Geçen hafta önemli özelleştirmelerin ilki gerçekleştirildi. Petrol Ofisi 2 milyar 470 milyon dolara (71 bin lira hisse fiyatı) özel sektöre satıldı. Oysa şirketin borsada değeri 4.5 milyar dolar (hisse fiyatı 130 bin lira) seviyesindeydi. Tabii yüzde 7 halka açıklık oranı ile Petrol Ofisi'nin değerinin borsa tarafından belirlenmesi oldukça zor. Bu halka açıklık oranı ile şirketlerin piyasa değerlerinin belirlenebileceğini zaten inanılamaz. (Bir ara Petrol Ofisi'nin piyasa değerinin 8 milyar dolarları bulduğunu hatırlatalım) Ancak önümüzdeki dönemde başka sorunlar çıkabilir. Petrol Ofisi'ndeki yöntem direkt satış. Tüpraş'ta ilk önce ikincil halka arz uygulanacak. Yani satış fiyatının borsa fiyatı ile uyumlu olması şart. Burada direkt yönetim devredilmeyecek. Ancak rafinerilerin ayrı ayrı satılması yöntemiyle özelleştirilmesi düşünülen şirketin gerçek değerini bulabilmesi için ikincil halka arz önemli. Satış öncesi 15 günlük ağırlıkla ortalama fiyat üzerinden ikincil halka arz gerçekleştirilebilecek. Ancak burada İş Bankası'nın ikincil halka arzında olduğu gibi iskontolu fiyatlar gündeme geleceğinden, satış borsadaki fiyatı etkileyebilir.

Nitekim Tüpraş hisseleri Ocak ayının ortalarında 80 bin lira seviyesindeydi. Şu anda 44.500 lira. 1.5 ayda neredeyse yarı fiyatına geldi. Ancak özellikle cuma günü Tüpraş hisselerinin yüzde 8.25 değer kaybetmesi dikkat çekiciydi.

Petkim ve Erdemir'in satışı sırasında da aynı noktalar gündeme gelebilir. Özellikle Erdemir gibi büyük halka açıklık oranına sahip şirketlerin özelleştirmeleri endeksin genel seyri açısından da önemli.

Bir başka konuda örneğin Petrol Ofisi'nin yeni sahipleri ikincil halka arz planlasalar SPK'nın tebliği geçerli olacak. Bu kadar düşük halka açıklık oranı ile fiyat nasıl tespit edilecek? Sonuç olarak kamu kağıtları önümüzdeki günlerde borsanın gündemine yerleşecek.

Aslında borsa fiyatı-gerçek değer kavramı tabii ki sadece kamu kağıtları için geçerli değil. Özel sektör hisseleri için de aynı durum söz konusu. Türkiye'de borsa bazı büyük halka açıklık oranına sahip şirketler dışında gerçek değerin ortaya çıkabileceği bir piyasa mı? Halka açık olmak yabancı ortaklık, şirket evlilikleri gibi konularda şirketlere önemli avantajlar sağlayabiliyor. Ancak bu yüzde 5-10 halka açıklık oranı ve düşük sermayeli şirketler için geçerli değil.

Cüneyt TOROS