Maliye'nin, geçtiğimiz Pazar günü, bir tebliğ ile "vadeli mevduatlar" konusunda yaptığı açıklamalar, hem kafaları hem de ortalığı iyice karıştırdı... Tebliği okumayanlar için özetleyelim; ticari işletmeler, vadesi 2000 yılına sarkan vadeli mevduat hesaplarını, 31 Aralık 1999 tarihi itibariyle değerlemeye tabi tutacak ve bu tarihe kadar olan faizleri hesaplayıp gelir kaydedecekler. Bugüne kadar, mevduat hesabının vadesi bitip, "faiz tahakkuk, ettiğinde", faiz geliri elde edilmiş sayılıyordu. Tebliğ ile "yeni bir uygulama" getirildi. Örneğin, 1 Ekim 1999'da açılan 6 ay vadeli mevduat hesabının, vadesi yani "faizin tahsil edilebileceği tarih" 1 Nisan 2000 olmasına rağmen, 31 Aralık 1999'a kadar işlemiş faizin, 15 Şubat 2000'e kadar beyan edilip, enflasyondan arındırma da yapılmaksızın, geçici verginin ödenmesi isteniyor.
1) Normal bir hukuk sisteminde, vergilendirmeyle ilgili işlemlerin "önceden biliniyor olması" gerekir. 1999 yılı bitti. Olay daha yeni açıklanıyor. Niçin?
2) Vergilendirme olayında "geriye dönük bir vergi", Anayasa'ya aykırı değil mi?
3) Anayasamızın 73. maddesine göre, "Vergi, Resim ve Harç ancak Kanunla alınır." Yasada açık olarak yazılı olmayan bir verginin, tebliğ ile alınmak istenilmesi "hukukun üstünlüğü" ilkesini zedelemez mi?
4) Tebliğde, vergilendirme işlemine dayanak gösterilen Vergi Usul Yasası'nın 279. maddesi "menkul kıymetler" ile ilgili. Bunlarda; hisse senetleri, tahviller, yatırım fonu katılma belgeleri vs. vadeli mevduatın, bu maddeye ve ilgisiz diğer maddelere dahil edilmesi hatalı bir yaklaşım değil mi?
5) Tekdüzen hesap planına ve uluslararası muhasebe standartlarına göre, "hazır değerler" arasında gözüken, banka mevduatlarının, "mukayyet değer" yani muhasebe kayıtlarında gösterilen hesap değeri ile değerlemeye tabi tutulması gerekmez mi?
7) Türk Ticaret Yasası'nın 70. maddesi gereği, 31 Ocak 1999 itibariyle, defterlerin "notere kapanış tasdiki" yaptırıldı. Bilançolar çıktı. Şimdi ne olacak?
8) Gerçek kişiler, faiz gelirlerini beyan etmiyorlar. Geçmişte, beyan ettikleri dönemde de, hem vade bitim tarihi esas alınıyor hem de önemli bir kısmını "enflasyondan arındırma" olarak, beyan dışı bırakıyorlardı. Ticari işletmelerin bunların hiçbirinden yararlandırılmayışı "eşitsizlik" değil mi?
9) Doğrusu tebliğdeki uygulama ise, o takdirde "geriye dönük 5 yılın cezalı vergisinin" alınması gerekmez mi?
10) Mevduat faizi geliri, tahsil edilmeden beyan ettirildiğine göre, buna isabet eden "stopaj"ın da mahsubu gerekmez mi?
11) Bankalar 31 Aralık tarihi itibariyle, faiz hesaplamasını yapıp, firmalara 15 Şubat'a kadar listesini verebilecek mi?
12) 2000 yılında vade bitiminden önce, "vade bozulup para çekilirse" ne olacak?
Daha neler neler...
- Firmalar, geçici vergi beyan dönemi altı aydan üç aya inerse, hukuka aykırı da olsa, vadeli mevduatların, "tahsil edilmeyen faizini gelir yazıp her üç ayda bir" vergisi ödeyecekler.
- Bazı firmalar, tebliğ ile yapılan ve hukuka aykırı olan bu işleme karşı, geçici vergi beyannamelerini "ihtirazi kayıtla" verip, 30 gün içinde "vergi mahkemesinde" dava açıp, "yürütmeyi durdurma" talebinde bulunabilecekler.
- Tebliğin iptali için, 6 Şubat 2000'den itibaren, 80 gün içinde, doğrudan "Danıştay"a başvurulup, "tebliğin konu ile ilgili kısmının iptali" istenebilecek.
Vergi ödemek kutsal bir görev. Herkes, mali gücüne göre vergi ödemelidir. Ancak, vergi alınırken de, hukuku çiğnememek gerekiyor...
