İşte bu belirtiler:
*Depremin tekrarlayacağından ya da depremi hatırlatacak bazı işaretlerden (oturduğu koltuğun, yatağın sallanması, uyku sırasındaki gürültü, vb.) aşırı korkma...

* Çok kolay ve sık sık sinirlenme, ağlama ve sızlanma.

* Saldırganlık gösterme, yaramazlık ve kendini bir işe verememe.

* Okulda ve evde daha önce hiç yapmadığı davranışları yapma.

* Uykuda kâbuslar görme, çığlık atma ve yatak ıslatma.

* Yalnız kalmaktan, yanındakilerin uzaklaşmasından korkma, peşinizde dolanma, okula ya da kreşe gitmekten, tuvalette yalnız bırakılmaktan korkma.

* Parmak emme, altını ıslatma, biberondan beslenmeyi isteme, sürekli kucakta tutulmayı isteme gibi bebeksi davranışlar...

* Doktor tarafından sebebi bulunmayan mide bulantısı, karın ağrıları, kusma, başağrısı, baş dönmesi, beslenme ve uyku düzensizlikleri gibi şikayetler...

* Sessizleşip içine kapanma, yaşanan bu olaylar üzerine konuşmaktan kaçınma.

* Sürekli bu konu üzerinde konuşmayı isteme (özellikle daha büyük çocuklar) ya da oyunlarında ve masallarında deprem felaketine ilişkin konuları işleme.

Bazı çocuklar bu davranışların hiçbirini göstermeyebilir, yaşadıkları sıkıntı dıştan fark edilmeyebilir ve herhangi bir belirti gözlenmeyebilir. Bazı çocuklarda ise bu sıkıntılara bağlı davranışlar, haftalar ya da aylar sonra ortaya çıkabilir.

Ne yapabilirsiniz?
* Çocukları, yaşanan olaylar hakkında bilgilendirin. Onlara destek olmak, aile ve akrabaların felaket sonrası yaralarını sarma çalışmalarında onlara görev vermek, bir arada oldukları duygusunu yaşamalarına da katkıda bulunur.

* Yaşadıklarınızla ve durumla ilgili bir şey saklamadan, yanlış bilgi vermeden onunla anlayabileceği bir dille konuşun.

* Konuşurken diz çökün ve onun göz hizasına gelmeye çalışın, ellerini tutun. Unutmayın çocuğunuzun güven ve destek dolu dünyası bir anda yerle bir olmuştur.

* Çocuklar anlamadıkları şeylerden korkarlar. Çocuğa depremin ne olduğunu, nasıl oluştuğunu, çok ender olarak ortaya çıktığını, bir doğa olayı olduğunu anlatın.

* Çocuklar, bu felaketin kendi yaptıkları herhangi bir kabahatle ilişkili olmadığını iyi anlamalıdır.

* Ona güven verin. "Hiç korkma birlikteyiz", "Seni seviyorum", "Seni koruyacağım" gibi cümleleri bolca kullanın.

* Uykudan önce onunla birlikte daha fazla zaman geçirin, konuşun, güven verin. Eğer imkânınız varsa, çocuğunuzun yattığı yerin karanlık olmamasına çalışın.

* Onun kâbusların azaltabilirsiniz. Örneğin, gün içinde onu meşgul edecek ve bedenen yoracak oyunlar oynamasını sağlayın.

* Gerginliğini azaltıcı faaliyetler düzenleyin. Çocuğunuzu oyundan uzaklaştırmayın. Oyuncaklarıyla veya güvenli ve açık alanlarda oynamasını sağlayın.

* Olanaklar ölçüsünde, gündelik alışkanlıklarınızı sürdürün ya da yeni koşullar altındaki yaşantınızı da olabildiğince eskilere benzetin.

Türk Psikologlar Derneği
Tel: (0312) 425 67 65 418 15 50

(0212) 245 65 65 veya 293 93 39.

Selin ERTÜRK