S A B A H O N L I N E 23.02.2000

Şu an 23 Şubat 2000 - Çarşamba tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

23.02.2000

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

Hatemi'nin gizli planı
İran Cumhurbaşkanı'nın başdanışmanı, Hatemi'nin bundan sonra nasıl bir strateji izleyeceğini The Newyork Times'a anlattı

İran'da göreve geldiği 1997 yılından bu yana istediği reformları gerçekleştiremeyen Devlet Başkanı Muhammed Hatemi'nin yolu, geçen hafta yapılan parlamento seçimleriyle açıldı. Hatemi'nin İran'ı demokratik normlarla yönetilen bir ülke haline getirmesinde, parlamentodaki sandalye sayısının yüzde 73'ünü ele geçiren reformcu kanadın önemli rolü olacak. 10 yıldır Hatemi'nin siyasi danışmanlığını yapan Hüseyin Vali, New York Times gazetesine yaptığı açıklamada Hatemi'nin istediği reformları gerçekleştirmek için önemli bir güç elde ettiğini belirtti. Seçimdeki başarıdan sonra gündeme reformların hızı ve içeriği konusunun geldiğini belirten Hüseyin Vali, "Hatemi taahhütlerini yerine getirmek için açık bir güce sahip olacak ve İran'ı birbirinden kopuk elitlerin yönettiği içe dönük bir toplum olmaktan çıkarıp anayasal düzenle yönetilen demokratik bir ülke yapacak" diyor.

DEVRİM BAŞ KALDIRIDIR
Vali, Hatemi'nin planları konusundaki çarpıcı açıklamalarını şöyle sürdürdü: Devlet Başkanı, değişim için yapabileceklerini çok iyi biliyor. Bu seçimler Hatemi'nin 2 yıldır iktidarda olduğu halde hayata geçiremediği reform planlarını çok hızlı bir şekilde yapmasını sağlayacak. Bugün devrimi bir özgürlük hayali olarak tanımlayabiliriz. Devrim bir rönesans değildir. Bana göre daha çok bir başkaldırıdır.

Reformcular parlamentoda çoğunluğu elde ettiler ancak yine sınırlamalarla karşılaşacaklar. Dış politika, ordu ve dini konular Dini Lider'in onayında. Parlamentonun bu kritik konularda aldığı kararlar Dini Lider'in onayını almak zorunda. Reformcular aralarındaki farklılıklar ve çatışmalara rağmen ilkeler konusunda hemfikirler. Totaliter yönetim ve keyfi düzen istemiyorlar. İslami Cumhuriyet kalacaktır, ancak içeriği oldukça değişecek.

TEMİZLİK BAŞLIYOR
Son 15 yılda mollaların izniyle büyüyüp gelişen kurumları safdışı bırakmayı amaçlayan Hatemi Parlamento'nun gücünü artırıp mollaları safdışı bırakacak. Hatemi'nin hedefleri arasında ilk olarak iki kurumda değişiklik yapmak var. Ahlak polisi ve Dini Mahkeme. Ahlak polisi, saçı görünen kadınları, sokakta birlikte yürüdükleri halde evli olduklarını kanıtlayamayan kadın ve erkekleri cezalandırıyor. Evlere baskın yapıp uydu antenlerine ve video kasetlere el koyuyor.

MAHKEMEYE SIKI TAKİP
Hatemi'nin el koyacağı bir diğer kurum da Özel Dini Mahkeme. Bu mahkeme birçok reformcuyu ve gazeteciyi hapse yollamıştı. Mahkemenin molla yargıçları Hatemi'nin yandaşı ve reformcu arkadaşlarını İslami Cumhuriyeti tehdit ettikleri gerekçesiyle hapse atılmaları kararını verdi.

Öte yandan Hatemi'nin etrafındaki reformcular, dini yönetimin bitmesini ve İslami düzenden vazgeçilmesini istemiyor. Ancak, bu kurumları demokratik prensipler çerçevesinde yeniden örgütlemek amacını taşıyorlar. İran'da önümüzdeki yıllarda başdöndürücü değişiklikler beklemiyoruz. Ancak çok derin değişiklikler olacak. Hatemi'nin neler yapabileceğini, parlamentonun da sahip olduğu gücü yakından izleyeceğiz.