İstanbul Borsası'nın 11 Ekim'den itibaren başlayan tırmanışı 17 Ocak'ta doruk noktasına çıktı. Dolar bazlı endeks 1.21'den 3.79'a kadar yükseldi. Yaklaşık 10 gündür endeks 3-3.5 dolar arasında dalgalanıyor.
* Neler satın alındı? - Yeni yıla girerken borsanın 2000 hedeflerini önemli ölçüde satın aldığını, programın başarıyla uygulanması halinde yıl içinde borsanın 2001 hedeflerini satın almaya başlayabileceği tahmininde bulunmuştuk. İçinde bulunduğumuz dalgalanma dönemi bu geçiş dönemine işaret ediyor. Şimdi bu dalgalanmanın ne kadar sürebileceği ve borsanın yeni bir tırmanış için neyi beklediği merak ediliyor.
* Endeksi üç ay gibi kısa bir sürede dolar bazında yüzde 212 artıran etkenlerin başında 2000 yılı ekonomik programı geliyor. Nitekim borsanın tırmanışa geçtiği tarih de 2000 hedeflerinin IMF ile anlaşmayı gerçekleştirecek ve enflasyonu düşürecek bir program olacağının kamuoyuna sızdığı günlere rastlaması bunun bir işareti.
* Borsa 2000 yılında enflasyonun yüzde 25 civarına inmesini büyük ölçüde satın aldı. Dolayısıyla devalüasyonun da yüzde 20'de tutulacağı ve faizlerin buna paralel düşeceği satın alınmış durumda.
* Borsa 2000 yılından itibaren yoğun bir yabancı sermaye girişini satın aldı. Ancak yılbaşından bu yana beklenen sermaye girişi olmadı. Hatta tersine bir etki bile söz konusu.
* Yükselen hisse senedi fiyatları içinde 1999 sonu bilançoları fazlasıyla yer alıyor. Çünkü şirket karlarının öyle parlak gelmesi beklenmiyor. Dolayısıyla burada da bir aşırı alımın söz konusu olduğunu söyleyebiliriz.
* Gösterilecek ekonomik performansın ardından Türkiye'nin yükselebilecek ratingi de satın alındı. Ancak rating artışının hemen olmayacağı, en azından ilk üç aylık ekonomik sonuçların bekleneceği belirtiliyor.
* Türkiye'nin AB adaylığının onaylanması da fazlasıyla satın alınan konular arasında. Çünkü bu konuda hemen somut bir gelişme sağlanması beklenmiyor.
* Enflasyonu düşürecek programın altına imza atan hükümet ortakları koalisyonu devam ettirme konusunda görüş birliğine vardılar. Yani siyasi istikrarın olduğunu ve bunun süreceğini piyasalar farketti ve fiyatlara yansıttılar.
* Neler satın alınmadı?- Bugün bu etkenler satın alındıysa geriye satın alınmadık ne kaldı?
* Sosyal güvenlik reformunun ikinci ayağı olan özel emeklilik sisteminin hayata geçirileceği satın alınmadı. Sermaye piyasasına yeni fonları getirecek bu sistem konusunda atılacak adımlar piyasaları olumlu etkilemeye devam edebilir.
* Tarım reformunun ilerlemesi de piyasalar tarafından satın alınmış değil.
* Devletin harcamalarını kontrol altına alması ve bir reforma dönüştürmesi söz konusu. Yıl içinde bu konuda atılacak adımlar atmosferi olumlu etkilemeye devam edecek gibi görünüyor. Zaten reform adına ne yapılırsa piyasaları olumlu etkileyecek gibi.
* Cumhurbaşkanlığı seçimi Ocak ayında konuşulmaya başlandı. Sistemi kilitlemesi ve bir krize dönüşmesi ihtimali çok zayıf. Ancak yine de kuşku yaratıyor. Sorunun aşılması piyasaları olumlu etkileyebilir.
* Satın alınmayan ve önümüzdeki dönemde borsayı yeniden sürükleyecek beklenti ise ekonomide uygulamanın başarılı sonuçlar vermesi halinde 2001 yılı sonuçları olabilir. İlk üç aydaki sonuçlar iyi çıkarsa, bu kez gelecek yılın yüzde 10 düzeyine çekilecek enflasyonu, ona bağlı faizleri ve kur artışları satın alınmaya başlanabilir. Enflasyonun hedeflendiği gibi çıkması halinde kurun da buna paralel gideceğinin beklenmesinden dolayı, bu yılın Nisan-Mayıs aylarından itibaren yapılacak Hazine ihalelerinde faizler ona göre oluşmaya başlayacak. Yani düşüşünü sürdürecek.
İşte borsanın ve para piyasasının beklediği uygulama sonuçları da bu. İlk üç aylık sonuçların hedefler civarında gerçekleşmesi faizlerde yeni bir düşüşü, borsada yeni bir alım dalgasını başlatabilir.
Sonuç - " İki ekmek arasına bir dilim peynir gerek"
