Nasdaq'la başladı
Borsa depremi teknoloji hisselerindeki çöküşten, yani bu hisselerin işlem gördüğü Nasdaq'dan çıktı. Nasdaq Endeksi 1997 başında 1.291 puandaydı. O yıl sadece yüzde 21 değer kazandı. 1998'de kazanç yüzde 39'a çıktı. 1999'da ise getiri yüzde 85'e ulaştı. Geçen yılı 4.069 puandan tamamlayan Nasdaq, 10 Mart'a kadar yükselişe devam etti. Yüzde 24 daha değer kazanarak 5.048 puana çıkarak tarihi zirvesine ulaştı.

Bu yükseliş sırasında yeni ekonomi hisseleri yüksek talep ve halka arzlar yoluyla oluk oluk para çekti. Henüz kâra geçmemiş, ne zaman geçebileceği de belirsiz şirketlerin piyasa değerleri inanılmaz seviyelere çıktı. "Fiyatlar şişti" diye hisse satanlar bin pişman oldu.

KURALLAR DEĞİŞTİ
Yeni ekonomi ile hesapların, şirket değerleme yöntemlerinin yeniden yapılması gerektiği ortaya atıldı. Bu görüş, akıl almaz boyutlara yükselen fiyat/kazanç oranlarının tehlikesini perdeledi.

Sonunda balon 10 Mart'ta patladı. Nasdaq hızla düşüşe geçti. Diğer ülke borsalarındaki teknoloji hisselerine de yoğun satış geldi. Bu sırada eski ekonomi hisselerinin kalesi Wall Street yükselişe başladı.

Ancak Nasdaq'da geçen hafta cuma günü yaşanan düşüş, o kadar yoğun ve zarar da o kadar büyük oldu ki, eski ekonomi hisseleri de tutunamadı. Fon yöneticileri kârlı eski ekonomi hisselerinden de çıktı.

TARİHİ KAYIPLAR
Nasdaq'da geçen hafta ortaya çıkan yüzde 25'lük değer kaybı, bazı hisselerde tarihi kayıplara neden oldu. Piyasa değerleri milyarlarca dolar gerileyen dev şirketlerinden Oracle, Nortel Networks, Cisco Systems, Microsoft, EMC, pek çok yatırımcısının da kişisel varlıklarının büyük kısımını götürdü.

Yazılım şirketi Oracle'ın piyasa değeri bir haftada 61 milyar dolar, yani yüzde 29 geriledi. Nortel hisseleri yüzde 29 düştü, piyasa değeri 44 milyar dolar azaldı. EMC Corporation yatırımcıları 62 milyar dolar, yüzde olarak da paralarının 25'ini kaybetti. Cisco System'ın piyasa değeri ise tam 113 milyar dolar, yani yüzde 25 geriledi. Microsoft ise Ekim 1987'den beri en kötü haftasını yaşadı. Hissenin değeri yüzde 16.8 geriledi.

Teknolojik felaket
1- Başta internet olmak üzere ikinci sanayi devrimin yaratıcıları denilen yeni ekonomi şirketleri, hisse değerlemeleri konusundaki tüm hesaplama yöntemlerini altüst etti.

2- Para oluk oluk eski ekonomi hisselerinden, ne zaman kâra geçeceği belirsiz yeni ekonomi hisselerine geçti. 1999 başından 10 Mart'a kadar Nasdaq yüzde 130 değer kazandı.

3- Nasdaq 10 Mart'ta 5.048 puanla tarihi zirvesini gördü. Üstüste yayımlanan raporlar, yatırımcıların algılamalarını değiştirdi. Kar realizasyon amaçlı satışlar, hızla endeksi aşağıya düğru sürükledi.

4- 10 Mart'tan beri yüzde 34 değer kaybeden Nasdaq, önce diğer borsalardaki teknoloji hisselerini etkisi altına aldı. Düşüş çöküşe dönüşünce, yatırımcılar eksi ekonomi hisselerinden de kaçmaya başladı.

5- Cuma ABD'de başlayan bu deprem, dün Asya ve Avrupa borsalarını da etkisi altına aldı.

ABD'de geçen haftanın kaybı 2.1 trilyon dolar

Wall Street'te geçen hafta yaşanan borsa depremi birçok dolar milyarderine pahalıya mal oldu. İşte geçen haftanın en çok kaybedenleri...

* Microsoft'un sahibi Bill Gates 11 milyar dolar kaybetti.

* Charles Schwab şirketinin başkanı Charles Schwab'ın 2.6 milyar doları uçtu.

