Dövizin getirisi

Geçen Pazar söylediğimiz gibi, bu hafta ekonomiye tasarrufçu açısından bakacağız. Enflasyonla mücadele programı yılbaşında devreye girince kur yavaşladı. Faizler düştü. Borsa önce tırmandı ama şimdi dalgalanıyor. Gayrimenkulde bir hareket yok.

Tasarrufçu bu duruma alışkın değil. Merkez Bankası yıllarca "enflasyon kadar devalüasyon" kuralını uyguladı. Böylece kur ve enflasyon birbirini besledi. Kurdaki belirsizlik TL'nin risk primini, yani reel faizleri arttırdı.

Aslında tasarrufçu bu durumdan memnundu. Yüksek faizlerin gene kendisi tarafından yüksek vergilerle ödeneceğini unutuyordu. Sadece gelir kısmına bakıyordu.

"Döviz çapası" tasarrufçunun bu mutluluğunu elinden aldı. Şimdi kurun bir yıl sonra ne olacağını biliyoruz. Dolayısı ile dövize yatırımın getirisini kolayca hesaplıyabiliyoruz. TL ile karşılaştırabiliyoruz.

Yüzde 15.7 devalüasyon
Mart'ın son haftasında Merkez Bankası Ocak-Mart 2001 için günlük kurları açıkladı. "1 dolar artı 0.77 euro" döviz sepetinin aylık devalüasyon oranı yüzde 0.9 olarak tesbit edildi.

Demek ki, 31 Mart 2001'de döviz sepetinin TL değerini biliyoruz. Dolar-euro paritesini tahmin edince, kurlar kolayca hesaplanıyor. Kısaca gözden geçirelim. Şu anda parite 0.97 (1 dolar = 2 mark) civarında dolaşıyor. 31 Mart'ta dolar 583 bin TL imiş. Eğer parite aynı kalırsa, bir yıl sonra 675 bin TL olacak. Yıllık devalüasyon yüzde 15.7'ye geliyor.

Yıllık yüzde 12 dolar faizi kabul edersek, stopaj sonrası TL getirisi yüzde 27.8'e geliyor. Stopaj sonrasında aynı getiriyi sağlayan TL faizi ise yıllık yüzde 33.1 oluyor.

Hesap açık. Tasarrufunuzu bir yıllık vade ile yüzde 33.1 brüt (27.8 net) üstünde faizle nemalandırabiliyorsanız, bugünkü pariteyi muhafazası koşulu ile dolara kıyasla daha iyi faiz alıyorsunuz.

Parite riski
Ancak, yukarıdaki hesapta kahramanca bir varsayım var. Doların euro karşısında bugünkü yüksek değerini koruyacağını kabul ediyoruz. Ya korumazsa? Ya iktisatçıların öngörüleri bu kez tutar ve euro değer kazanırsa?

Gene hesapladık. Bir yıl sonra parite 1.15'e (1 dolar = 1.7 mark) çıkarsa, doların 31 Mart 2001 değerini 628 bin TL buluyoruz. Yıllık değişim yüzde 7.6'ya geriliyor.

Gene aynı faiz oranı ile, bu durumda dolar hesabının TL getirisi yüzde 18.9'a düşüyor. Halbuki şu anda 1 yıllık vadeli tasarrufunuza bankalardan kolayca yüzde 30 net alabiliyorsunuz. Yüzde 33 bile verenler var. Arada en az 11 puan fark var. Neredeyse iki katı.

Bu hesap sizi şaşırtmasın. Devalüasyon yüksek seyrederken, paritedeki oynamaların etkisi çok küçük oluyordu. Kur yavaşlayınca, tam tersine, parite değişiklikleri dövizin TL getirisinde büyük farklara yol açmaya başladı.

Haziran ayında Merkez Bankası Nisan-Haziran 2001 kurlarını açıklayacak. Aylık devalüasyon büyük bir ihtimalle yüzde 0.8'e çekilecek. Dolayısı ile parite oynamalarının sizin döviz tasarruflarınızın getirisine etkisi daha da artacak.

Daha önce de yazdık. En azından önümüzdeki 15 ay boyunca, tasarrufları dövizde tutmanın fazla bir anlamı kalmadı. Bu dönemde kur riski yok. TL faizleri ise daha yüksek. Üstelik parite riski sürekli artıyor.

Hala dövizlerini bozdurmayanlara bu hesapları büyük bir dikkatle yapmalarını tavsiye ederiz.