Her şirket kâr dağıtmak zorunda!..

Şirketlerin, kâr olarak, asgari bir tutarı, mutlaka dağıtmak zorunda olduklarını biliyor muydunuz? Biliyorsanız, bu yazıyı okumanıza gerek yok. Bilmiyorsanız, dikkatle okumanızda yarar var.

Anonim ve limited şirketlerin, 1999 yılı kârını dağıtıp dağıtmayacağına, yetkili organları toplanıp karar verir. Bu toplantıda, kârın kısmen ya da tamamen dağıtılmasına veya hiç dağıtılmamasına karar verilebilir.

1999 yılı kârını hiç dağıtmayacak olan şirketlerin, bu karara rağmen, dağıtması gereken asgari kâr tutarı var. Bunu atlamamak gerekiyor...

Dağıtılacak asgari kâr
Türk Ticaret Kanunu'na göre, anonim ve limited şirketler, her yıl, ödenmiş sermayelerinin yüzde 5'i oranında "Birinci temettü" ya da "birinci terpit kâr payı" dağıtmak zorundadırlar (TTK. Md. 466/fıkra 2, bent 3).

Buna göre, ödenmiş sermayesi 100 milyar, 1999 yılı dağıtılabilecek kârı da 30 milyar lira olan bir anonim şirket, 2000 yılında yapılan genel kurulunda, kâr dağıtılmayacağı yönünde karar alsa dahi ortaklarına, "birinci temettü" olarak, 5 milyar lira temettü dağıtmak zorundadır.

Buradaki 5 milyar lira, kârın belirli bir yüzdesi üzerinden değil, şirketin ödenmiş sermayesinin yüzde 5'i üzerinden hesaplanmıştır. Örneğimizdeki şirketin, ödenmiş sermayesi 100 milyar lira yerine 10 milyar lira olsaydı, 500 milyon lira "birinci temettü" dağıtması gerekecekti. Şirketin ödenmiş sermayesi 1 milyon lira olsaydı, 1999 yılı dağıtılabilecek olan 30 milyar liralık kârın tamamı ortaklara dağıtılacaktı. Ödenmiş sermayenin yüzde 5'i oranında dağıtılan kâr payları üzerinden, ikinci tertip yedek akçe ayrılmaz (TTK. MD. 466/II-3). Anonim şirket için verilen bu örnek, limited şirket için de aynıdır.

Diğer ince noktalar
Anonim ve limited şirketlerde, dağıtılması gereken yüzde 5'lik asgari kâr payı üzerinden, yüzde 16,5 oranında, fon payı dahil stopaj yapılması gerekiyor (GVK Md. 94&6-b-i).

Kâr payı alan şirket ortağı, eğer gerçek kişi ise, cüne geçen kâr payı belirli bir tutarı aştığında, bu gelirini yıllık beyanname ile beyan etmek zorunda. Buna göre, 2000 yılında, 4 milyar 375 milyon liranın üzerinde kâr payı ya da temettü elde eden gerçek kişi ortak, bu gelirinin tamamını 2001 yılı Mart ayında, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edecektir. Burada sözü edilen 4 milyar 375 milyon lira, gayri safi tutar olup, bunun safi tutarı yaklaşık 3 milyar 645 milyon liradır.

Yukarıdaki açıklamalardan da farkedileceği gibi, anonim ya da limited şirketlerin, yetkili organları kâr dağıtmama kararı alsa dahi, şirketin ödenmiş sermayesinin yüzde 5'i oranında asgari bir kâr dağıtılması gerekiyor.