* Sanal alemin en büyük kütüphanesi Amazon.com'un sahibi Jeffrey Bezos 2.4 milyar dolar kaybetti.

* Dell Bilgisayar şirketinin başkanı Michael Dell'in serveti 2.3 milyar dolar azaldı.

* Dünyanın en çok ziyaret edilen sitelerinden olan Yahoo!'nun Başkanı Jerry Yang 1.6 milyar dolar yitirdi.

* Dünyanın en büyük internet şirketi American Online'nın Başkanı Stephen Case'in kaybı diğerleriyle kıyaslandığında daha az. Case 122.4 milyon dolar kaybetti.

* Berkshire Hathaway şirketinin başkanı teknolojiye yatırım yapmayan Warren Buffet, şirketinin hisse senetlerinin yükselmesi sonucu 570 milyon dolar kazandı!

Borsalarda domino etkisi
Dünya borsaları, son yılların gözbebeği teknoloji hisselerinin yoğun olarak işlem gördüğü Nasdaq'dan kaynaklanan bir depremle sarsıldı. Teknoloji hisselerine gelen yoğun satışların geçen cuma çöküşe dönüşmesi, tüm piyasaları altüst etti. Cuma günü Amerika kıtasında yaşanan yüzde 10'a varan düşüşler, dün Asya ve Avrupa borsalarını da etkisine aldı. Saat farklarıyla açılan borsalar tıpkı Rusya krizinde olduğu gibi domino etkisiyle birbiri ardına devrildi. Asya'nın kalesi Tokyo Borsası tarihinin en büyük 5. düşüşünü yaşayarak yüzde 7 geriledi. Güney Kore Borsası yüzde 11.6 ile tarihinin en büyük değer kaybına uğradı. Avrupa'ya sıçrayan deprem Londra, Frankfurt, Paris'i de aşağı çekti. Bu borsalarda yüzde 4'e ulaşan değer kayıpları, sıra tekrar ABD borsalarına gelince törpülendi. Wall Street ve Nasdaq'ın güne yükselişle başlaması fırtınayı dindirdi. Yüksek performansını gün boyu sürdüren Dow Jones'un yüzde 2.69, Nasdaq'ın ise 6.55 yükselişle kapatması, Avrupalı borsacıların rahat uyumalarını sağladı. Amerika'daki diğer borsalar da yükselişle kapandı.

Avrupa düştü Amerika çıktı

Borsa adı	Son	Günlük	Yılbaşına
	fiyat	Fark	göre fark
New York	10.582.51	2.69	-7.96
Nasdaq	3538.96	6.55	-13.03
S&P 500	1401.44	3.31	-4.62
Kanada	8769.6	3.49	4.23
Brezilya	14815.68	0.14	-13.32
Arjantin	928.27	-0.2	-6.72
Londra	5994.60	-2.975	-13.50
Paris	6060.54	-0.09	1.72
Atina	4064.85	-9.17	-26.56
Japonya	19008.64	-6.98	0.39
Hong Kong	14762.37	-8.55	-12.97
Tayland	392.88	-5.2	-18.48
Tayvan	8993.68	1.43	6.45
G.Kore	707.72	-11.63	-31.16
Malezya	529.263	-4.94	-21.81
Endonezya	874.97	-6.04	7.71
Filipinler	1637.54	-4.38	-23.59
Çin	1569.21	2.24	21.25

Asya'yı fena vurdu
Tokyo Borsası yüzde 7 ile tarihinin en yüksek beşinci, Güney Kore Borsası da yüzde 12 ile en büyük düşüşünü yaşadı...

ABD'den gelen deprem dalgası, saat farkı nedeniyle işlemlere ilk başlayan Asya piyasalarını tepetaklak indirdi. Bu çöküşün devam edebileceği endişesiyle panikleyen yatrımcılar, bölgedeki endeksleri ilk dakikalarda tabana indirdi.

Tokyo Borsası tarihinin en büyük beşinci düşüşünü yaşayarak yüzde 6.98 oranında değer kaybetti. Borsa sadece ABD'deki düşüşten değil, Nikkei Endeksi'ne dahil 30 hissenin 24 Nisan itibariyle değiştirileceği haberinden de vurgun yedi. Bu hisselere gelen satışlar düşüşü körükledi.

Güney Kore ise tarihinin kara günün yaşadı. Endeks ilk açılışla birlikte hemen çökerek, yüzde 11.6 oranında değer kaybetti. İşlemler seans sırasında birkaç kez durduruldu. Kore'deki tezgah üstü piyasa Kosdaq'daki düşüş de yüzde 11.4'e ulaştı.

