Kârı sermayeye eklemede, kafalar karışık!..
Bir şirket, elde ettiği kârı, ya ortaklarına dağıtır ya da dağıtmaz. Bu ikisinin ortası bir yol daha var. Kârı sermayesine ekler.

Kârın sermayeye eklenmesi güzel bir olay. İşletmenin mali yapısı güçleniyor. Ancak burada kafaları karıştıran bir olay var o da kârın sermayeye eklenmesini, kâr dağıtımı sayılmasıyla ilgili...

Hemen belirtelim, bu yeni bir olay değil öteden beri, kârın sermayeye eklenmesi kâr dağıtımı sayılıyor ve gerçek kişi ortaklar, sermayeye eklenen kârı, kendilerine kazanç dağıtımı yapılmış gibi hisseleri oranında "menkul sermaye iradı" olarak beyan ediyor ve vergilerini ödüyorlar.

Kafalar niçin karışık?
Diyeceksiniz ki, kârın sermayeye eklenmesi "kâr dağıtımı" sayıldığına göre, kafalar niçin karışık? Açıklayalım... 1999'dan itibaren, bu konuda bir değişiklik oldu. Gelir Vergisi Yasası'nın 1 Ocak 1999 tarihi itibariyle değişen "Vergi tevkifatı" yani vergi kesintisi başlıklı 94/6-b bendinin (i) alt bendine, "kârın sermayeye ilavesi kâr dığıtımı sayılmaz" şeklinde bir parantez için hüküm eklendi.

İşte bu aşamada da tartışmalar başladı. Bir görüşe göre; kârın sermayeye ilavesi kâr dağıtımı sayılmaz şeklindeki parantez içi hüküm, 94. madde hükmüne göre yapılacak vergi kesintisini önler. Kârın sermayeye ilavesi nedeniyle ortakların elde edecekleri bedelsiz "iştirak hisseleri" veya "hisse senetleri"nin, Gelir Vergisi Yasası'nın 75. maddesine göre menkul sermaye iradı olarak vergilendirilmesini engellemez. (Maliye Bakanlığı Hesap Uzmanları Garip Ayaz ve Erdal Sönmez'in, bu konudaki yazıları için, Bkz. Yaklaşım Dergisi, Kasım 1999, s 115-225).

Bir diğer görüşe göre de, Gelir Vergisi Yasası'nın 94/6-b -ii bendinde yeralan "kârın sermayeye ilavesi kâr dağıtımı sayılmaz" hükmü sadece sermayeye ilave olunan kârların stopajını önlemekle kalmaz aynı zamanda, bu ilave sonucu ortaklara bedelsiz hisse verilmesinin, temettü geliri elde edilmiş sayılmayacağı, dolayısıyla beyanı gerekmeyeceği anlamına gelir (Maliye Bakanlığı E. Hesap Uzmanı ve YMM Mehmet Maç ile E. Gelirler Kontrolörü e YMM Sakıp Şeker'in, bu konudaki yazıları için de bkz. Yaklaşım Dergisi, Kasım 1999, s. 107-108, 190 ve Ekim 1999, s. 127)

Yüzbinlerce şirketi ilgilendiriyor
Yukarıda açıklanan konu, yüzbinlerce şirketi ilgilendiriyor. 1999 öncesine ilişkin kârların sermayeye ilavesi, ortaklara kâr dağıtımı sayılmaktadır. Bunda kuşku yoktur. Ancak, 1999 ve izleyen yılların kârı sermayeye eklendiğinde ne olacaktır?

Kâr dağıtımı sayılıp gerçek kişi ortakların vergilendirilmesi halinde, bu kişilerin ellerine geçmeyen para nedeniyle ayrıca "yüzde 25 civarında vergi edemeleri" sözkonusu olacak. Maliye Bakanlığı'nın üst düzey denetim elemanlarının dahi farklı görüşte oldukları, yüzbinlerce şirketi ilgilendiren bu konunun, biran önce tartışma doğurmayacak şekilde çözümlenmesi gerekiyor.