Kurşunsuzda topyekün ihmal

Otomobillerin çevreye daha az kirli gazlar yayması için 2004 yılını beklemek zorunda olmamız 21. yüzyıl Türkiyesi'ne herhalde hiç yakışmayacak.

Ancak görünen o ki, otomotiv üreticileri ve devlet hazırlıklara başlamakta bir hayli gecikince Avrupa normlarına uygun kurşunsuz benzini kullanmak için 5 yıl beklememiz gerekecek.

Otomotiv Sanayi Derneği'nde geçenlerde yapılan bir toplantıda bu konuda üreticiler arasında tartışma çıkmış. Avrupa standartlarına uygun olmayan otomobillerin üretimini sürdüren bir üretici, emisyonda Euro 2000 normuna geçişin geciktirilebileceğini, zaten buna uyacak yakıtın üretiminde sorun olduğunu öne sürmüş. Ancak, Avrupa standartlarında otomobil üreten diğer üreticiler bir an önce bu normlara uyulmasını istiyor.

Üreticilerin egzos gazının kalitesini yükseltecek şekilde otomobillerini dizayn etmeleri gerekiyor. Bunun için ek bir yatırım gerekiyor. 40-80 milyon dolar arasında tahmin edilen bu yatırımı kimi üretici yapmak istemiyor. Çünkü modeller zaten eski. Yakında üretimine son verilecek bir model için yatırım yapılması akılcı değil. Nasılsa, 2004'ten önce istenen kurşunsuz benzinin temininde de sorun olacak.

Üreticileri rahatsız eden konulardan biri de, otoda kurşunsuz benzine uygun değişiklik yapılır da bu yakıt kullanılmazsa, gösterge tablosuna yerleştirilen sistemin sürekli uyarı sinyali verecek olması. Bu kez motor ayarı gerekecek. Yani bu yatırımı yapmanın bir anlamı yok.

İşin ilginç yanı, 1996 yılında Gümrük Birliği'ni kabul eden Türkiye'nin otomotiv üreticileri ile devleti, havayı daha az kirleten kurşunsuz benzine 2001 yılında ihtiyaç olduğunu biliyordu. Ancak şimdiye kadar kimse kılını kıpırdatmadı.

Kurşunsuz benzinin bir kısmı ithal ediliyor. Bir kısmı da Tüpraş tarafından üretiliyor. Zaman azalınca hazırlıklara girişine üreticiler geçen ay içinde Tüpraş'tan bu norma uygun kurşunsuz benzinin 2004 yılından önce üretilmesinin mümkün olmadığı cevabını almış. Ne de olsa, Tüpraş özelleştirme kapsamında olan bir kuruluş. Öyle canının her istediğinde yatırım yapması mümkün değil. Hal böyle olunca, istenen benzini üretmesi de mümkün olamıyor.

Galiba bu konuda bazı üreticiler uzatma isteyecekler.

Aksesuar değil AB'ye uyum
Otomobil konusuna girmişken, şu gelişmeleri de aktarmakta fayda var. İmmobilizer yani hırsızlığa karşı koruma sistemi, 3. stop lambası ve farların yükseklik ayarı gibi pek çok ekipman şuanda firmalar tarafından luks aksesuar olarak sunuluyor. Oysa, bu ekipmanlar 2001 ile birlikte, Avrupa Birliği'ne uyum çerçevesinde, bir otomobilde olmazsa olmaz unsurlar olacak.

İlle de pahalı satacaklar!
İstanbul'da Atatürk Havalimanı yeni Dış Hatlar Terminali'nde yer alan Duty Free'de Tekel'in Export rakısının satılmadığı ve Tekel'le şirket arasında anlaşmazlık çıktığını yazmıştım.

Devlet Bakanı Rüştü Kazım Yüceler olaya biraz şaşırmış. "Anlayamıyorum. Israrla diğer Duty Free'lere verdiğimiz fiyattan 1 mark daha yüksek fiyat teklif ediyorlar. Ama sonra da 'bizim satış fiyatımıza karışmayacaksınız' diyorlar. Biz istiyoruz ki, Antalya'daki Duty Free kaçtan satıyorsa bu rakıyı, İstanbul'daki de aynı fiyattan satsın. Ama onlar pahalı satmak istiyorlar" diyor.

Tekel'den sorumlu olan Yüceler, özel sektöre karışmalarının mümkün olmadığını, aynı rakıyı yurtdışından getirip de satabileceklerini belirtiyor ancak halkın bu rakıyı pahalı almasına karşı çıkıyor.

Yani Tekel'in müşteri kaybetmesini istemiyor. Aralarında Unifree'nin de bulunduğu dört şirket tarafından işletilen yeni Duty Free, Tekel'e göre denetimden kaçmak istiyor. Tekel de bu duruma kızıyor. Tekel Genel Müdürü Mehmet Akbay da gönderdiği yazıda, Unifree firmasına eskiden olduğu gibi afişe fiyatlardan istediği kadar Tekel ürünü verebileceği gibi, indirim tekliflerinin de değerlendirildiğini belirterek, export rakının Duty Free'de yer alması için kendilerinin gayret gösterdiğini vurguluyor. Anlaşılan, export rakının Duty Free'de olmamasının tek sorumlusu, Duty Free'nin yeni işletmecileri.