Yemekleri kötüleyen garson!..

Lokantada sipariş verdiğiniz yemeği garson kötülerse ne yaparsınız? Büyük bir olasılıkla, siparişten vazgeçersiniz. Otobüse bilet alırken, bileti düzenleyen kişi, otobüs şoförünü, mağazadaki tezgahtar sattığı malı, kötülerse ne olur? Ne olacak, müşteri otobüse binmekten ya da malı almaktan vazgeçer. Peki patron, bu adamları o işte çalıştırmaya devam eder mi? Kuşkusuz hayır!..

Şimdi diyeceksiniz ki, bu kadar çocukça soruyu, arka arkaya niye soruyorsunuz? Bir bildiğimiz var da, onun için soruyoruz.

Almanya'da, Türkiye'nin Eurobond'larını pazarlaması için anlaştığı ve satışları üzerinden komisyon ödediği Dresdner Bank'da, benzer şeyleri yapıyor... Yani, pazarlayıp komisyon aldığı Türk Eurobond'larını almak isteyenlere, aman dikkat edin anlamında, "özel risk uyarısı" mektubu gönderiyor.

Eurobond piyasası
Bilmeyenler için açıklayalım, Eurobond piyasası; uluslararası finans piyasalarını oluşturan iki temel piyasadan birisi. Eurodolar piyasasının aksine, Eurobond piyasası, hükümetlerin uzun vadeli borçlanma yaptığı piyasalardır. Hükümetler; dolar, mark, yen gibi temel dövizler cinsinden bono ihraç ederek, Eurobond piyasalarında, uzun vadeli olarak finansman temini yoluna giderler. Nitekim Türkiye, yılbaşından bu yana, 1,5 milyar dolarlık "30 yıl vadeli global tahvil", bir milyar Euro'luk "10 yıl vadeli Euro Tahil" ve 35 milyar yenlik üç yıl vadeli "Samuray Tahvil" ihracı ile toplam 2,8 milyar dolar borçlandı. Böylelikle, 2000 yılı için öngörülen 6 milyar dolarlık hedefin de yarısına ulaşıldı.

Özel risk uyarısı
Alman Dresder Bank "Besondere Risikobinweise" yani "özel risk uyarısı" başlığı altında gönderdiği uyarı mektubunda, müşteriye hitaben; "satın almadan önce, edindiğiniz yatırım aracının özel riskleri konusunda uyarılmıştınız. Şimdi, satınalma makbuzunu da eklediğimiz bu mektupla, bir kez daha riskler konusunda dikkatinizi çekmek istiyoruz" diye başlayan bazı uyarılarda bulunuyor. Uyarılardan bazısı şunlar;

- Satın aldığınız yatırım aracı, ciddi anlamda "yüksek risk" taşımaktadır.

- Bu risk, ihraç edenin yüksek dış borç ve ekonomik açıdan olumsuz durumlardan (örneğin çok yüksek enflasyon ve bütçe açıklarından) kaynaklanabilir.

- İhraç edenin, borç seviyesini yerine getirme yeteneği, ekonomik zorluklar nedeniyle, önemli ölçüde azalabilir.

- Bu yatırım aracının, açıkca "spekülatif niteliğini" bir kez daha vurgulamak isteriz.

Mektubun özeti, kısaca yukarıdaki gibi.

Bu uyarı uluslararası bazı kurallardan kaynaklanan "zorunlu bir uyarı" da olabilir. "Riskli ülkeler" arasında, ikinci sıraya düşen Türkiye açısından, bir "hatırlatma yükümlülüğü" sözkonusu olsa dahi, bunun üslubunun daha farklı olması gerekirdi. Türkiye'nin Eurobondlarını pazarlayan ve komisyon alan kuruluşun, bir yandan da, "pazarladığı ürünün riskli olduğu" konusunda alıcıları uyarması, büyük bir çelişki olmaktadır.

Dolar ve Euro cinsinden yeni dış borçlanma hazırlıklarına başlanıldığı şu günlerde, borçlanma olayını olumsuz yönde etkileyebilecek yukarıdaki olayın üzerinde durmakta yarar var.