AB sürprizi
AB ilk aşamada, 32 milyon dolar gönderme kararı aldı. 1996 yılındaki Gümrük Birliği Anlaşması ile Türkiye ekonomisindeki yapısal sorunların çözülmesi için Avrupa Yatırım Bankası'ndan aktarılması gereken 750 milyon dolar mali yardım üzerindeki ambargo da Yunanistan'ın veto konusunda yumuşamasıyla kaldırılma noktasına geldi. Yunanistan'ın, vetosunu yumuşatması üzerine Avrupa Yatırım Bankası'ndan, 636 milyon dolar düşük faizli, uzun vadeli kredi açılması gündeme geldi. AB'nin, Akdeniz Programı'ndan da Türkiye'ye sağlanabilecek kaynağın 300 milyon doları bulacağı belirtildi. Ayrıca Avrupa İskan Fonu da kredi verecek.

IMF'yle anlaşma
IMF stand-by konusundaki istekliliğini Ankara'ya bir kez daha iletti. Türkiye'nin kotasının yüzde 25'ine karşılık gelen 330 milyon doları derhal kullanıma hazır hale getiren ve bu miktarın 650 milyon dolara kadar çıkabileceğini açıklayan IMF yönetimi, ekonomide istikrarsızlığa geçit vermeyeceğini göstermiş oldu. Sosyal güvenlik yasasının TBMM'den geçmesi, depremin finansmanı için bedelli askerlik, ek vergi gibi iç kaynakların harekete geçirilmesi IMF nezdinde olumlu etki bıraktı. IMF'den, 3 milyar doları enflasyonla mücadele programı, 650 milyon doları da depremin ekonomik etkilerinin giderilmesi için olmak üzere en az 4 milyar dolar kaynak sağlanması bekleniyor.

Dünya Bankası devrede
Dünya Bankası uzmanları, depremin birinci haftası dolmadan bölgeye giderek hasar tesbit çalışmalarına başladılar. Dünya Bankası, ilk partide 330 milyon dolar destek sağladı. Dünya Bankası'ndan en az 2 milyar dolar daha kaynak temin edilmesi bekleniyor.

ABD'den anlamlı destek
ABD Dışişleri Bakanı Albright'ın, haftasonundaki Türkiye ziyaretinde, 'tekstil kotalarının arttırılacağı' yönünde açıklama yapması üzerine Ankara'da yoğun bir çalışma başlatıldı. Albright, ayrıca uzun vadeli destek peşinde olduklarını söylerken, bir kez daha Türkiye'nin AB üyeliğine yardım sözü verdi. Albright, ayrıca Ankara'nın ABD garantörlüğünde tahvil çıkarma girişimine de ülkesinin sıcak baktığı mesajını verdi.

Bedelli ve ihracata destek rahatlattı
Genelkurmay'In, beklenmedik bir anda "bedelli askerliğe" evet demesi ek gelir arayışındaki hükümetin elini hayli güçlendirdi. Bedelli askerlikten 200 bin kişinin yararlanması bekleniyor. Ancak, kamuoyundan gelen istekler doğrultusunda bedelli sınırının 1975 doğumlulara kadar yayılması halinde, potansiyel yükümlü sayısı bir anda 350 bine kadar çıkacak. Her bedelliden ortalama 15 bin mark gelir elde etmeyi planlayan hükümet, miktarı yüksek bulduğu için para yatıramayanları dikkate alarak en az 1.6 milyar dolar kaynak sağlamayı umuyor.

Bu arada Devlet Bakanı Tunca Toskay, ihracatın finansmanının bu yıl her zamankiden daha önemli hale geldiğini belirtti. Merkez Bankası'ndan Exim'e aktarılması planlanan 500 milyon doların ilk etapta 350 milyon dolarlık kısmının bu hafta içinde kullandırılacağını söyleyen Toskay, "Exim, kaynaklarının yüzde 98'ini krediye dönüştürüyor. İhracatı hiç olmazsa geçen yılki seviyesinde tutmayı istiyoruz" dedi.

Hedef kotaların tümüyle kalkması
ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı tekstil ve konfeksiyon kotalarını iyileştirmesine yönelik teknik toplantı 20-22 Eylül'de Washington'da yapılacak. Dış Ticaret Müsteşarlığı ve ABD Ticaret Bakanlığı yetkililerinin katılacağı toplantıdan, kotaların sadece deprem bölgesine yönelik olarak kaldırılması veya iyileştirilmesi yönünde bir karar çıkması olasılıklar arasında bulunuyor.

Diğer bir olasılığın da Türkiye'ye uygulanan kotaların sadece deprem bölgesinden ihracatlar için değil tüm ülke için kaldırılması olduğu belirtiliyor. Ancak, sektörde kotaların tümüyle kaldırılmasının ancak üst düzey siyasi girişimle mümkün olacağı görüşü hakim. İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İTKİB) Başkanı Nuri Artok, kotaların tamamen kalkmasını arzu ettiklerini söyleyerek, "Bizim aldığımız istihbarat bunun böyle olmayacağı. Ancak, Marmara'ya yönelik bir kota artışı olacak. Bölgeden toplam ihracatın ne kadarının yapıldığı yönünde çalışma yapıyoruz" dedi.

REUTERS