Antalya'nın Adrasan beldesinde, yeni bir belgesel için bütün ekip çekimdeyiz bu bayram...
Akdeniz'in çam ormanları arasına gömülmüş bu şirin sahil beldesinde bir şeker bayramı sabahını izleyince, zamanla yitirdiğimiz şeyin ne olduğunu daha iyi anlıyor insan...
Gün ışığından önce başlıyor heyecan... Köyün yaşlıları daha geceden Kumluca'dan kutular dolusu şeker taşıyorlar Adrasan'a... Sabah, bayram namazı sürerken köyün bütün çocukları cami avlusunda birikmeye başlıyorlar. Uzak çevre köylerden bile bu tören için gelenler var. Hepsi ceplerinde poşetlerle sabırsız bekleşiyorlar.
Namaz bitince köyün erkekleri, avluya genişçe bir çarşaf serip hazırladıkları her türden şekeri ortaya boca etmeye başlıyorlar. Herkesin parası yettiğince aldığı bademler, şekerlemeler, çikolatalar, lokumlar, bonbon şekerleri cami avlusunda karıştırılıp harmanlanıyor. En ucuzu, en pahalısına karışıyor.
Bu işlem sırasında çocuklar etrafı çepeçevre sarıp, ceplerinden çıkardıkları poşetleri sallayarak sabırsızlıklarını haber veriyorlar. Avlu, torba ve şeker hışırtısı ile telaşlanıyor bir süre...
Şeker hazır olunca imam gelip kısa bir dua ediyor. Sonra bir değnekçi çocuklara neşeyle "Amin... amin" diye bağırttırıyor. Nihayet değnekçinin "Hayda...!" narası ile beklenen an geliyor.
Birkaç görevli, ellerinde taslarla gelip, şekeri sırasıyla çocukların torbalarına dağıtıyorlar. Köyün bütün şeker varlığı adilane paylaşılıyor; herkese badem, herkese çikolata, herkese lokum...
Öyle bir adalet arayışı ki, hiçbir çocuğun en ufak bir eziklik hissetmesine izin verilmiyor. Öyle bir merhamet ki, hiç şeker getiremeyenle, en çok getireni, bir köy meydanında eşitliyor...
Öyle bir gelenek ki, yoksul dedesinin elinden tutup 10 kilometre ötedeki yayla evinden şeker törenine gelmiş 4 yaşındaki al mintanlı, mavi gözlü Eda'yı bayramda şekersiz bırakmıyor.
Sanıyorum bayramı asıl bayram yapan ve daha önemlisi "herkes için bayram" yapan bu adalet duygusudur.
Ve yine sanıyorum, günümüzün bayramlarını eski bayramlar olmaktan çıkaran da bu duygunun yitirilmesidir.
Bayram sabahı büyük kentlerin gösterişli pastanelerinin önündeki şeker kuyrukları ile Adrasan'ın cami avlusundaki şeker çocuklarını kıyaslayınca insan, geleneksel adalet arayışının, yoksulu ezen bir gösteriş merakına feda edildiğini hissediyor.
Oysa okulda çocuklara kıyafet serbestisi vermeyip, tek tip giysi zorunluğu getiren toplumsal mantığın kökeninde bile, fukarının kendini ezik hissetmesine dönük bir hassasiyet vardır.
Nasıl Ramazan, varsılla yoksulu "mümin" ortak paydasında buluşturan bir sabır sınavı ise, bayram da Adrasan'da bütün çocuklara şekeri eşit üleştiren bir hakkaniyet arayışı...
Türkiye bayrama huzurlu girdi.
Siyasette yıllardır aranan istikrar sağlanmış gibi görünüyor. Ortada muhalefet yok gibi... Batıya dönük olarak çizilen yörünge, topluma çok geniş bir ortak payda sundu. Ekonomiden olumlu sinyaller geliyor.
Güneydoğu'da işlerin düzeleceğine dair umutlar dirildi. İnsan hakları en azından üzerine konuşulan bir başlık haline geldi. Türkiye, aklını kullanırsa, çoktan kaçırdığını düşündüğümüz bir treni yakalayabilecek gibi görünüyor.
Orta vadede bu tabloyu gölgeleyebilecek tek başlığın "adalet" olduğuna inanıyorum ben...
Adalet sorunu, sadece adli bir kaygı olarak görülmemeli; asıl anlatmaya çalıştığım, adil bir gelir dağılımından, fırsat eşitliğine, hakça paylaşım ilkesinden, yaşamın her alanına hakkaniyet duygusunun hakim olmasına kadar geniş bir adalet özlemi...
Cezaevleri krizinden, Güneydoğu sorununa, insan haklarından, ekonominin ıslahına kadar pek çok başlığın çözümünün bu "adalet" arayışında yattığına inanıyorum.
Önümüzdeki dönemin en önemli gündem maddelerinden biri bu olacaktır:
Şekeri eşit pay edebilecek miyiz?..
Bu bayram hakça bölüşmenin keyfini süren Adrasanlı çocukların gözlerindeki ışıltıyı görünce, o ışığın bütün ulusa yayılması özlemini duydum.
Siz duymaz mıydınız?..
