S A B A H O N L I N E 05.01.2000

Şu an 5 Ocak 2000 - Çarşamba tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

05.01.2000

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

© Copyright 2000
MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

Parada tarihi gün
Piyasalar 2000'le birlikte yeni döneme inanılmaz bir geçiş yaptı. Hazine yüzde 37 ile son 15 yılın en düşük faiziyle 13 ay vadeli, 1 milyar dolara yakın borç aldı

Aylık mevduatın net getirisi yüzde 40'a, repo yüzde 30'a indi. Yıllık değer artışı yüzde 20 ile sabitlendiği için dövizden kaçış devam etti. Tek alıcı kaldı: Merkez Bankası

Borsada dün fırtınalar esti. Endeks yüzde 15.15 yükseldi, 17.512 puana çıktı. Dolar bazında endeks 1.37 milyar dolarlık rekor işlem hacmiyle 3.20'ye fırladı

Türkiye'nin enflasyonu indirmek için 1 Ocak 2000'den itibaren başlattığı üç yıllık savaşa, piyasalar da tarihi bir günle imza attı. Gelişmeler, banka ve borsacıların yeni düzene hemen uyum sağlamak için kolları sıvadığını, gösterdi. Geçen yılın son günlerinden itibaren başlayan faiz düşüşü, dün tarihi bir düzeye erişti. Hazine'nin borçlanma faizi son 15 yılın en düşük seviyesine inerken, borsa rekor kırmaya devam etti. Dövizden kaçış sürdü. İşte piyasaların tamamen faaliyete geçtiği 4 Ocak 2000 gününden tarihi notlar...

* 4 Ocak 2000'in tarihi bir gün olmasında en büyük pay, Hazine'nin borçlanma faiziydi. Hazine, 1984 yılından bu yana görülen en düşük faizden borç alabildi. Dün yapılan 13 ay vadeli ihalede 1 milyar dolara yakın iç borçlanma yüzde 37.03 faizle gerçekleştirildi. İhale yöntemiyle borçlanmaya 1984'de başlayan Hazine, o yıl ortalama yüzde 42.98'den tahvil satışı gerçekleştirebilmişti.

* Hazine faiziyle birlikte, banka faizleri de uzun süredir unutulan seviyelere geriledi. Önceki gün faizini indiren 4 büyük banka, dün tekrar oranlarını düşürürken, sektördeki başka bankalar da onları takip etti. Birkaç gün önce yüzde 65'lerde duran brüt aylık faizler yüzde 50 civarına indirildi. Aylık mevduatın net getirisi yüzde 40'a doğru yaklaştı.

* Geçen yıl yüzde 70-80 civarında gezinen gecelik faiziyle vadeyi kısaltan repo da tahtından iniyor. Dün gecelik reponun net getirisi yüzde 30'un altına geriledi. Zaman zaman dalgalansa da repoya yatırımın bundan böyle eskisi gibi cazip olmayacağı ortaya çıktı.

* Yıllık değer artışı yüzde 20 ile sınırlanan dövizden kaçış devam etti. Bankacıların yaptığı tahmine göre Merkez Bankası piyasadan iki günde yaklaşık 500 milyon dolar satın aldı.

* Faizin gerilemesi ve dövizin gözden düşmesi yatırım aracı olarak hisse senetleri ve yatırım fonlarını ön plana çıkardı. Nitekim borsa yılın ilk işlem gününde inanılmaz bir patlama yaşadı. Endeks 3 doları da geçerek, 3.27'ye fırladı. Borsa 1 milyar 377 milyon dolarlık rekor işlem hacmiyle yüzde 15.15 oranında değer kazanarak 17.512 puanla günü kapattı.

* Hisse senetlerine gelen talebin bir kısmı yatırım fonlarından kaynaklandı. Fonlar, müşteri sayısının hızla artması ve yeni tasarrufların portföye akmasıyla hisse senedi alımına yöneldi. Bu da borsadaki tırmanışı körükledi.

Bir günde yüzde 15 arttı
Borsa endeksi 3.27 dolara çıktı

İMKB faizdeki düşüş, dövizden kaçış borsanın çılgın gibi yükselmesine neden oluyor. İMKB-100 Endeksi 2000'in ilk işlem gününde yüzde 15.15 artarak günü 17.512 puandan tamamladı. Endeks 3.27 dolardan kapandı. İşlem hacmi 739.3 trilyona, bir başka değişle 1 milyar 377 milyon dolara yükselerek hacim rekorunu da tarihe gömdü.

