Dünyanın en çok işlem yapılan iki borsası birleşirse ne olur? Hisse senedi piyasalarının kalbi New York borsası (NYSE) ile teknoloji şirketlerinin gözdesi NASDAQ'ın birleşerek, merkezi bir borsa kurması söz konusu. Bu yaklaşım henüz kesinleşmese de, elektronik hisse piyasalarının rekabetenin getirdiği kaygı, bir süredir rafa kaldırılan konuyu yeniden gündeme getirdi.
İki borsanın birleşmesi hakkında, hem kamu sektörü, hem de yatırım bankaları genelde olumlu görüş beyan ediyorlar. Hisse senedi alım satımında, işlemin hızlı, az maliyetli ve hatasız gerçekleşmesi esastır. NYSE ve NASDAQ'ın biraraya gelerek, merkezi bir sistem kurması, yatırımcılar için önemli avantajlar getirebilir. Özellikle verimlilik, hız ve işlem maliyeti açısından fayda sağlanabilir.
Bu birleşmeyi gündeme getiren diğer bir gelişme ise, elektronik alım-satım borsalarının giderek daha yaygınlaşması oldu. Özellikle NASDAQ'ın işlem hacminin üçte birini, daha az maliyetle işlem yapan elektronik borsalara kaptırması oldukça endişe verici bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Bu gelişmeye karşın, iki borsanın birleşmesinin yatırımcılar açısından vazgeçilmez bir adres olmaları avantajını doğurabilir.
Olası bir birleşmeye karşı olanlar arasında ABD'nin alternatif aracı kurumlarından Schwab'ın Başkanı Charles Schwab da bulunuyor. Merrill Lynch, Goldman Sachs, Morgan Stanley: Dean Witter ve Credit Suisse First Boston gibi finans devlerinin tersine görüş beyan eden Schwab, sözkonusu merkezi borsanın devreye girmesinin, yenilikçi ve rekabetçi gelişmeleri körelteceği düşüncesinde. İskontolu aracı kurum olgusundan, şirketinin internet borsacığılında bir numaraya yükselten Schwab'ın yaklaşımları, özellikle bireysel yatırımcıların görüşleriyle örtüşebilir.
Manhattan'da buluşan ABD Senatosu Bankacılık Komitesi, hafta içinde ülkenin hisse senedi piyasalarının reformu konusunda, finans sektörü devlerini bir araya getirdi. Reform arayışının arkasında, Internet ve diğer elektronik alım-satım ortamlarının finans sektörün çehresini değiştirmesi de yer alıyor. Aslında ABD borsalarındaki alım satımlarda işlem komisyonları son 25 yılda büyük ölçüde düştü. Bu düşüş, özellikle Internet'teki aracı kurumların da rekabete katılmasıyla daha dramatik bir hal aldı.
Her ne kadar, finans devlerinin politik anlamdaki yaptırım gücü malum olsa da, borsalararası rekabetin sürdürülmesi, özellikle yasaları düzenleyiciler açısından önemli bir kriter. Nitekim görüşmeler sırasında Bankacılık Komitesi Başkanı Senatör Gramm'ın `Amerika'nın geleceğini planlarken, yalnızca New York'un en akıllı insanlarını dinlememi beklemiyorsunuz herhalde' demesi konunun hassasiyetini özetliyor.
Teknolojideki gelişmeler ve Internet üzerinden alım-satım yaygınlaşması, ABD finans devlerinin şirket stratejilerini yeniden değerlendirmek durumunda kalıyorlar. Yalnızca onlar değil, dev borsalar bile değişen rekabet ortamının getirdiği yeni gerçekler karşısında, pozisyon almak mecburiyetindeler.Yeni dönemin bu kuralına alışmak lazım.
