Mevcut sigortalıların emekliliği ne kadar uzayacak?

TBMM Sağlık ve Sosyal İşler Komisyonunda görüşülmeye başlanan tasarının en çok merak edilen konusu, yeni sistemin kişileri nasıl etkilediğidir. Özellikle emekliliğine kısa bir süre kalanlar, nasıl bir geçiş süreciyle karşı karşıya kaldıklarını öğrenmek istiyorlar. Aşağıda çıkardığımız tablo bu konuda siz okurlara bir fikir verebilir. Kadın sigortalılar 38, erkek sigortalılar da 43 yaşını esas alarak durumlarını bu tablonun yardımıyla öğrenebilirler.

Tablodan da anlaşılacağı üzere, yeni emeklilik rejimine geçişte, pek de yumuşak olmayan bir süreç izleniyor. Örneğin, yasanın yürürlüğe girdiği tarihte emekliliğine bir gün kalan kişi, ancak iki yıl sonra emekli olabilecektir. Bu tablonun ortaya çıkardığı bir diğer gerçek de, geçiş sürecinde kadın sigortalıların, erkek sigortalılardan daha şanssız olmalarıdır. Bunun nedeni ise, kadın ve erkekte bugün için var olan 5 yıllık emeklilik yaş farkının, bu tasarıyla 2'ye indirilmesidir.

Basın mensuplarının durumu...
506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasası'na göre, sigortalı olan basın mensuplarının sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için (her 360 günü için) 90 gün, sigortalılık süresi eklenmektedir. Bu uygulama yeni tasarıyla değişmemektedir. Ancak, yeni tasarı, sigortalılık süresine ilave edilen gün sayılarının 5 yıldan çok olmamasını öngörmektedir. Bir diğer anlatımla ağır ve tehlikeli işlerde çalışanlara sağlanan ayrıcalık 5 yılla sınırlı tutulmuştur. Basın mensupları bu koşulla yeni emeklilik rejimine tabi olacaklardır.

Örneğin, 1.1.1985'te 212 sayılı yasaya tabi olarak ilk kez sigortalı olan bayan bir basın mensubunun 4520 gün prim öddeiğini varsayarsak, yeni rejime göre emeklilik koşulları şöyle belirlenecektir. Sigortalı 23.7.1962 doğumludur.

Kişinin sigortalılık süresi (1.1.1999-1.1.1985) 14 yıldan fazla, ancak 15 yıldan azdır. Bu kişi basın mensubu olmasaydı yeni rejime göre, 20 yıllık sigortalılık süresini ve 51 yaşını tamamlamak ve 6080 gün prim ödemek koşuluyla emekli olabilecekti. Basın mensubu olunca, 12 tam yıl için (5420/360=3).14 yıllık sigortalılık süresine 3 yıl eklenince, bu basın mensubunun sigortalılık süresi 17 yıllıdan daha fazla, 18 yıldan az olmaktadır. bu koşullarda da yeni emeklilik rejimine göre 20 yıllık sigortalılık süresini ve 46 yaşını tamamlamak ve 5540 gün prim ödemek koşuluyla emekli olabilecektir.

Yeni tasarının yasalaşması halinde uzayan emeklilik süresi

	Emekli
	Olunacak Yaş			Uzayan		Artan
				Süre		Gün
	K	E		K	E	Sayısı
1 yıl ve daha az kalanlar	40	45		2	2	180
2 yıl kalanlar	43	47		5	4	360
3 yıl kalanlar	46	49		8	6	540
4 yıl kalanlar	49	51		11	8	720
5 yıl kalanlar	50	52		12	9	900
6 yıl kalanlar	51	53		13	10	1080
7 yıl kalanlar	52	54		14	11	1260
8 yıl kalanlar	53	55		15	12	1440
9 yıl kalanlar	54	56		16	13	1620
10 yıl kalanlar	55	57		17	14	1800
10 yıldan fazla kalanlar	56	58		18	15	1980

Sorular... Yanıtlar...
1978 yılından bu yana sigortalıyım. 1985 yılından bu yana ise kesintisiz 212 sayılı basın yasası kapsamında çalışıyorum. Yıpranmam ile birlikte ne zaman emekli olabilirim?

Şevket COŞKUN-Mersin

Sayın Coşkun, basın yasasına tabi olmaksızın çalıştığınız dönemlerle ilgili ne kadarlık bir süre prim ödediğnizi bilmiyoruz. Sigorta başlangıç tarihiniz Temmuz 1978'"den önce ise, sigortalılık süreniz 21 yıldan fazla, 22 yıldan az olmaktadır. 212 sayılı yasa size bugün için 3 yıllık bir avantaj sağlamaktadır. Buna göre sizin sigortalılık süreniz 24 yıldan fazla, 25 yıldan az olmaktadır. Tasarı yasalaştığında 25 yıllık sigortalılık süresini ve 45 yaşını tamamlamak ve 5180 gün prim ödeme koşulunu yerine getirerek emekli olabilirsiniz.

5.10.1958 doğumluyum. 1.10.1974 tarihinde sigortalı olarak çalışmaya başladım. Benim hesabıma göre emeklilik için 75 günüm var. 7000 gün prim ödedim. Yeni tasarıdan etkileniyor muyum?

Ali DİNÇER-İstanbul

Yeni tasarı 1.10.1999 tarihine kadar yasalaşmazsa sizin için bir sorun yok. Dilediğiniz zaman emekli olabileceksiniz. Ancak tasarı bu haliyle 1.10.1999'dan önce yasalaşırsa, 45 yaşını doldurduğunuz gün emekli olabileceksiniz.

1.6.1975'te sigortalı oldum. Mayıs 1999 ayından itibaren isteğe bağlı olarak primimi yatırıyorum. 7000 iş gününü doldurdum. Yeni yasa tasarısına göre 45 yaşına kadar prim ödemem şart mı?

Yenal ÖZ-İstanbul

45 yaşını doldurduğunuzda emekli olabileceksiniz. Prim ödeme gün sayınız yeterli. Sigorta primi ödemeyebilirsiniz. Herhangi bir işyerinde çalışmadığınız sürece böyle bir zorunluluğunuz yok. Ancak isteğe bağlı olarak prim ödemeye devam ederseniz, emekli maaşınızın tutarı ödediğiniz primlere paralel olarak artar.

30.3.1985'te sigortalı olarak çalışmaya başladım. 1.4.1994 tarihinde işten ayrıldım, ama isteğe bağlı olarak primlerimi ödedim. Ağustos 1998'den bu yana da başka bir işte sigortalı olarak çalışıyorum. Yeni tasarı yasalaştığında etkilenecek miyim?

Zekiye BÜYÜKZEYBEK-Antalya

Tasarı yasalaştığında etkileneceksiniz. Çünkü sigortalılık süreniz 20 yılın altında. 5000 günlük prim ödeme gün süreniz dolmuş olmasına rağmen, sigortalılık süreniz 14 yıldan fazla, 15 yıldan da az. Bu durumda tasarı yasalaştığında siz, 51 yaşında ve 608 gün prim ödeyerek emeklilik hakkını kazanabileceksiniz.

Başlangıç tarihi 1.3.1977'dir. Prim ödeme gün sayım 6480'i geçti. Emekli olacağım tarih nedir?

A. Selçuk SOMER-Ankara

Sigortalılık süreniz, 22 yıldan fazla 23 yıldan az olduğu için, 25 yıllık sigortalılık süresini doldurduğunuz gün, yani 1.3.2002 tarihinde emeklilik için baş vurabilirsiniz.