Deprem bizim kadar çocuklarımızı da etkiledi. Türkiye bir deprem ülkesi olduğuna göre, çocuklara daha küçük yaşta depremin ne olduğunu, ne gibi sonuçlar doğurabileceğini, deprem sırasında ne yapılması gerektiğini, kısacası depremle yaşama sanatını öğretmeliyiz.

Soruları ve cevaplarıyla, doğruları ve yanlışlarıyla, kaç yaşında olursa olsun, bir çocuğun deprem hakkında bilmesi gereken her şeyi burada bulabilirsiniz.

Deprem nedir?

Yerkabuğunun derin tabakalarının yer değiştirmesi ya da yanardağların püskürmesi sonucunda oluşan yer sarsıntılarıdır.

Ne kadar güçlü olabilir?

Depremler şiddetlerine göre 12 dereceye ayrılırlar. Buna göre:

1 derecedeki deprem, hissetmediğimiz kadar hafif sarsıntılardır.

2 derecedeki deprem, ancak üst katlarda ve çok hassas kişilerce hissedilir.

3 derecedeki deprem, hafiftir ama fark edilir.

4 derecedeki deprem, orta şiddetlidir. Dışarıdaki kimselerin çok azı tarafından fark edilir ama evlerin içindeki kişilerin çoğu bu sarsıntıyı duyar.

5 derecedeki deprem, oldukça şiddetlidir. Binaların içindeki ve dışındaki herkes tarafından duyulur, yapılar sarsılır.

6 derecedeki deprem şiddetlidir ve herkeste korku yaratacak biçimde duyulur. Bazı yapılarda sıva çatlakları olur.

7 derecedeki deprem çok şiddetlidir, sağlam evlerde bile çatlaklara yol açar.

8 derecedeki deprem tahrip edicidir; ağaç gövdeleri, bacalar sallanır, hatta devrilir; en sağlam yapıların duvarlarında bile yarıklar oluşur.

9 derecedeki deprem yıkıcıdır; taş binaların çoğu çöker.

10 derecedeki deprem yıkıcıdır; yapılar temelinden zarar görür. Toprakta geniş çatlaklar oluşur.

11 derecedeki deprem "afet" addedilir. Hiçbir taş yapı ayakta kalmaz. Köprüler, barajlar yıkılır, topraktan su fışkırır.

12 derecedeki deprem korkunç bir yıkımdır. İnsan yapısı olan hiçbir şey ayakta kalmaz. Şelaleler ortaya çıkar, bazı kaynaklar kururken, yenileri oluşur.

Richter ölçeğine göre magnitüdü, yani depremin şiddetini bir rakamla simgeleyen şiddet derecesi, 4'ten küçük olan depremler hafif, 4 ve 5.4 arasında olanlar orta, 5.5 ve 6.9 arasındakiler yıkıcı, 7'den büyük olanlar ise çok şiddetli sayılır. Günümüze kadar ölçülen en şiddetli depremlerde magnitüt 8.9 olarak hesaplanmıştır.

En büyüğü hangisi?

Depremin büyüklüğü, ölçüm şekline göre değişir. Ölü sayısı bakımından günümüze dek yaşanan en büyük deprem, 23 Ocak 1556'da Çin'in Shensi bölgesinde meydana gelen ve yaklaşık olarak 830.000 kişinin ölümüne sebep olan depremdir. Depremin boyutları ve şiddeti gibi terimler ancak 100 yıl önce kullanılmaya başlandığından, bu depremin kaç şiddetinde olduğu bilinemiyor. 12 Haziran 1897 yılında Hindistan'ın Assam bölgesinde 8.7 şiddetinde bir deprem meydana geldi. 10 Eylül 1899'da Alaska Yakutat Bay'da 8.6 şiddetinde, 28 Mart 1964'te yine aynı bölgede, yalnızca 131 kişinin öldüğü 8.6 şiddetinde ikinci büyük deprem yaşandı. 17 ekim 1989'da Santa Cruz dağlarında meydana gelen 7.0 şiddetindeki Loma Prieta depremi ardında 67 ölü, 3757 ağır yaralı, kullanılamaz durumda 16.000 yapı, ulaşıma kapanan 142 anayol ve 6 milyar dolarlık bir hasar bıraktı.