Evlenenlere prim ve tazminat verilmesi

Yazımızın başlığını okuyanlar hemen sevinmesinler. Çünkü, tazminat olarak ödenen kıdem tazminatı ve prim, herkes için değil, yalnızca 1475 Sayılı İş kanunu'na tabi olarak çalışanlar için sözkonusu. İş Kanunu'na tabi olanların da, hepsine evlilik halinde kıdem tazminatı ödenmiyor. Kıdem tazminatı alabilecek olanlar, yalnızca bayanlar. Erkeklere, evlenmeleri halinde kıdem tazminatı yok.

Bayanların da, evlenmeleri yetmiyor. Hem evlenecekler, hem de işten ayrılacaklar. Evlenip de çalışmaya devam edenler, kıdem tazminatına hak kazanamıyorlar.

Evlenen bayanın işten ayrılması
Yukarıda belirttiğimizi gibi, evlenen bayanların, kıdem tazminatı alabilmeleri için, işten ayrılmaları gerekiyor. Bayan işçinin "evlendiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde" kendi arzusu ile hizmet akdini sona erdirmesi halinde, kıdem tazminatı ödenebilecek. Ancak, burada sözü edilen evlilik bağının, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre kurulma zorunluluğu var. Aksi halde, evlenen bayanın kıdem tazminatına hak kazanması mümkün değil.

Kıdem tazminatının hesaplanmasında, bayan işçinin işe başladığı ve işten ayrıldığı tarihler arasında, her geçen tam yıl için "30 günlük ücreti tutarında" kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler için de aynı orantı üzerinden ödeme yapılır. Kıdem tazminatı ile ilgili 30 günlük süre, hizmet akidleri ya da toplu iş sözleşmeler ile işçi lehine değiştirilebilir.

Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Ancak, son bir yıl içinde evlenen bayanın ücretine zam yapılmış olması halinde, esas ücret, işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin, aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır,

Evlenen bayan işçi, bir yıl içerisinde hizmet akdini kendi isteği ile feshetmesi durumunda, kıdem tazminatına hak kazanır. Hizmet akdinin feshedilmesinde, İş Kanunu'nun 13. maddesinde yeralan "yazılı bildirim" koşuluna uyulması gerekir. Çünkü, işçinin bildirimsiz fesih hakkına düzenlediği 16. madde, "işçinin evlenmesi", bildirimsiz fesih nedenleri arasında sayılmamıştır. Böyle olunca, nedeni evlilik olsa bile, hizmet akdini bildirimsiz fesheden bayan işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Burada önemli olan, bildirimde bulunulmasıdır. Bildirim şartına uymakla birlikte, bildirim sürelerine uyulmaması, kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Öte yandan, maddede "iş günü" deyimine yer verilmediğinden, öngörülen bir yıllık sürenin "takvim yılı" şeklinde anlaşılması ve buna uygun olarak gözönüne alınacak gün sayısının 365 gün olması gerekir.

Evlenene ayrıca prim iadesi
Evlenme nedeniyle işlerinden ayrılan kadın sigortalılara, kendileri ve işverenleri taarfından ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin yarısı, yazılı talepleri üzerine "toptan ödeme" şeklinde verilir.

Evlenmeleri nedeniyle toptan ödemeden yararlanmış bulunan kadın sigortalılardan 506 Sayılı Kanuna tabi bir işe girenler, kendilerine verilen primleri aldıkları tarihten itibaren yüzde 5 faizi ile Sosyal Sigortalar Kurumu'na iade ettikleri takdirde, sigortaya tabi eski hizmetleri tekrar gözönüne alınır. İade etmeyenlerin ise, siğortalılık süreleri, 506 Sayılı Kanuna tabi işlere yeniden girdikleri tarihten başlar. Evlilik nedeniyle ayrılan kadın işçi, ikinci kez işe girdiği aynı işyerinde, bir yıl çalışmadan kıdem tazminatına hak kazanamaz.