"Önlem alındı mı?"
Ölü sayısı ise bin 700. Bu depremle yaşamaya öğrenen, son 20 yıl içinde mühendislerine göz açtırmayan, afet bölgelerine organize olarak yetişen bir devletin başarısıydı. Türkiye'de felaket sonrası önlem alınmış mıydı?.. Bu kıyaslamayı biz değil, dünyanın en büyük gazeteleri dünkü manşetlerine çıkardı. Hepsindeki ortak kanı da şu: 1 ay içinde meydana gelen Türkiye, Yunanistan ve Tayvan depremleri sonrası yalnızca Türkiye sınıfta kaldı!

Christian Science Monitor: Türkiye, artık ders almalı
Türkiye'yi eleştiren gazetelerin başında Amerikan Christian Science Monitor geliyor. Ülkenin en ciddi gazetelerinden olan CSM, şu yorumu yaptı: Daha iyi binalar ve organize ekipler. Tayvan'da bu nedenlerden dolayı ölü sayısı daha az oldu... Tayvanlı sivil yardım ekiplerini de öven gazete, Taipei hükümetini de ilk yardımdaki başarısından dolayı kutladı. Ve New York Times... Ülkenin bir diğer ciddi gazetesi. Tayvan hükümeti ve halkının depremle yaşamayı öğrenmiş olmasına, kurtarma çalışmaları sırasındaki organize ekip çalışmasına dikkat çeken NY Times'ın eleştirisi, CSM'ye kıyasla daha ağır:

"Büyük yolsuzluk"
İki ülke de kısa bir süre önce Amerika'nın Yapı-İnşaat Standartları'nı uyguluyordu. Ancak fark ortaya çıktı... Californialı deprem uzmanı Peter Yanev'in gazeteye yaptığı yorumunda Türk hükümetlerine dikkat çekiyor: Amerika'nın uyguladığı standartlara rağmen Türkiye'de yıllardan bu yana kötü mimarlık, kötü mühendislik olduğu belirlendi. Öte yandan ülkedeki hiçbir yetkili, inşaatları ve yapılışını incelememiş. Türkiye'de büyük bir yolsuzluk olduğu apaçık görülüyor... Washington Post ve Washington Times gazeteleri de benzer yorumlara geniş yer verdi.

Tayvan yasaları uygulamakta daha başarılı olmuş
Ve İngiltere... ITN ve SKY Televizyonları'nın ilk haberi yine "Türkiye'nin depreme karşı boyun eğmesi." Ülkenin önde gelen deprem uzmanlarının görüşmelerine geniş yer veren bir diğer kurum da BBC Televizyonu... İşte Amerikan Jeoloji Araştırması Enstitüsü'nden Walter Mooney: Depremin şiddeti ne olursa olsun, Tayvan'ın daha önceden hazırlıklı olması mükemmeldi. Türkiye'de depremin etkilediği yerlerdeki evlerin yüzde 65'i çöktü. Tayvan yasaları uygulamakta daha başarılıymış. Tayvan'da son dönemlerde (Standartlara geçildikten sonra) yapılan evlerde tek çatlak yok. Bu mühendislik başarısıdır.

"Bir şeyler değişsin"
Ve İngiliz gazeteleri... İşte Independent gazetesi: Taipei hükümeti, standartları uygulama ve uygulatma konusunda çok başarılı çıktı... 4.5 milyon tirajlı Sun gazetesi: Türkiye'de felaketin bu kadar büyük olmasının ardında yeni yapılan büyük sitelerin dikkatsizce inşa edilmesi geliyor... En ünlü siyasi gazetelerden Times: Tayvanlılar, standartlara uyunca kazandı... Amerikalı bilimadamlarının sözlerine geniş yer ayıran diğer İngiliz gazeteleri de Türkiye'de "bir şeyler"in değişmesi gerektiğine dikkat çekti.