TAYVAN YÜKSELDİ
Hong Kong Borsası yüzde 8.6, Singapur Borsası yüzde 9.3, Sidney Borsası yüzde 5.7, Bankog yüzde 5.2, Bombay yüzde 5.5, Jakarta yüzde 5.5, Kuala Lumpur yüzde 6.8, Manila yüzde 4.4 değer kaybetti.

Asya'da tek yükselen piyasa Tayvan'dı. Tayvan borsasında devletin alım desteği yaptığı belirtildi. Hisseler ortalama yüzde 1.4 değer kazandı.

10 milyar dolar destek talebi
Japonya'da iktidardaki koalisyon hükümetinin ortağı partiler, gerektiğinde borsayı desteklemek üzere 10 milyar dolarlık kamu fonunun oluşturulmasını hükümetten istemeye karar verdiler. İktidardaki Liberal Demokratik Parti'nin bir yetkilisi Tokyo hisse senetlerinde pazartesi günü yasanın düşüşün Japonya'nın ekonomik gerçekleriyle örtüşmediğini ve hükümet hareketinin gerekli olduğunu söyledi. Borsayı destekleyecek adımların posta sigorta sistemi gibi hükümete bağlı kurumlarca hisse senedi alınmasını içerebileceği belirtiliyor.

Avrupa ipten döndü
ABD'dekİ depremin artçı şokları önce Asya'ya orandan da Avrupa'ya atladı. Seansların açılmasıyla birlikte başta teknoloji hisselerine gelen yoğun satışlarla endeksler düşüşe geçti.

Londra Borsası'nda günlük değer kaybı yüzde 4.15'e ulaştı. Birkaç dakikada çöken piyasada bireysel yatırımcıların da panikleyerek satış yaptıkları gözlendi. Londra Borsası son altı ayın en düşük seviyesine indi. Paris Borsas'ndaki kayıp ise yüzde 2.54 oldu. CAC-40 Endeksi seansın hemen başlarında tepetaklak düşerek yüzde 4.83 geriledi. Almanya'da ise Frankfurt Borsası yüzde 2.66, teknoloji hisselerinin yoğun olarak işlem gördüğü Neuer Markt yüzde 1.64 oranında değer yitirdi. Dün ilk kez işlemlere başlayan Avrupa'nın bir numaralı internet servis sağlayıcığı T-online'ın düşüşe direnmesi piyasalara büyük moral verdi. 27 eurodan satılan T-online, teknoloji hisselerindeki çöküşe rağmen dün 33 euroya kadar tırmandı.

Ancak gün içinde Wall Street'in yüksek açılacağı yönündeki yorumlar, piyasanın toplarlanmasına yardımcı oldu. ABD piyasalarının yükselerek güne başlamasıyla kayıpların büyük kısmı geri alındı. Londra yüzde 2.9, Paris yüzde 0.03, Frankfurt yüzde 0.38 düşüşle günü tamamladı.

Avrupa'da en hızlı düşüş Atina'da yaşandı. Cuma günü de yüzde 6'ya yakın değer kaybeden borsa, dün yüzde 9.17 düştü. Rusya'da ise hisse senetleri ortalama yüzde 7.2 oranında geriledi.

Dow ve Nasdaq artışla kapandı
TÜM dünya borsalarını paniğe sürükleyen ve dalgalı seyirleriyle başbaşa bırakan Dow Jones ile Nasdaq, dünkü performanslarıyla yüreklere su serpti. Rekor düşüşüne dün son veren Nasdaq, günü yüzde 6.56 oranında artışla 3.539 puandan kapattı. Cuma günü yüzde 5.6 oranında değer kaybeden Wall Street ise yükselişle başladığı dünü önceki seansın yüzde 2.69 üzerinde, 10.582 puanla tamamladı. Açılıştaki yükselişiyle Avrupa piyasalarına da moral veren Dow Jones Endeksi'nin direnci, ABD Başkanı Clinton ve ekonomistlerin "Paniğe gerek yok" açıklamalarıyla güçlendi.

İNTERNET SATIŞI
Borsanın düşmesinin normal olduğu, bu düşüşün dokuz yıldan bu yana büyüyen ABD ekonomisine fazla etkisinin olmayacağı yorumları yatırımcıların panik satışlar yapmasının önünü kesti.

Dikkat çeken bir diğer nokta ise hem Nasdaq hem de Dow Jones Endeksi'nde internet şirketlerinin düşüşü oldu. Yatırımcıların yeni ekonomi şirketlerinin hisselerini yeniden değerlemeye tutmalarının ardından teknoloji hisselerine gelen satış dalgasının dün internet hisseleriyle sınırlı kalması, düzeltmenin daha çok bu yönde olduğu yorumlarına neden oldu. Yani Avrupa'nın 'Kara Pazartesi'si, ABD'den gelen 'pembe' mesajlarla aydınlandı.

