İnanılmaz yatırım
Türkiye Gümrük Birliği sürecinde özellikle iplik ve dokuma alanlarında yatırım şampiyonluğunu elde etmişti. Bu sektördeki yatırımların parasal ifadeleri şöyle;

1997 yılında Türkiye dünyada satın alınan her dört iplik makinesinden birini aldı.

1995-1998 yılları arasında iplik makinelerine 2.4 milyar dolar, dokuma için 1 milyar dolar toplam 3.4 milyar dolar yatırım yapıldı. 96-97 yıllarında yatırım sıralamasında Türkiye dünyada ilk üçe girdi.

Aynı dönemde konfeksiyon makineleri ithalâtına ise iplik ve dokumanın yüzde 16'sı kadar sadece 571 milyon dolar harcandı.

1995-1998 yılları arasında iplikte kapasite 523 bin ton arttı. Aynı dönemde toplam talep artışı 330 bin tonda kaldı.

ABD büyük pazar
ABD'nin yıllık 60 milyar doları aşan tekstil ve konfeksiyon ürünleri ithalatı içerisinde 12.5 milyar dolarlık kısmı tekstil geri kalan bölüm ise konfeksiyon ithalatından oluşuyor. Türkiye'nin yüzde 1.5'luk pay kaptığı bu pazara bu vesile ile daha fazla girmesi oldukça olumlu kabul ediliyor. Ancak halen yüzde 64 kapasite kullanımı ile çalışan iplik sektörünün katma değeri yüksek ürünlere yönelip devasa ABD pazarına mal satmaya odaklanması şart görünüyor. İplikçiler kota artırımının olumlu etkisinin mutlaka görüleceğini ancak, konfeksiyon sektörünün ürünlerini Türkiye'den hammadde temin ederek üretmesinin sektördeki fazla kapasitenin doldurulmasını sağlayacağını belirtiyorlar.

Ne kadar bekleniyor?

ABD'de gerçekleştirilecek görüşmelerde mümkün olan en yüksek miktarda kota artırımı için sert müzakereler olacak. Kotalarda olası bir gevşeme sonrası, AB ülkelerine çalışan ve ABD pazarına giren bazı şirketlerin kapasite artımına yönelik yatırımlar yapması bekleniyor. İlk etapta yaşanacak ihracat artışıyla ABD'ye yapılan satışların 1 milyar doları aşması bekleniyor.

Görüşmeler bugün başlıyor
ABD ile tekstil kotalarının kaldırılması ya da gevşetilmesi yönünde görüşmeler bugün başlıyor. Türkiye'nin halen ABD'ye yılın ilk beş aylık döneminde 429 milyon dolar seviyesinde. Geçen yıl bu rakam 446 milyon dolar düzeyindeydi. Kotaların tümünün kalkması durumunda ABD'ye 2.7 milyar dolarlık ihracat yapma imkânı doğacak. Kotaların gevşetilmesinden ilk yıl için 300-400 milyon dolarlık bir ek ihracat imkânı bekleniyor.

Tişört	% 5.
Yatak çarşafı	% 3.
Temizlik bezi	% 5.
Yünlü kumaş	% 4.
Bayan gecelik	%7

Borsacılar dört gözle bekliyor
ABD ile olan tekstil kotalarının kaldırılmasına yönelik görüşmeler gözleri hisse senetleri borsada işlem gören konfeksiyon şirketlerine çevirdi. Borsadaki şirketler arasında Arat Tekstil, Ceylan Giyim, UKİ gibi ihracata yoğun çalışan firmalar ön plana çıkıyor.

Arat Tekstil: 1999'un 6 aylık bilanço verilerine göre şirketin toplam satışları içerisinde ihracatın payı yüzde 91.86. Şirketin bu yılki stratejisi ABD pazarına daha fazla girmek olarak belirlenmişti. AB ülkelerine satış yapıyor.

Ceylan Giyim: Şirketin toplam satışlar içerisinde ihracatın payı yüzde 79. Satışlarını yoğun olarak ABD, Kanada, İsveç, İsviçre ve İngiltere'ye gerçekleştiriyor. Yıl için hedefi ABD pazarından daha fazla pay kapmak.

UKİ: Şirket yoğun olarak AB ülkelerine ve özellikle de Almanya'ya çalışıyor. Toplam satışları içerisinde ihracatın payı yüzde 95. Ancak ABD'li firmalarının taleplerinin büyük montanlarda olması nedeniyle kapasite sorunu yaşıyor.

Cüneyt TOROS