Yeni yılın ilk gününde yaşanan bu olağanüstü çıkış paranın yönünün hisse senedi ve yatırım fonlarına dönmesinden kaynaklandı. Dün doların bir günde 4000 lira birden düşmesi, repo faizinin yüzde 30'a inmesi yatırımcıları alternatif bırakmadı. Yatırım fonu talebi patladı. Fonlar da portföylerindeki hisse senedi miktarını artırmaya ve yeni talebi karşılamak için hisse senedi alımına geçtiler. Gecelik faizlerdeki gerileme kredi faizlerini de bir zamanlar hayal bile edilemeyecek rakamlara indirince, borsanın yeni zirveye tırmanması kaçınılmaz oldu. Yabancıların da tatili sonrasında yoğun olmasa da geri dönmesi piyasaya canlılık getirdi. Toplam piyasa değeri 116 milyar dolara çıktı.

Son 15 yıldaki en düşük seviye
İç borçlanma faizi yüzde 37'ye indi

Hükümetin enflasyonu düşürme konusundaki kararlılığı ve Merkez Bankası'nın para politikası, sonunda Hazine'nin borçlanma faizini tarihi seviyeye indirdi.
Dün Hazine yeni dönemin ilk ihalesini gerçekleştirerek, Kasım ayında başlayan faiz düşüşünü tescil etti. Hem de yıl sonunda gelinen yüzde 45'lik seviyenin de altından, yüzde 37.03 ortalama bileşikle borçlanarak... Bu faiz, 1984'te başlanan ve ihale yöntemiyle yapılan borçlanmaların en düşüğü oldu.

Hazine bu faiz oranından 13 ay vadeli 604 trilyon nominal değerde satış gerçekleştirdi. Piyasadan net 423 trilyon lira çekti. Hazine son olarak
Kasım ayında yaptığı ihalelerde yüzde 80'nin üzerinden borç alabilmişti.

Faizin bu kadar düşük çıkacağı bilinirken, ihaleye gelen teklif tutarı 2.6 katrilyonu aştı.

GEÇMİŞLE BAĞ KOPTU
Faiz oranının önceki gün açıklanan yüzde 60'ın üzerindeki 1999 yılı enflasyonu ile bağları tamamen koptu. Hükümetin 2000 sonu yüzde 20-25 enflasyon ve yüzde 20'lik kur artışı hedefine odaklanan piyasa, yeni döneme geçişte, faizde yeni dengeyi kurmakta acele etti.

Faizi yüzde 30'a indi
Repo tahttan iniyor

Yeni dönem repo faizinin de tahtından ineceğinin sinyalini hemen verdi.

Yılsonunda yaşanan para sıkışıklığı nedeniyle yüzde 100'lere tırmanan repo faizi, yeni yılla birlikte hemen yüzde 30'a geriledi. Zaman zaman piyasadaki ihtiyaca bağlı olarak dalgalanma ihtimali olsa da, yüzde 70-80'e çıkan net getiri ve kısa vadeli olması nedeniyle yatırımcıyı hapseden reponun, cazibesini kaybedeceği yılın ilk günlerinden hemen anlaşıldı.

Bu arada repo faiziyle birlikte bankalararası para piyasasında da gecelik faizler hızlı düşüşte. 1999 sonunda yüzde 70'lerde gezinen interbank gecelik faizi dün ortalama yüzde 30'a indi. Bu faiz, bankaların kullandırdıkları kredilerde önemli bir baz teşkil ediyor. Dolayısıyla önümüzdeki dönemde hem tüketicilere, hem de sanayi kesimine verilen kredi oranlarında da hızlı düşüş bekleniyor.

Dolar 4.000 lira birden düştü
Dövizden kaçış sürüyor

2000 yılında değer artışı yüzde 20 ile sınırlanan dolardan kaçış var. Bankalar geleneksel olarak her yıl sonunda aldıkları dövizleri yeni yılla birlikte Merkez Bankası'na satmaya başladı. Tek alıcı konumundaki Merkez Bankası 2000'in ilk gününden itibaren müdahaleye başladı. Piyasanın tahminlerine göre iki günde Merkez Bankası'na satılan döviz miktarı 500 milyon dolara ulaştı. Bankacılar, yabancıların henüz 2000 yılı sorunu nedeniyle işlemlere başlamadığını, Merkez Bankası'nın önümüzdeki günlerde daha fazla döviz satın alabileceğini belirtiyorlar.

Bu arada dolar, yurtdışında kaybettiği değerle de bir darbe aldı. Mark karşısında 1.93'ten 1.90'ın altına inen dolar, TL'ye karşı serbest piyasada yaklaşık 4000 lira geriledi.

Repo faizlerindeki şok düşüş nedeniyle bireysel yatırımcılarda yoğun şekilde döviz satışına rastlanmadığı belirtiliyor.

