Çalışanlara kâr dağıtan şirket daha az vergi ödeyecek

Yasalarımızda, anonim ve limited şirketlerin, çalışanlarına kâr payı dağıtmasını özendiren ve bazı vergi avantajları da sağlayan hükümler yeralıyor. Şubat ayı, anonim şirketlerde genel kurulların yapılmaya başlanıldığı bir ay. Aslında yasa gereği, bu şirketlerin genel kurulunun yani ortakları olan kişilerin Mart ayının sonuna kadar toplanması gerekiyor. (Türk Ticaret Yasası Md. 468). Ancak, yasada, genel kurulların bu sürenin sonuna kadar yapılmamasının yaptırımına yer verilmediğinden, şirket genel kurulları Nisan ayında da yapılmaya devam ediyor.

Şirket genel kurullarında ya da limited şirketlerin ortaklar kurulunda alınan kararlardan biri de, kâr dağıtımı ile ilgili. Kâr dağıtımı kararı alınırken, kimlere ne oranda ya da tutarda kâr dağıtılacağının ya da dağıtılmayacağının belirlenmesi gerekiyor.

Çalışanlara kâr dağıtımı
Anonim şirketlerde genel kurulun, limited şirketlerde ise ortaklar kurulu kâr dağıtım kararı alırken, şirketin çalışanlarına belirli bir oran ya da tutarda, kâr dağıtılmasına da karar verebilir.

Çalışanlara kâr dağıtılmasına karar verilebilmesi için, şirket anasözleşmesinde bu yönde bir hüküm yani çalışanlara kâr dağıtılabileceğine dair bir düzenlemenin bulunması gerekiyor. Anasözleşmede bu yönde bir hüküm bulunmadığı durumlarda ya da anasözleşmelerde yeralmasına karşın, şirket yetkili organlarınca bu yönde karar alınmadığı durumlarda, çalışanlara kâr payı dağıtımı yapılmaz.

Kâr dağıtımının vergi avantajı
Şubat, Mart ya da Nisan ayında, çalışanlara kâr dağıtımı kararı alan bir anonim ya da limited şirket, çalışanlara dağıtacağı kâr payını, geçmiş yıl kazancından indirebilir. Çalışanlara yıl sonu kârından verilecek olan ikramiyenin, şirketin kârından indirilebilmesi konusunda, Danıştay'ın görüşü de olumlu olup; "Personele genel kurul kararına istinaden verilen temettü ikramiyelerinin, geçmiş yıl giderlerine intikal ettirilebileceği..." şeklindedir. (Dn. 4. D.09.11.1995 gün ve E: 95/2283, K: 95/4473. Kararın tam metni bkz. Şükrü KIZILOT, Vergi Uyuşmazlıklarıyla İlgili Danıştay Kararları ve Özelgeler, Cilt: 4, s. 467-468). Buna göre; örneğin 1999 yılı kazancı 200 milyar lira olan ve genel kurulda, çalışanlara kâr üzerinden 50 milyar lira dağıtım kararı alan bir anonim şirket, bu 50 milyar lirayı 200 milyar liralık 1999 yılı kazancından indirip 150 milyar lira üzerinden vergi ödeyecektir.

Yukarıdaki açıklamalardan da farkedileceği gibi, anonim ve limited şirketler, çalışanlarına 1999 yılı kârından belirli bir pay dağıttıklarında, bu tutarı 1999 yılı kârından indirerek 2000 yılında daha az kurumlar vergisi, stopaj ve geçici vergi ödeyebilirler. Ancak, daha az geçici vergi ödeyebilmek için şirket genel kurul ya da ortaklar kurulu toplantısının, 15 Şubat 2000'e kadar yapılması gerekiyor. Çalışanlara dağıtılan kâr payı ise, bunlar açısından ücret olarak nitelendirilecek ve gelir vergisi kesintisine tabi tutulacak.