Mozart Türkiye'de
Paris Louvre müzesinde Sabancı hat koleksiyonu, New York Broadway'de Zülfü Livaneli-Maria Faranduri konseri, Londra West End'de "Mozart Türkiye'de" filminin galası ve Mallorca Palma stadında Galatasaray mucizesi...
Bayram tatili süresince Türkiye'nin Batının sanat ve spor tapınaklarındaki başarı haberleriyle gururlandıktan sonra bunlardan söz ettiğiniz yazı, İstanbul'un görkemli dış hatlar terminalindeki iletişim ofisinin faksına takılınca bu ülkede gurur ve hayal kırıklığının nasıl kolkola gittiğini bir kez daha anlıyor insan...
Ben bayramda, 28 yıldır festivallerle Türkiye'ye sanat zevki aşılayan İstanbul Kültür Sanat Vakfı'nın (İKSV) BBC ile ortak yapımı olan "Mozart Türkiye'de" filminin Londra'daki galasına katıldım ve bir gururu paylaştım.
Bugün sizi de bu gurura ortak etmek istiyorum. Çünkü filmin serüveni bize, hem Türkiye'de neler yapılabildiğini, hem de nelere rağmen yapılabildiğini gösteriyor.
***
Mozart'ın "Saraydan Kız Kaçırma" operası bir süredir İstanbul Müzik Festivali bünyesinde Topkapı Sarayı'nda sahneleniyordu. 1993'te vakıf yönetimini devralan Melih Fereli, eseri daha kalıcı kılmak isteyince festivalin danışmanlığına getirilen İngiliz Kraliyet Operası'nın eski başkanı Sör John Tooley, Saraydan Kız Kaçırma'yı zengin bir opera kadrosuyla Topkapı'da filme çekmeyi önerdi. Daha önce kraliyet operalarını filmleştiren yönetmen Mick Csaky ile buluştular. Csaky kabul edince kollar sıvandı.
Saray için izin ve çekim için para gerekiyordu.
İşte bu aşamada Türk bürokrasisi olaya "ağır"lığını koydu ve proje dosyası tam 2 yıl elden ele gezdi, "durdu".
Kolay değil, Mozart, Türkiye ile tanışıyordu.
Tooley tam projeden umudu kesmişti ki, dosya BBC'ye sunuldu. BBC, bunun sadece bir opera kaydı olmayıp, operaya ilgisiz kitlelere de ulaşabilecek bir belgesel-film olarak çekilmesini önerdi. Bu formülde operayla birlikte, Mozart'ı, eserini ve oyunun geçtiği sarayı da tanıtmak mümkündü.
Proje bu haliyle Türkiye için de ilginç bir hal aldı. Çünkü filmin fonunda İstanbul olacak ve eserin finalinde bir Osmanlı paşasının verdiği hoşgörü mesajı bütün dünyaya sergilenecekti.
Dışişleri'nde Tanıtma Genel Müdür Yardımcısı Şule Soysal projeye bir koşulla destek verdi: Başroldeki Konztanze'yi bir Türk sopranosu oynamalıydı. Tooley önce itiraz etti, ama Yelda Kodallı'yı dinleyince ikna oldu.
Festivalin sadık destekçisi, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Başkanı Osman Birsen, projeye 600 bin dolarlık bir destek verdi.
Ardından Başbakanlık Tanıtma Fonu da bu miktara yakın bir katkı sağlayınca 3.5 milyon dolarlık projenin başlangıç sermayesi toplanmış oldu. Projeye BBC'nin adının da dahil olmasıyla Avrupa televizyonlarından talep yağmaya başladı ve 5 yılın sonunda nihayet çekim aşamasına gelindi.
200 kişilik çekim ekibi, geçen yaz Topkapı Sarayı'nda 3 hafta çalışarak filmi çektiler ve Mozart 200 yıl sonra, yazdığı eserin anavatanına geldi.
***
"Mozart Türkiye"de, şimdiden 12 film festivaline kabul edildi.
Nisan'da Londra'dan başlayarak Avrupa'nın sanat filmi gösteren sinemalarında vizyona girecek. TRT ve BBC'nin yanısıra 50 Avrupa kanalında gösterilecek. Video ve CD olarak yayınlanacak.
İKSV, ilk kez bu çapta bir işbirliğine giriyor. Daha da önemlisi, Türkiye'nin BBC ile ortak bir prodüksiyonun altına imza atabilecek insan kalitesine sahip olduğunu kanıtlıyor.
Bu işbirliği kapısını aralayan İstanbul Kültür Sanat Vakfı ile projeye fon ayıran İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nı kutluyoruz.
Bir avuç heyecan dolu sanatseverin emeği sayesinde 28 yıl ayakta durmayı başarmış bir sanat vakfı, uluslararası arenaya çıkıp, bütün engellere rağmen Mozart'ı Türkiye'de ağırlayabiliyorsa, bunun sırrını sadece ünlü bestecinin Saraydan Kız Kaçırma'da vermeye çalıştığı mesaj açıklayabilir:
"Tutku, her engeli aşabilir".
Hoş geldin Mozart!
Tebrikler Melih Fereli!
