ATV ve KDV

Deprem vergisinin yasalaşmasıyla ortaya çıkan "vergi depremi"nin etkileri halen devam ediyor... Basında da, çok uzun süreden beri ilk kez, bir vergi yasasına karşı büyük bir tepki oluştu. Adeta sözbirliği edilmişcesine, deprem vergisi, ilk andan itibaren "şiddetli bir şekilde" eleştiriliyor...

Bu arada, depremle ilgili olarak, yapılacak "iki önemli vergi düzenlemesi" daha var. Bunlardan biri KDV, diğeri de ATV diye adlandırılan Akaryakıt Tüketim Vergisi ile ilgili.

Bu iki vergide de, hatalı adımlar atılırsa, ortalık iyice tozduman olacak.

ATV ve iğneden ipliğe zam
Deprem Vergisi ile ilgili yasada yer alan bir madde ile Akaryakıt Tütekim Vergisi (ATV) oranının, yüzde 300'den, yüzde 500'e çıkarılması konusunda, Bakanlar Kurulu'na yetki veriliyor. Türkiye'de benzin, fahiş fiyatla satılıyor. Bir litre süper benzinin devlete maliyeti 143 bin lira, vergisiyle birlikte, vatandaş benzini 543 bin liraya almak zorunda kalıyor.

Şu anda, akaryakıt bedelinin yaklaşık yüzde 70'ini vergi oluşturuyor. ATV oranının artırılması, akaryakıt fiyatını daha fazla yükseltecek. Bu da "iğneden ipliğe zam" anlamına geliyor.

Akaryakıt fiyatlarındaki artış doğrudan "maliyet artışı" yaratan bir olaydır. 2000'de, enflasyonla ilgili olarak belirlenen yüzde 20-25'lik enflasyon hedefindeki sapmaları, ATV oranının yükseltilmesi nedeniyle akaryakıt satış bedellerine yapılacak zam da etkileyecek.

Bakanlar Kurulu'nun, deprem vergilerine gelen eleştirilerin yoğunlaştığı şu sırada, bir de ATV oranını yükseltmesi yanlış olur.

KDV ve stopaj oranları
Deprem Vergisi yasasında, KDV ve mevduat faizi, repo, hazine bonosu, devlet tahvili, serbest meslek ödemelerindeki stopaj oranları ile ilgili bir artış yer almıyor. Bazılarına göre sürpriz olan bu durum, aslında hiç de sürpriz değil. Çünkü, KDV ve stopaj oranlarını artırmak için, yasa değişikliği gerekmiyor.

Gelir Vergis Yasası'nın ve KDV Yasası'nın Bakanlar Kurulu'na verdiği yetkiye istinaden, KDV ve stopaj oranların yükselmede, Bakanlar Kurulu Kararı yeterli oluyor.

Depremin yol açtığı ekonomik kayıpları gidermek amacıyla yapılması düşünülen gelir artırıcı düzenlemelerden biri de KDV oranlarını artırmak. Bu nedenle, Bakanlar Kurulu'nun KDV oranlarında 2 puanlık artış yapan bir karar alacağı tahmin ediliyor.

Bize göre, KDV oranlarını artırma konusunun, çok iyi tartışılması gerekiyor. Vergi inceleme yani denetim oranının yüzde 1 civarında olduğu ülkemizde, KDV oranlarında yapılacak artış, fiş ve fatura pazarlığını yaygınlaştıracak. Türetici mal alırken, "KDV'sini düşün fiş almayayım" diye baskı yapacak, satıcı da hem müşteriyi kaçırmamak hem de kazancını gizlemek için, buna sıcak bakacak. Sonuçta, hem KDV hem de gelir ve kurumlar vergisi kaybı ortaya çıkacak.