S A B A H O N L I N E 30.07.1999

Şu an 30 Temmuz 1999 - Cuma tarihli sabah.com.tr'yi okumaktasınız.
Bugüne ait sabah.com.tr içeriği için tıklayın »

kapat

30.07.1999

Anasayfa

Win-Turkce US-Ascii

279 lobisi iş başında
Tahvillere tanınan vergi avantajı yıl sonunda bitiyor. Bankacılar 279. madde ile sağlanan bu avantajı kanunlaştırmaya çalışıyor

Bir yıldan uzun vadeli tahvillere tanınan Geçici Vergi avantajı bu yıl sona eriyor. Katrilyonluk tahvil porföyü bulunan bankalar 15 Şubat 2000'de önemli vergi yükü ile karşı karşıya kalacak. Ancak bankacılar bu muafiyetin gelecekte de devam etmesi için Ankara'da lobi yapıyorlar. Amaç, hükümetin ekonomiyi canlandırmak için açıkladığı son vergi değişiklikleri arasına bu maddeyi de koydurmak.

Vergi kanunundaki 'meşhur' 279'uncu madde, kurumların portföylerinde bulunan menkul kıymetlerin bilançolarda nasıl değerleneceğini düzenliyor. Geçici Vergi'ye geçilmeden önce, bu madde bono ve tahvillerin elde tutulduğu sürece alım bedeliyle değerlenmesini öngörüyordu.

Bu durumda bono itfa olana kadar elde edilen faiz bilançoya yansıyor, ancak gelir kaydedilmediği için vergisi ödenmiyordu.

Ancak geçen yıl yapılan vergi reformu sırasında, 279'uncu maddede değişikliğe gidildi. Faiz reeskontları da Geçici Vergi kapsamına alındı. Bu durum, tahviller itfa olmadan elde edilen gelir üzerinden yüzde 25 oranında vergi ödenmesini ortaya çıkardı. Ancak bankacılar bu karara şiddetle karşı çıktı. Faaliyetlerinin önemli bölümünü Hazine kâğıtlarından elde eden mali sistemin nakit akışının çok bozulacağı ve böyle bir yükün kaldırılamayacağı öne sürüldü.

Süre doluyor
Tepkilerin ardından değişiklik için Bütçe Kanunu ile bir geçiş süresi tanındı. Buna göre 1 Ocak 1999'dan önce ihraç edilen tüm bono ve tahvillerin eskiden olduğu gibi alım bedeli ile değerlenmesine karar verildi. Ve "Bu yıl ihraç edilen 1 yıldan uzun vadeli Hazine kağıtları da Geçici Vergi'den muaf tutulur" denildi.

Aynı madde, yeni hükümetin çıkardığı ve yılın ikinci yarısını kapsayan Geçici Bütçe'ye de konuldu. Hazine de bu arada bol bol vergi avantajı sağlayan vadesi bir yıldan uzun tahvil satışı yapabildi. Ancak tahvillerin alım bedeli ile değerlenme süresi dolmak üzere. Bankacılar da hükümetin son açıkladığı vergi değişiklikleri arasına mali sistem için hayati önem taşıyan bu maddeyi koydurmaya çalışıyor.

Vergiyi erteletiyor
Hazİne kâğıtlarının alım bedeli ile değerlenmesi, kurumlara vergi erteletmeyi sağlıyor. Kurum, vadesi dolmamış bonodan bilanço tarihine kadar elde ettiği faiz gelirini kâr hanesine yazıyor. Bunun karşılığında bononun fonlaması için verilen faizi gider kaydediyor. Banka tüm faaliyetleri sonucunda belli bir kar elde ediyor. Ancak Maliye'ye gönderilen bilançoda vadesi dolmayan bononun faizinden elde edilen kâr, 'gerçekleşmemiş' sayıldığı için ortaya vergi çıkmıyor. Böylece açıklanan kâra göre Maliye'ye çok düşük vergi ödeyebilme fırsatını doğuyor. Vergi ödemesi, itfadan sonraki döneme sarkıyor. Bu sistemi 1994'ten beri kullanan mali sistemin ertelenen vergi yükü trilyonlarla ifade ediliyor.