İlk ihlal
Türk cep telefonu pazarı 1993 yılında Telsim ve Turkcell öncülüğünde kuruldu. Yerli partneri Çukurova Grubu olan Turkcell, bu piyasanın dünya liderleri olan Fin Sonera ve İsveçli Ericsson'un ortaklığıyla modern teknoloji ve işletme anlayışını Türkiye'ye getirdi. Telsim ise kuruluşta bulunan yabancı ortaklarını ekarte ederek, bu piyasada en küçük bir tecrübesi bile bulunmayan yerli bir grubun sermayesiyle faaliyete geçti.

Her iki şirket o tarihte Türk Telekom'un altyapısını kullanarak abone kaydına başladı. Gelir paylaşımı sözleşmesine göre yürüyen bu ilişkide konuşma bedellerinin yüzde 75'i Türk Telekom'a aktarılıyor, kalanını ise işletmeci şirket alıyordu.

Ancak 1995 yılı sonuna gelindiğinde Telsim'in, devlete aktaracağı payı azaltma girişiminde bulunduğu belirlendi. Türkiye'deki abonelerini, KKTC'de kurulan santral üzerinden uluslararası görüşmelere (roaming) yönlendirerek kaçak görüşme yaptırdığı, devletin gelirlerini azaltarak zarara uğrattığı gerekçesiyle Telsim'e karşı yasal işlem başlatıldı. İlk etapta Türk Telekom'a ait olan ancak Telsim elemanlarınca işletilen santral merkezlerine el konuldu.

Gelir paylaşımı döneminde GSM şirketlerinin 400 bin abonelik sayısı ile sınırlanmasına karşın, abone sayısının 1.5 milyonu aştığı anlaşıldı. Telsim'in KKTC'deki şirketi aracılığıyla yaptığı yasa dışı işlemler karşısında, abonelere hizmeti Türk Telekom verdi.

1998 kritik yıl
Nisan 1998'de gelir paylaşımı sözleşmesi lisans sözleşmesine dönüştürülürken, abone sayısına tavan konulmadı. Stoktaki 2 milyon abone, GSM şirketlerine devredilirken pazarın gelişim sınırları ve yeni şebekelerin kurulması gereği yeterince dikkate alınmadı. Şirketlerden 500'er milyon dolar alınması ve fatura toplam bedellerinin yüzde 15'inin Hazine payı olarak kamuya aktarılması karara bağlandı. Sözleşmede, Hazine payının her türlü vergi ve diğer katılım payı üzerinden ödenmesi hükmü bulunmasına rağmen, Telsim, bu yılbaşında hesap biçimini kendine göre değiştirdi. "Ben zaten vergi ödüyorum. Vergi dahil bedel üzerinden Hazine payı aktarmam" diyen şirkete karşı, Ulaştırma Bakanlığı Danıştay'dan görüş istedi. Ardından Hazine alacağı için yasal işleme geçildi.

"Görevimizi yaptık"
DSP İstanbul Milletvekili Erdoğan Toprak, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu inceleme raporunda GSM şirketleri ile yapılan sözleşmelere dikkat çekildiğini, KİT Komisyonu olarak, kamunun çıkarlarını korumak üzere olayın araştırılmasını istediklerini bildirdi. Toprak, şunları söyledi:

"Biz, konunun Başbakanlık Teftiş Kurulu tarafından soruşturulması gerektiği sonucuna vardık. GSM şirketleri ile yapılan gelir paylaşımı sözleşmesinin, lisans devir sözleşmesine dönüşümü sırasında bazı grilikler olduğu hissediliyor. Şirketler, kendi açılarından haklarını koruma konusunda azami çaba göstermişler, keşke devlet de böyle yapabilseydi."