Dow Jones moral verdi
1- Dokuz yıl üstüste büyüyen ABD ekonomisinin barometresi Wall Street, 1995'te yükselişe geçti. Bin puanlık psikolojik sınırları aşan Dow Jones, 10 bin puanı alkışlarla geçti.

2- Endeks 14 Ocak'ta 11.722 puanla tarihi zirvesine çıktı. Rusya krizi ile gerileyen borsa, zirveye kadar yüzde 55 değer kazandı. Ancak değer artışı Nasdaq'ın gerisinde kaldı.

3- Yeni ekonomi çılgınlığı ile yatırımcı kaybeden Wall Street, zirvesinden düşüşe geçti. ABD Merkez Bankası'nın faiz artıracağı, bundan da en çok eski ekonomi hisselerini etkileyeceği düşüncesi, endeksi 9.796 puana kadar indirdi.

4- Nasdaq 10 Mart'tan sonra düşmeye, yüzde 16 değer kaybeden Wall Street de yükselmeye başladı.

5- Cuma gününü yüzde 5.6 kayıp ile kapatan ve endişe yaratan Wall Street dünü yüzde 2.69, Nasdaq ise yüzde 6.56 artışla kapattı ve Avrupa borsalarını rahatlattı.

Uzmanlar ne diyor?
* Abby Joseph Cohen, Goldman Sachs: Borsaların gösterdiği değişim son derece olumlu. Endekslerin ulaştığı bu noktadan itibaren yeniden yükseliş trendine geçeceğini düşünüyorum. Ayrıca Amerika iddia edildiği gibi ekonomik kalkınma sürecinin sonuna gelmiş değil. Amerikan şirketleri kalkınmaya devam edecektir.

* Mark Mobius, Templeton Franklin Investment Services: İşlerin bu kadar kötü gidebileceğini düşünmemiştim. Hisselerdeki düşüşün yol açacağı maddi zararın 1987 yılında yaşanan global kriz dönemindeki ölçüde büyük olacağını düşünmüyorum ama gelişmekte olan ülke piyasalarının da en az gelişmekte olan ülke piyasaları kadar zarar göreceği kanısındayım.

* John Banos, HSBC Bank hisse senedi uzmanı: En dikkat çekici konu yatırımcıların bugüne kadar sahip olduğu kazanma psikolojisinin yerini korkuya bırakmış olması. Yatırımcılar riskli hisselerden hızla uzaklaşıyor.

* Craig James, Colonial Bank: Teknoloji hisselerindeki düşüş yalnızca bu hafta ile sınırlı kalmayacak, üç ay boyunca bu düşüşler devam edecek.

* Japon Maliye Bakanı Kiichi Miyzawa: Asya ekonomisinin gücü ortada, gelişmelerin bizi fazla etkileyeceğini tahmin etmiyorum.

* Kiel Üniversitesi Profesörü Horst Siebert: Piyasalardaki bu düşüşü normal karşılıyorum. Eğer bu düşüşler olmasaydı ileride, Japonya'nın 1990 yılında yaşadığı duruma düşerdik.

* Alman Başbakanı Gerhard Schröder: Teknoloji hisselerinin düşmesi kimseyi endişelendirmesin. Borsaların kendilerine göre kuralları vardır. Hisse senetlerinde gözlediğimiz düşüşlerde bu kurallar dahilinde gerçekleşmekte. Paniğe gerek yok.

* Avrupa Komisyonu sözcüsü: Dünya borsalarında gözlenen düşüşler paniğe yol açmamalı. Avrupa'nın temel ekonomik göstergeleri çok olumlu.

* Alman Maliye Bakanı Hans Eichel: Yatırımcılar borsayı loto veya benzeri şans oyunlarıyla karıştırmasın. Yalnızca uzun vadeli düşünen ve konu hakkında ayrıntılı bilgi sahibi olan yatırımcılar borsada kazanç elde edecektir.

* Ulrich Ramm, Commerzbank: ABD borsalarındaki düşüşler Avrupa borsalarını etkilemeyecek. Avrupa ekonomik kalkınma periyodunun başında bulunuyor. ABD'de ise durum tam tersine, onlar kalkınma döneminin sonlarına geldiler.

* Hong Kong Maliye Bakanı Donald Tsang: Borsada oluşturulan panik havasının etkili olacağına inanmıyorum zira yatırımcılarımız hem dikkatli hem de gerekli deneyime sahip.