kapasitesiyle yaşayabilme şansı düşük.

Ekonomilerin kendilerini yenilemesi ve büyümesi, yeni şirketlerin doğmasına ve gelişmesine bağlı. Bunu sağlayacak girişimci ortamın yaratılması, her şeyden önce, ülkenin kültürü ile yakından ilgili. Girişimcilik vasfı, kısmen geçmişten ve kültürden gelen bir olgu olmakla birlikte, bir ölçüde öğretilebilir niteliğe de sahip. Bu bakımdan ülkemizde girişimciliğin geliştirilmesi için kültürün, zihniyetin ve iş yaşamındaki başarısızlığa bakış açısında olduğu gibi hukuk bakış açısının değiştirilmesi gerekiyor. Girişimciliği mutlak surette teşvik etmeliyiz. Hong Kong ve Güney Kore'de bu girişimlerin başarılı olduğunu görüyoruz.

NASDAQ ÖZEL ŞİRKET
* Bu piyasanın kurucusu kim olacak? Merkezi nerede olacak?

Türk Nasdaq'ın, Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliği'nin ve İMKB'nin de yeralabileceği geniş tabanlı bir ortaklık yapısı içinde, kâr amaçlı bir özel şirket tarafından kurulması uygundur. Ve tabii ki SPK'ca belirlenen kurallar çerçevesinde işletilmesi gerekir.

Öte yandan, böyle bir yapılanmaya "Nasdaq-Canada" ve en son LSE ve DB'nin birleşip Nasdaq ile joint venture kurması projelerinde olduğu gibi, ABD Nasdaq'ın da ortak olması çok cazip.

Bilindiği gibi bilgisayar ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler zaman ve mekan kavramlarının sınırlayıcı etkilerini ortadan kaldırıyor. İşlemler tamamen elektronik olarak yürütüleceği için, Türk Nasdaq'ın nerede kurulacağı önemli değil. Örneğin ABD Nasdaq'ın merkezi ve bilgisayarları piyasalardan uzak bir şekilde Washington'da. Ancak ben yine de Türk Nasdaq'ın ülkemizin finans merkezi olan İstanbul'da kurulmasının daha avantajlı olacağını düşünüyorum.

İnternetten bilgiye karşı dikkati olmalı

* İnternet üzerinden yanlış ve yanıltıcı bilgilendirmelere ve manipülasyonlara karşı ne önlemler alınabilir?

İnternet kulanımının hızla yaygınlaşması yatırımcılara yeni bazı fırsatlar sunduğu gibi bir takım riskleri de ortaya çıkarmakta. Bizim gibi düzenleyici otoritelerin temel amaçları; yatırımcıların korunması, piyasalarda etkinliğin sağlanması ve sistemik risklerin azaltılması. Yanlış ve yanıltıcı bilgilendirme ile manipülasyon gibi ihlaller, ister internet üzerinden isterse diğer araçlar kullanılarak yapılsın, Kurulumuz tarafından incelenecektir. Artık internet üzerinden işlenen suçlarda suçun kaynağına inmek teknolojik olarak mümkün. Son günlerde basında da sıkça yeralan "I love you" virüsünde suçun kaynağı kısa sürede tespit edilebildi. Ancak, internet suçlarını önlemek amacından hareketle aşırıya kaçmamak gerekir. Aksi halde, internetin sağladığı olanaklardan yararlanmak güçleşecektir.

İnterneti ve teknolojiyi iki taraflı bir silah olarak görmek lazım. Sadece kötü niyetlilerin değil, bunlarla mücadele eden Kurulumuz gibi kuruluşların da kullanabileceği bir silah. Evet, internet bir taraftan düzenleyici otoritelerin işini zorlaştırıyor. Ama onlara avantaj sağladığı yönleri de bulunmakta. Düzenleyici kuruluşlar teknoloji ve interneti iyi bir şekilde kullanabilirlerse yatırımcı lehine etkin bir bilgi ve gözetim ortamı yaratmış olur. Bu şekilde, mali suçlarla daha etkili bir biçimde mücadele edebilirler. Bu konuda çalışmalarımız var.

İnternetten beklenen yararın gerçekleşmesi ve tehlikelerin asgariye indirilebilmesi için yatırımcıların bilinçlendirilmesi şarttır. Yatırımcılar, interneti kullanmanın ve burada verilen bilgiler doğrultusunda hareket etmenin getireceği muhtemel riskler karşısında dikkatli olmalılar.

Borsalarda ittifak ve ortaklık devri
"Kurulacak vadeli işlemler borsasının Eurex ve Chicago sisteminin bir parçası olacak olması büyük avantaj"

* Dünyanın 3. ve 4. büyük borsalarının birleştiği bir dönemde vadeli işlemlerin ayrı ayrı borsalarda olmasının gerekçesi nedir? Konjonktüre ve İstanbul'u finans merkezi yapma hedefine ters değil mi?

İzmir'de bir vadeli işlemler borsası kurulması için uzun süredir çalışıyoruz. Bu borsanın kurulduğunda, dünyanın en büyük vadeli işlemler borsası EUREX ve ABD'nin en büyük vadeli işlemler borsası CBOT'nin oluşturduğu ortak platforma katılması gündemde. Uzak Doğu bağlantısının da kurulması ile 24 saat faaliyet gösterecek olan bu oluşumda Türkiye, tamamen elektronik ortamda dünyanın en önemli finans merkezleri ile entegrasyona gitmiş olacak. Ulusal ve hatta bölgesel borsaların fizibilitesinin kalmayacağı bir döneme giriyoruz. Ulusal borsalar rekabet düzeylerini koruyabilmek için global düzeyde partner bulmak zorunda kalacaklar.

Bir elektronik ağın parçası olacak bu borsanın coğrafi varlığından sözetmek ya da bunu ön plana çıkarmak doğru değil. Eurex'in merkezi bilgisayarları Frankfurt'ta olduğuna göre yeni kurulacak borsanın ağırlık merkezinin İzmir değil Frankfurt olacağını söylemek daha doğru. Kaldı ki İMKB de bu sisteme entergre olabilir. Ancak kamusal niteliği, bu tip esneklikler göstermesini zorlaştırıyor. Nitekim, New York Borsası da aynı sıkıntıları yaşıyor ve bunu aşmak için yapısal değişikliklere gitmek istiyor.

Aslında dünya trendlerine bakıldığında, vadeli işlemler piyasalarının kendi aralarında, spot piyasaların kendi aralarında birleştiğini görüyoruz. Bu bakımdan vadeli işlemler borsanın EUREX-CBOT sistemine entegre olurken, İMKB'nin de, örneğin oluşturulmaya çalışılan lCE-DB-Nasdaq ittifakına katılması çok yerinde olur.

ABDURRAHMAN YILDIRIM