Beklenen haklarda uzlaşma
Sosyal güvenlik tasarısının yasalaşması konusunda hükümet kararlı görünüyor.

Tasarının Sağlık ve Sosyal İşler Komisyonu'ndan jet hızıyla geçirilmesi bu kararlılığın göstergesiydi. Ancak tasarıdan etkilenen kitlelerin de bazı talepleri vardı.

Ve bu taleplerin gözardı edilmemesi gerekiyordu. Sayın Başbakan'ın özellikle prim ödeme gün sayısı ve geçiş dönemi ile ilgili bazı yumuşatıcı adımların atılabileceğini belirtmesiyle, tasarı yeni bir evreye girdi. Plan ve Bütçe Komisyonu tasarıyı bir alt komisyona havale etti. Böylece hükümetle sosyal taraflar arasındaki diyalog yolu tekrar açılmış oldu. Umuyoruz belli bir uzlaşma sağlanacaktır.

Yapılan açıklamalardan, özellikle beklenen haklar konusunda hükümetin belli bir yumuşamayı göstereceği anlaşılıyor. Bilineceği üzere, tasarı emeklilik yönünden kazanılmış hakları koruyor. Daha önce parlamentoya sunulan tasarılarda da kazanılmış haklara dokunulmuyordu. Zaten doğal olanı da bu. Ancak beklenen haklar yönünden belli sorunların yaşandığı biliniyor. Özellikle emekliliğine az bir süre kalanların, sert bir geçiş süreciyle karşılaşmaları yoğun tepkilere yolaçıyordu. Hükümet bu konuda belli bir uzlaşmayı sağlayıp, daha yumuşak bir geçiş sürecini sağlayacakmış gibi görünüyor. Böyle bir yumuşama, tasarıya yönelen tepkileri büyük ölçüde ortadan kaldıracaktır.

Uzlaşma ile sorunları aşmasını bilelim.

Sorular... Yanıtlar
* "1955 doğumluyum. Sigorta başlangıç tarihim 6.1.1976'dır. Toplam prim ödeme gün sayım 2833'tür. Bu sayıya askerlik borçlanmam dahildir. 1.8.1999 tarihi itibariyle isteğe bağlı olarak primlerimi ödeyeceğim. Hangi tarihte emekliliğe hak kazanabilirim?"

Ali Şeneken-İstanbul

23 yılı aşkın bir süre sigortalılığınızın bulunmasına karşın, prim ödeme gün sayınız çok düşük. Türkiye'de çalışanların yaşadığı temel sorunlardan birisi de bu. Sizin sigortalılık süreniz 23 yıldan fazla, 24 yıldan az olduğu için, tasarı bu haliyle yasalaşırsa, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 47 yaşını tamamlamak ve en az 5360 gün prim ödemek koşuluyla emekli olabilirsiniz.

* "10.1.1986 yılında ilk kez sigortalı oldum. 1.2.1993 yılından itibaren primlerimi isteğe bağlı olarak ödüyorum. 10.1.2000 tarihinde toplam prim ödeme gün sayım 5040 günü bulacak. Yaşım da 62 olduğuna göre emekli olabilir miyim?"

Aysel Uzman-İstanbul

Sayın Uzman, sigortalılık süreniz 13 yıldan fazla. Ancak normal emeklilik için 20 yıllık sigortalılığınızın olması gerekiyor. Bu koşullarda yaşlılık aylığının bağlanmasını beklemek daha uygun. 10.1.2001 tarihinde 15 yılık sigortalılık sürenizi dolduracaksınız. Yaş ve prim ödeme gün sayısı ile ilgili bir sorununuz yok. Dolayısıyla sigortalılık sürenizi doldurduğunuzda emeklilik için SSK'ya başvurabilirsiniz.

* "1.10.1955 doğumluyum. 12.7.1978 yılında ilk kez babamın yanında sigortalı oldum. Daha sonra muhtelif işverenlerin yanında sigortalı olarak çalıştım. Şu ana kadar tahminen 6000 günden fazla prim ödeme günüm var. Tasarı yasalaşırsa ne zaman emekli olabilirim? Ayrıca ilk kez babamın yanında sigortalı olmam bir sorun yaratır mı?"

Adem Yıldırım-İzmir

Sayın Yıldırım, öncelikle şunu söyleyelim, babanızın yanında sigortalılığınızın ilk kez başlaması bir sorun yaratmaz. Sigortalılık süreniz 21 yıldan fazla 22 yıldan da az. Tasarıya göre sizin emekli olabilmeniz için, öncelikle sigortalılık sürenizin 25 yıl olması gerekiyor. Ayrıca 51 yaşınızı da doldurmak zorundasınız. Prim ödeme gün sayınız ise bugün için de yeterli.

* "1962 doğumluyum. İlk sigorta başlangıcım 17.6.1980'dir. 1983-1988 yılları arasında Emekli Sandığı'na bağlı olarak çalıştım. 1.1.1989'dan 31.8.1998 yılına kadar isteğe bağlı olarak prim yatırdım. Toplam prim ödeme gün sayım 5200 oldu. 31.8.1998'den bu yana prim ödeme gün sayımın dolduğunu düşünerek ödemeyi bıraktım. Bir yazınızda 360 gün prim ödemeye ara verirseniz, isteğe bağlı sigortalılığın iptal edileceğini okudum. Bu durumda ne yapmam gerekir? Ödemeye devam etmeli miyim? Yeni tasarıya göre ne zaman emekli olabilirim?"

Havva Sonçağı-Adana

Havva hanım, siz normal bir sigortalının yapması gerekeni yapıp, asgari prim ödeme gün sayınızı doldurmuşsunuz, yani koşullardan birisi tamam. Dolayısıyla bu açıdan bir sorununuz yok. Ancak tasarı yasalaşırsa sizin için başka bir sorun başlayacak. Siz SSK'dan değil, Emekli Sandığı'ndan emekli olacaksınız. Çünkü sizin fiili hizmet sürenizin (yani çalışarak prim ödediğiniz gün sayınızın) yarısından fazlası Emekli Sandığı'na tabi olarak geçmiş. Belki buna sevineceksiniz ama, Emekli Sandığı'ndan emekli olmanın bir bedeli var. Bir başka anlatımla, Emekli Sandığı yasasının öngördüğü koşullarda emekli olmanız gerekiyor. Bu koşulların ilki, 20 tam yıl prim ödemenizdir (7200 gün). Tasarı bu şekliyle yasalaşırsa 2000 gün daha prim ödemeniz gerekiyor. Geçiş sürecine göre siz, 7200 günü doldurmak koşuluyla 51 yaşını tamamladığınız gün emeklilik için başvurabilirsiniz. Primlerinizi yine SSK'ya yatıracaksınız. Emeklilik başvurunuzu da yine bu kuruma yapacaksınız. SSK sizin dosyanızın işlemlerini tamamladıktan sonra, emeklilik işlemlerini yapmak üzere Emekli Sandığı'na gönderecek. Tabii ki tasarıda öngörülen koşullar değişmezse.