* Türkiye'nin gündeminde hangi konular olmalı?

Türkiye 2000'e girerken iyi bir rüzgar yakaladı. Bu rüzgarı yakalamışken bunu 3 yılla sınırlamayıp 23 yıla yayalım istiyorum. 2023 yılı TC'nin 100. yılına rastlamaktadır. Yani 2023 çok şık bir konsept oluyor. Türkiye'nin Cumhuriyeti'nin 100. yılında nereye varacağının bugünden planlanması bence çok güzel bir olay. Bu 3-5 yıllık plan yapma gibi değil. 23 yıl sonra Türkiye kendini nerede görmek istiyor, onu belirlemek. Bunun temel ayaklarından biri AB üyeliği olabilir. İnanıyorum ki bu iş 23 yıl değil muhtemelen önümüzdeki 8-10 yıl içinde gerçekleşir. Dolayısıyla bunun planlanması lazım.

* Adaylığın gereklerini yerine getirmek için neler yapılmalı?

Bunun için oganizasyonlar, eğitimler lazım. Bir İrlanda, Portekiz daha 5 sene önceden 100'lerce adamını eğitmiş müzakere etmek için. Nihai anlaşma metnini ortaya koyabilmek için hukuk, ticaret, insan hakları, hizmet sektörü konularında pazarlık edeceksiniz, AB bürokratlarıyla. Bütün olay Dışişleri Bakanlığı'nın genel sorumluluğu altında yürütülüyor. Bu müzakerelerin sürdürülmesi için bizim yeniden örgütlenmemiz lazım. Bunun da en az 10 yıllık bir perspektifi var.

AB'nin tam üyelik gerekleri, kriterleri belli. Yani aday olduğunuz andan itibaren tam üyeliğe geçmeniz için yapmanız gereken şeyler reçete şeklinde var. Bunları kim yapacak, hangi mevzuatla yapılacak ve hangi uzman kadro yapacak, planlanması gerekir. Bu, sadece Dışişleri Bakanlığı'nın bir departmanı ile her zamanki normal işleri arasında yürütülebilecek bir görev değil. Bunu görmek ve bir misyon olarak edinmek lazım.

* Yeni bin yılda ne ön palana çıkacak?

2000 yılından itibaren artık şunu kabul edelim ki, dünya bir bilgi çağına girdi. 2000'li yıllarda daha çok konuşulacak, daha çok içiçe gireceğimiz ve karşı karşıya kalacağımız bir rekabet var. Bilgi çağı, iletişim çağı, information teknolojisi o kadar yaygın bir şekilde üstümüze gelecek ki, bizim bu konuda değil 10 yıl, 20-30 yıllık bir perspektife kendimizi hazırlamamız lazım.

* 2000'li yıllarda birinci önceliğimiz sizce ne olmalı?

Hem AB ayağı hem enformasyon teknolojisi ayağı bizi bir noktaya getiriyor. Bizim eğitime birinci önceliği vermemiz gerekiyor. Bu iki ayağı ters çevirdiğimizde başına eğitimi koymamız gerekiyor. 8 yıllık eğitimle başlattığımız reform olayını, yüksek öğretim, meslek eğitimi gibi yeni bir reformu tamamen, müfredatı dahil, önümüzdeki 20-23 yıl içinde değiştirerek sürdürmemiz gerekiyor. Yoksa eğitim reformu yapmazsak bu işin kesinlikle dışında kalırız. Ve bugün bir yaşında olan bir çocuk, 100. yılda 23 yaşında olacak. Demek ki o tarihteki eğitim sisteminin altını üstüne getirerek yepyeni bir kuşak çıkartabilirsiniz. Uzun vadeli hedeflerimizin başında Türkiye'nin yeniden eğitim reformu geliyor. 8 yıllık eğitim reformu yaptık, bu işi çözdük demek değil. Bu bence çok güzel başladığımız bir hareketi daha işin başında küllenmeye bırakmak olur. Hele şu önümüzdeki gelişme yollarını, alternatiflerini gördükten sonra ben eğitimci olmamama rağmen bu olay beni çok heyecanlandırdı.

*Yani insana yatırım yapmamız gerekiyor, değil mi?

Elbette. Bizim insanımız çabuk öğrenen, çabuk adapte olan, yani AB'ye girebilecek bir insan. Rekabet gücümüz var. Bu nedenle bizim insan sermayemize çok fazla yatırım yapmamız lazım. Yani devlet yatırım önceliklerini gözden geçirip eğitime öncelik vermelidir. Çünkü eğitime yapacağınız yatırımlar baraj gibi, yol gibi ağır yatırımlar değildir. Eğitime yapacağınız yatırım eğitimi öğretecek insanları yetiştirmektir. Bunları da 3 senede 4 senede bugünkü üniversite mezunlarından seçerek kısa sürede çok güzel eğitici kadrosu yetiştirmelisiniz, onların da eğiteceği elemanlarla önümüzdeki 10 yılda verim almaya başlarsınız. 20 sene sonra bugün doğan çocuklar üniversiteyi bitirmiş olacak.

Bütün istediğim 3 yıldan fazla bir perspektifi Türkiye'ye 2000 yılının başında vermek lazım ki, en azından 2000'li yılların birinci 25 yılını böyle bir hazırlık içinde geçirelim. Yoksa bu enformasyon, iletişim teknolojisi o kadar hızlı gelişiyor ki yerinizi koruyabilmek bile sorun oluyor. Bunun için bile çaba harcamanız gerekiyor. Artık Türkiye'nin teknoloji uygulayan teknoloji transfer eden bir ülke. Teknoloji transfer etmezsek yabancı sermaye kabul etmiyor bizi. Teknoloji transferi de yetmiyor, teknoloji üretmek lazım.