Özlüce'nin inşaatı tam 15 yıl sürmüş. Gecikmenin nedeni ödenek yetersizliği ve terör. 85 şehit vermişiz Özlüce'de...
Ankara- Cumartesi sabahı. Ankara'da hava soğuk ama pırıl pırıl. Etimesgut'ta ise durum farklı. Yoğun bir sis var. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve beraberindeki heyeti Elazığ'a götürecek Casa uçağına kalkış izni verilmiyor. Demirel, Şeref Salonu'nda sisin dağılmasını bekliyor. Enerji Bakanı Cumhur Ersümer, Devlet Bakanı Edip Safter Gaydalı, Elazığ bağımsız milletvekili Mehmet Ağar da, Özlüce Barajı'nın açılış törenine katılmak üzere Etimesgut'ta.
Demirel bir yandan dışarıyı gözlüyor, bir yandan da baraj anılarını anlatıyor: "Yıllar önce Seyhan Barajı'nın fizibilitesini hazırlıyorduk. 3 tane 18 bin kilovatsaatlik ünite planlıyoruz. Birini yapacağız, biri yedek olacak, biri boş kalacak. Dünya Bankası'nı zor ikna ettik. 'Yük yok' diyorlar. Yükü, yani arzı yaratacaksın ki talep olsun. Barajı yaptık, kısa süre sonra 3. üniteyi kurduk. Bugün Çukurova'da 4 milyar kilovatsaat elektrik var."
Hava yavaş yavaş açılıyor gibi. Bu kez de Elazığ'ın sis altında olduğu haberi geliyor. Beklemeye devam, anılara da... Bu anıda Turgut Özal da var: "1950'lerde, Elazığ'da baraj yapacağız. Merhum Turgut Özal benimle çalışıyor. 2 çarpı 3 bin kilovatsaat kapasiteli küçük bir işletme kuracağız. Proje hazır, onay bekliyor. Özal bir gün bana geldi, 'Ağabey onay vermiyorlar' dedi. Yine 'Yük yok' deniyormuş. O dönemde DSİ bile yok. Elektrik İşleri Etüt Dairesi ile Su İşleri Reisliği var. Özal'a 'Kullanıcı olarak ne plan yaptın' diye sordum. İplik fabrikası, un fabrikası, çimento fabrikası planlamışız. Elazığ da soğuk bir yer. 'Sen git, üretilecek elektrik ısıtmada kullanılacak de' dedim. Ertesi gün yanıma geldi ve 'Ağabey, ısıtma deyince hemen onay verdiler' dedi."
Etimesgut'ta sis dağıldı. Saat 10.15'te bir hava subayı Demirel'in yanına gelip "Elazığ'da görüş 500 metre, 100 metreye kadar düşebilir. İnemeyebiliriz. Ne emredersiniz?" diye soruyor. Demirel'in cevabı "Deneyelim." 10 dakika sonra Casa uçağı havalanıyor.
Hava ve karada toplam 3 saatlik yolculuktan sonra Özlüce Barajı'na ulaşıyoruz. Keban gölüne akan Peri Suyu'nun üzerinde 170 megavatlık bir işletme Özlüce. 1985'te ihale edilmiş. Tam 15 yıl sürmüş inşaat. Gecikmenin nedeni ödenek yetersizliği ve terör. 15 yılda 85 şehit verilmiş Özlüce'de. 30'u asker 50'ye yakın insan çatışmalarda, saldırılarda can vermiş. Diğerleri ise iş kazalarında.
Açılış konuşmaları sürerken, NTV Ankara Temsilcisi Murat Yetkin'le birlikte yüzlerce metre yükseklikteki baraj gövdesinin hemen altında kurulan santrale giriyoruz. Kumanda odasındaki küçük bir turdan sonra, İngiliz bir mühendisle birlikte doğru barajın kalbine... Yukarıdan ne olduğu anlaşılamayan dev türbin, birkaç kat altta tüm çıplaklığıyla gözler önünde. Çapı 1 metreden fazla olan çelik şaft ağır ağır dönüyor. Sheffield'li mühendis "Şu anda üretim yok" diyor. Bir kat aşağısı santralin tabanı. 5-6 metre çapındaki dev bir çelik boru türbinin alt bölümüne bağlanıyor. Birkaç merdiven inip tabana ulaşıyoruz. "Cumhurbaşkanı düğmeye bastığında" diyor mühendis ve devam ediyor: "Bu manivela hava basıncıyla çalışacak ve boruyu kapatan kelebek açılacak. O anda saniyede 100 ton su türbini çalıştırmaya başlayacak." Yani baraj gölündeki yüzmilyonlarca mekreküp suyun ittirme gücü elektriğe dönüşecek.
Bu enerjinin boşaldığı noktada bulunmak bayağı ürkütüyor insanı. Acele adımlarla bir kat yukarı çıkıyoruz. Yine şaftın olduğu bölümdeyiz. O anda müthiş bir gürültü kopuyor. Mühendis "Cumhurbaşkanı düğmeye bastı" diyor. O bile heyecanlı. Manivela ağır ağır harekete geçiyor. Milyonlarca ton suyu boruda hapseden kelebek açılıyor. Pırıl pırıl dev çelik şaft hızlanıyor. Orta yaşlı İngiliz gösterge tablosunun başında. Birkaç dakika önce sıfır megavatı gösteren ibre, 85 megavata çıkıyor. Üretim başladı, Peri Suyu'nun enerjisi elektriğe dönüşüyor.
Uçakta Özlüce projesini anlatırken Demirel heyecanlı: "15 sene sürdü bu iş. Terör bu tesisi yaptırtmamak için çok uğraştı. 85 şehit verildi. Bu bir iddiadır. Bu ülkenin her köşesi bizimdir. Her köşesinde istediğimizi yaparız. Buna karşı çıkanların burnunu sürteriz. Bu büyük bir proje. Sadece barajın yolu 143 kilometre. Yolla beraber 273 trilyon harcandı. Yaklaşık 500 milyon dolar ediyor. Yılda 413 milyon kilovatsaat elektrik üretecek. Bugünkü değeri yıllık 30 milyon dolar.
Demirel'e göre Türkiye'nin en önemli 7 meselesi
Deprem yaralarının sarılması
Avrupa Birliği'ne uyum süreci
Petrol ve doğalgaz boru hatları
Terörden zarar görmüş bölgenin yeniden imar, inşa ve rehabilitasyonu
Ekonomide en azından kendi normlarımıza gelmek. Enflasyonu yüzde 10'un altına düşürme, kamu maliyesini düzeltme ve ödemeler dengesini sağlam götürme.
Yatırımların hızlandırılması.
Avrasya, Balkanlar ve Orta Doğu ile olan ilişkilerin sıcak götürülmesi.
