"Robot" korur mu?

BOĞAZ'da Antigua bandıralı Jessilena adlı konteynırın Bebek'te kıyıya oturmasının üzerinden bir ay bile geçmedi; bu kez Savatome (her neresi ise) bandıralı Conti Rosa adlı kuru yük gemisi Anadoluhisarı'ndaki tarihi Amcazade Hüseyin Paşa yalısına bindirdi. Üç asırlık yalı harap oldu; gemi yoluna devam etti.

YETKİLİLER Boğaz'ın deniz kazalarından yakında, "ful-elektronik denetim sistemi" ile korunacağını belirtiyor. Uzmanların ise şüpheler var. Türk Kılavuz Kaptanlar Derneği eski başkanı Aykut Erol, geçen yıl bu köşede de yer verdiğimiz bir makalesinde şöyle yazıyordu:

"BOĞAZ'a kurulacak sistemin ana tarama aygıtı VTS, 5 millik görüşe sahip. Bu yeterli değil. Trafiğin kapanması veya benzeri durumda 5 milde trafik şeridine girmiş gemiye VTS herhangi bir talimat ve bilgi iletemez. İletse de uygulanmasına zaman kalmaz. İstanbul Boğazı için güvenceli mesafe 20 mil olmalıdır."

DF adı verilen "etiketleme direction finder"larının Marmara girişine konulmayacak olmasını da Aykut Kaptan şöyle eleştiriyordu:

"DF'ler gemi teşhisinin can damarları. Boğaz girişine konmazlarsa Marmara'dan gelip Boğaz'a giren gemi tanımlanamaz. Boğaz'a girişten sonra sağlıksız ve yanlış etiketleme hem geminin izlenmesini zorlaştırır, hem Boğaz trafiğinin ritmini tehlikeli şekilde bozar; ciddi kaza riski oluşur."

UZMANLAR Boğaz'ın tamamen otomasyona, "robotik sistem"lere emanet edilmesinin doğru olacağı kanaatinde değiller. "İnsan unsurunun yetenek ve sezgilerine başvurulmasının kaçınılmazlığı"nı vurguluyorlar. Yani "kılavuz kaptan" gerekliliğinin altını çiziyorlar.

SAYILARI son zamanlarda ürkütücü şekilde artan zincirleme kazalar da gösteriyor ki, İstanbul Boğazı'nın esirgenmesi için bu gibi görüş ve uyarılar ciddiyetle dikkate alınmalı; tek yönlü değil son derece ayrıntılı ve köklü önlemler alınmalı....

VE bizce de "insan sezgileri" kesinlikle yabana atılmamalı.