Teknoloji sayesinde İzmit halkı kurtulabilirdi
Türkiye'ye bir eleştiri de Amerikalı deprem uzmanı Ted Pieepenbrock'dan geldi. Dünyaca ünlü haber kanalı CNN'de canlı yayın konuğu olan Amerikalı uzman, Türkiye'deki dikkatsizliğin altını çizdi ve ekledi: Depremden korunmak için binalara yapılan takviye çok basit bir sistem. 10 yıldır kullanılıyor. Depreme karşı teknoloji her zaman vardı. Depremde insanları sağlam binalarla kurtarmak imkansız değil. Türkiye'de de bu konuya dikkat edilseydi, Tayvan'da olduğu gibi binalar depreme dayanır, ölen İzmit halkı da kurtulabilirdi...

"Bu deprem olağanüstü"
Öte yandan İngiliz bilimadamları çok ilginç bir noktaya dikkat çekiyorlar. O da, Tayvan'daki depremin hiç beklenmedik bir bölgede ve hiç beklenmedik bir şiddette olması... Merkez üssü adanın ortasındaki Nantou kenti olan depremi "olağanüstü bir olay" olarak gören İngiliz bilimadamı Chris Browitt, o bölgede depremlerin hep okyanusta, insanların yaşadığı bölgelerden uzak yerlerde olduğunun altını çizdi. 40 yıl sonra ilk kez, merkez üssünün adanın altı olduğunu belirten İngiliz uzman, "İnsanların yaşadığı bölge yıllar sonra bu kadar şiddetli sallandı" diyerek şaşkınlığını gizlemedi.

Taipei hükümeti, inşaatın her safhasını inceliyor
Fransız medyası da Associated Press, Reuters gibi ünlü haber ajanslarının geçtiği haberleri yorumsuz olarak yayınladı. Alman Spiegel dergisi dün İnternet sitesinde Tayvan'a övgüler yağdırdı. "Tayvan hükümetine yoğun tebrikler yollanmasına neden olan, ülkenin uyguladığı "3 kod" sistemi ne? Tayvan'da bina yapım aşamasında Taipei hükümeti, Çin ve Amerika'nın uyguladığı standartlar göz önünde bulunduruluyor. Ülkede inşaat yapımının her safhasında inşaatlar uzmanlar tarafından kontrol ediliyor, not veriliyor...

Tayvan'la göbekbağı!
Depremle ilgili en ilginç anekdotu ise Christian Science Monitor gazetesi çıkardı. Tayvan ve Türkiye'deki depremlerin ayrı fay hattı üzerinde olmasına rağmen iki ülke arasında bir deprem-bağı olduğunu yazan gazete manşet yazısına, "Tayvan'da 1935'te 7.4 şiddetinde bir deprem oldu. 3 bin kişi öldü. 1939 yılındaki 7.9'luk Erzincan depreminde 30 bin kişi öldü. Deprem kuşağındaki iki ülkenin tarihine bakıldığında bir ülkede deprem olduysa kısa bir süre içinde diğerinde de olduğunu gördük" yorumunu ekledi.

Çin ile Tayvan da "dost" oldu
Türkİye, Yunanistan ve Tayvan'da meydana gelen depremler birçok kişinin ölmesine neden oldu. Ancak depremler sonrası "düşman ülkeler" arasında yıllardır gerçekleştirilemeyen dostluk köprüleri yine bu depremlerle kuruldu. İlk örnek Türkiye ve Yunanistan... Son olarak da Tayvan ve Çin... Amerika ve BM, Tayvan'ı "tanımasına" rağmen Çin'in Mao döneminden kalan baskılarından bir türlü kurtulamamıştı. 1 ay önce Tayvan Devlet Başkanı Lee Teng-hui'nin "Çin ile Tayvan iki ayrı devlet olarak görüşme masasına oturmalı" sözleri iki ülkeyi çatışma noktasını getirmişti. Ancak deprem sonrası Tayvan'a ilk yardım eli uzatan yine Çin oldu. İki halkın et ve kemik gibi birbirine yakın olduğunu vurgulayan Çin Devlet Başkanı Jiang Zemin, "Tayvanlılar'ın ıstırabı her Çinli'nin kalbini sızlattı" dedi ve yüklü bir para yardımı yapma sözü verdi.