Şamil TAYYAR
Uluslararası Tahkim'in kurulmasına ilişkin Anayasa değişikliği teklifi, muhalefetin yanısıra koalisyon partilerinin milletvekilleri arasında da beklenen desteği görmeyince, ortaklar, milletvekillerini ikna etmek için ilginç bir yola başvurdu.

27 soru ve yanıtlarının yeraldığı iki sayfalık metin hazırlanarak Uluslararası Tahkim tanıtıldı. Tahkim Usul Hukuku, Tahkim'in kapsamı, başvuru şartı, başvuru şekli, başvuru ücreti, Hakem Heyeti'nin oluşturulması, Hakem sayısı, Tahkim'in dili, karara itiraz, itiraz süresi gibi Uluslararası Tahkim'le ilgili 27 soru ve yanıtlarının yeraldığı aşağıdaki iki sayfalık metin, milletvekillerine dağıtıldı.

27 soruda tahkim
1) Tahkim Usul Hukuku: 1965 tarihli Washginton Sözleşmesine dayanıyor. Tahkim Divanı ise 1923'de Milletlerarası Ticaret Odası tarafından özerk bir yapıda kuruldu.

2) Kuruluş: Dünya Bankası

3) Türkiye'nin kurumlarla ilişkisi: Uluslararası Tahkim sözleşmesinin tarafı.

4) Tahkimin konusu: Yabancı sermaye yatırımları. ( Sözleşmede yatırım tanımı yapılmamıştır. Böylece geleneksel sermaye yatırımları, servis hizmetleri ve teknoloji transferi niteliğindeki yeni yatırımlar da kapsam içinde tutulmuştur.)

5) Tahkimin kapsamı: Sözleşmeye taraf herhangi bir akit devlet ile diğer bir akit devlet vatandaşı arasında yatırımlardan kaynaklanan hukuki ihtilaflar.

6) Başvuru şartı: Tarafların müşterek rızasının bulunması. (Sözleşme veya iki taraflı yatırım anlaşmasıyla)

7) Başvuru şekli: Tahkim talebi Sekreterliğe gönderilir ve Sekreterlik talebi diğer tarafa iletilir.

8) Başvurudan sonra tek taraflı vazgeçilebilir mi: Hayır

9) Anlaşmazlığın tarafları: Yabancı yatırımcı - ev sahibi devlet

10) Kimler hakem olarak atanabilir: Her akit devletin atadığı dörder kişiden oluşan Hakem Paneli üyeleri

11) Hakemlerin sayısı: Anlaşma halinde tek sayıda hakem heyeti, anlaşma yoksa 3 kişiden oluşan hakem heyeti

12) Hakemleri kim atar: Anlaşma olmaması halinde taraflarca ya da Konsey Başkanı tarafından.

13) Hakemlerde milliyet tahdidi var mı: Evet. Hakemlerin çoğunluğu taraf devletlerin birisinin vatandaşı olamaz.

14) Tahkimin dili nasıl belirlenir: Taraflarca anlaşılmış bir lisan, ya da tarafların seçeceği İngilizce, Fransızca veya İspanyolca dillerinden biri.

15) Tahkimin yeri nasıl belirlenir: Washginton sözleşmesi ya da tarafların anlaşmasıyla.

16) Tahkime uygulanacak hukuk nasıl belirlenir: Üzerinde anlaşılacak hukuk, anlaşma sağlanamamışsa hakem heyeti anlaşmazlığa taraf olan akit ülkelerin hukuku ve uluslararası hukukun uygulanabilir kurallarını dikkate alır.

17) Karar için kesin süre var mı: Hayır. Ancak talep halinde heyet veya heyet başkanı zaman limitini belirler.

18) Kararın şekli: Heyetin üye çoğunluğu ile yazılı ve gerekçeli olarak.

19) Hakemler hak ve nefaset ilkelerine göre karar verebilir mi: Taraflar anlaşmışsa evet.

20) Karara itiraz mümkün müdür: Evet. Taraflardan birisi heyetin uygun oluşturulmaması, heyetin yetkisini aştığı, üyelerin rüşvet aldığı, temel kurallardan sapma olduğu ve kararın gerekçesiz olması gerekçesiyle itiraz edebilir.

21) İtirazın süresi: 120 gün

22) Kararın taraflarca tanınması: Karar tarafları bağlayıcıdır.

23) Karar üst bir makam tarafından inceleniyor mu: Hayır.

24) Başvuruda bir ücret var mı: Evet, 300 ABD doları. Başvuru Tahkim Divanı'na yapılırsa 2 bin ABD doları.

25) Hakemlerin ücreti nasıl belirleniyor: Günlük 600 SDR ve masraflar.

26) Masrafı kim öder: Anlaşma yoksa heyet kararıyla.

27) Nihai masraf için güvence isteniyor mu: Hayır