Aylık getiri yüzde 40'a indi
Mevduat faizinde toptan düşüş oldu

1999'un son haftalarında başlayan mevduat faizi indiriminin ikinci turu yaşanıyor. Önceki gün mevduat pastasından büyük pay alan Yapı Kredi, Akbank, Garanti ve İş Bankası'yla başlayan indirime dün çok sayıda banka katıldı. Faizde ayarlama o kadar şiddetli oldu ki, ilk gün faizini indiren 4 banka dün yeniden faiz düşürmek zorunda kaldı. Yılbaşından önce brüt yüzde 65 civarındaki aylık ve üç aylık mevduat faizi, yüzde 50 civarına geriledi. Bu oranın yüzde 16.5 oranında stopaj kesintisinden sonra neti yüzde 42'ye kadar iniyor. Altı aylık ve yıllık faizlerde ise faizler yüzde 50 civarından yüzde 45'lere düşürüldü. Bu oranın da neti yüzde 40'ın altında.

KAZANÇ AZALACAK
Yatarımcıların mevduat vadeleri bayramdan itibaren geliyor. Mevduattan aldığı yüksek faize alışan yatırımcıları da kötü sürpriz bekliyor. Örneğin 1-2 ay önce aylık net yüzde 65'le 1 milyar lira yatıran kişinin eline vade sonunda 55 milyon faiz geçiyordu. Bu miktar, yüzde 45 net faizle 38 milyon liraya inecek.

BANKALARIN MEVDUAT FAİZLERİ

1-AY Net 3-AY Net 6-AY Net 1-YIL Net

ZİRAAT BANKASI 42 35.07 41 34.24 40 33.40 42 35.07

T. İŞ BANKASI 42 35.07 41 34.24 40 33.40 40 33.40

HALK BANKASI 50 41.75 48 40.08 45 37.58 40 33.40

EMLAKBANK 50 41.75 48 40.08 45 37.58 40 33.40

YAPI KREDI 42 35.07 41 34.24 40 33.40 40 33.40

AKBANK 42 35.07 41 34.24 40 33.40 40 33.40

VAKIFBANK 50 41.75 48 40.08 45 37.58 40 33.40

PAMUKBANK 52 43.42 50 41.75 45 37.58 45 37.58

GARANTI BANKASI 42 35.07 41 34.24 40 33.40 40 33.40

TURK TICARET 52 43.42 50 41.75 45 37.58 45 37.58

ESBANK 52 43.42 45 37.58 45 37.58 45 37.58

YASARBANK 52 43.42 47 39.25 46 38.41 42 35.07

KOCBANK 48 40.08 46 38.41 45 37.58 45 37.58

INTERBANK 65 54.28 50 41.75 45 37.58 42 35.07

DEMIRBANK 45 37.58 45 37.58 45 37.58 45 37.58

IKTISAT BANKASI 54 45.09 49 40.92 44 36.74 41 34.24

TOPRAKBANK 58 48.43 52 43.42 45 37.58 45 37.58

KORFEZBANK 50 41.75 45 37.58 42 35.07 42 35.07

EGEBANK 58 48.43 55 45.93 50 41.75 45 37.58

FINANSBANK 50 41.75 47 39.25 45 37.58 45 37.58

TEB 52 43.42 50 41.75 45 37.58 45 37.58

OSMANLI BANKASI 42 35.07 41 34.24 40 33.40 40 33.40

SEKERBANK 50 41.75 45 37.58 42 35.07 40 33.40

DISBANK 45 37.58 43 35.91 40 33.40 40 33.40

KENTBANK 45 37.58 40 33.40 35 29.23 30 25.05

ETIBANK 55 45.93 50 41.75 45 37.58 45 37.58

BANK EKSPRES 58 48.43 50 41.75 47 39.25 45 37.58

ALTERNATIFBANK 45 37.58 45 37.58 40 33.40 40 33.40

SUMERBANK 52 43.42 48 40.08 45 37.58 45 37.58

TEKSTILBANK 45 37.58 45 37.58 45 37.58 40 33.40

CITIBANK 50 41.75 40 33.40 40 33.40 40 33.40

YURTBANK 68 56.78 62 51.77 55 45.93 50 41.75

OYAK BANK 52 43.42 50 41.75 45 37.58 45 37.58

TURKISH BANK 52 43.42 50 41.75 45 37.58 45 37.58

BANK KAPITAL 55 45.93 49 40.92 45 37.58 40 33.40

BAYINDIR BANK 65 54.28 58 48.43 50 41.75 46 38.41

KIBRIS KREDI BAN. 60 50.10 65 54.28 70 58.45 75 62.63

EGS BANK 65 54.28 62 51.77 55 45.93 50 41.75

SITEBANK 55 45.93 50 41.75 45 37.58 45 37.58

DENIZBANK 49 40.92 41 34.24 40 33.40 43 35.91

ANADOLUBANK 65 54.28 50 41.75 30 25.05 35 29.23

ULUSAL BANK 55 45.93 54 45.09 50 41.75 45 37.58