2000 senaryosu
TÜFE enflasyonu, Şubat, Mart ve Nisan aylarında da yüzde 3 dolayında kalabilir. IMF uzmanlarının ön yüklemeli diye tanımladıkları strateji, programın yarar ve maliyetlerinin ilk aylarda yoğunlaşmasını gerektiriyor. Ayrıca halkın çoğunluğu ve iş dünyasının bir bölümü halen enflasyonun düşebileceğine tam anlamı ile inanamıyor. Düşen faizlerin ve markajdaki kurların maliyetlere yansıması da ancak 2-3 ayda gerçekleşebilecek. Geçen yılın ilk dört ayında yüzde 18.1 olan toplam enflasyon bu yılın aynı döneminde yüzde 13'te tutulursa iyiye gidiş sürecek.

Enflasyondaki esas düşüşün, her yılın yaz aylarında fiyatlarda görülen gevşemenin de etkisiyle Mayıs'tan sonra başlaması öngörülüyor. Bu aylardaki beklentiler yüzde -0.5 ile yüzde 0.5 arasında. Geçen yılın Mayıs-Ağustos arasındaki dört ayda toplam yüzde 15 olan enflasyon için bu yılın aynı dönemindeki hedef çok iddialı ve dört ay için toplam yüzde 0.6 düzeyinde. Bu ulaşılmayacak bir hedef değil.

Canavarla savaşın son ve en önemli raundu ise Eylül'de başlayacak. Eylül ayında yaz rehavetinden kurtulan enflasyon çoğunlukla yüzde 5'i aşar. Ekim'de ise alışılmış oran yüzde 6'dır. Bu yıl, Eylül'de yüzde 1.8, Ekim'de ise yüzde 1.4'lük oranlar hedefleniyor. Yılın ilk sekiz ayında enflasyon denetim altında tutulursa hükümete duyulan güven artacak.

Ham petrol fiyatı kuzey yarımküredeki yoğun kış koşullarına ve artan talebe rağmen 30 doların üstüne çıkmadı. Dünya pamuk ve diğer hammadde fiyatlarındaki yükseliş eğilimi güçlendi ama bunlar programı aksatacak kadar yaygın ve yüksek oranlı değil.

Başta holdingler olmak üzere iş dünyasında moraller iyi. Enflasyonu düşürme programına verilen destek arttı.

Akaryakıt tüketim vergisi ile ilgili yeni düzenlemeler, enflasyondaki ani artışları önleyebilecek. Kamu, diğer mal ve hizmetlerdeki zamları da çok ölçülü yapıyor.

Bugün için iliklerimizi donduran kar yağışı ardından Şubat-Nisan yağmurları da yeterli düzeyde olursa tarımsal üretim artabilir ve yaz aylarında enflasyon sıfır ile yüzde 1 arasında kalabilir.

Enflasyonu kendin hesapla
Piyasaları ve ekonomi basınını iyi izliyorsanız, her ayın 20'sinden sonra gerçeğe epey yakın enflasyon tahminleri yapabilirsiniz. Bunun için önce fiyatların mevsimlik hareketini dikkate almak gerekir. Mal ve hizmet gruplarına göre mevsimlik seyir şöyle özetlenebilir.

Gıda: Kış mevsimi nedeniyle fiyatlar Nisan ayına kadar yükselir. Mayıs-Ağustos döneminde düşer. Yıl sonuna kadar tekrar yükselir. Et ve süt ürünü fiyatları sonbaharda daha hızlı artar. Sebze ve meyvenin gidişi için yalnız domates fiyatını bile izleseniz yeterli olur.

Giyim ve ayakkabı: Fiyat artış oranı Ocak, Şubat hatta Mart ayında indirim nedeniyle negatiftir. Nisan-Mayıs'ta yaz modelleri yüksek fiyatlarla vitrinlere çıkar. Temmuz ve Ağustos'taki indirim döneminden sonra fiyatlar Eylül-Ekim'de yine yükselir.

Konut-Kira: Ocak, Temmuz ve Eylül aylarında diğer aylardan daha yüksek olur. Kira artışını sınırlayan yasa çıkarsa, aylık yüzde 2-4 arasında sabitlenebilir.

Eğitim-Sağlık: Sağlık tarifeleri Ocak ve Temmuz'da eğitim fiyatları ise Ağustos-Eylül'de yüksek oranda artar.

Ulaştırma: Akaryakıt zamlarına bağlı olarak değişir. Enflasyon tahmini yapmak istiyorsanız, önce o ay belirli bir mal veya hizmetteki fiyat artış oranını, o mal grubunun endeksteki ağırlığı ile çarpacaksınız. Örneğin gıdanın endeksteki ağırlığı yüzde 31.09. Belirli bir ayda yüzde 3 artış olmuşsa hesap şöyle; önce 31.09 ile yüzde 3'ü çarpın. Bulunan 0.93 oranı gıdadaki enflasyondur.

Faruk TÜRKOĞLU