İNGİLTERE
Financial Times
Avrupa'nın Apo'yu asmayın baskısına, Türkiye idam kararıyla cevap verdi. Eğer Öcalan asılırsa Türkiye'nin zayıf olan insan hakları imajı daha da zedelenecek. Robin Cook "Prensip olarak ölüm cezalarına karşıyız" dedi.

The Independent
Karar pek çok Türk tarafından marazi bir kutlamayla karşılandı. Öcalan bir aziz, bir kahraman değil ama, asi bir Kürt lideridir. Türkiye'nin Kürtler'e toprak vermemesi anlayışla karşılanabilir. Verilen ölüm cezası Kürt problemini çözmeyeceği gibi şiddeti arttırır.

The Guardian
Öcalan'ın asılmaması durumunda Türkiye iyi bir adım atar. Bu Ecevit'in de istediği gibi Türkiye'nin yakın tarihindeki olumsuz yönleri silmek için önemli bir sinyal olabilir. Modern Türkiye'nin askerler tarafından yönetilen bir ülke konumunda olmaması gerekir. Bunu Avrupa'ya kanıtlamanın tam zamanı.

The Times
Apo'nun asılması Türkiye'nin Kürt azınlıkla sorunlarını çözmez. Türkiye'nin AB yolunu yarılaması için Avrupa'nın çağrılarını dinlemesi gerekir. Apo asılmadığı takdirde Kürt probleminde önemli ölçüde gelişme kaydedilebilir.

AMERİKA
New York Times
Türk kamuoyu idamın infaz edilmesinden yana. Karardan sonra Mudanya'daki herkes birbirine sarılarak kutladı. Ecevit ölüm cezasından yana değil ama, ortağı idamı destekliyor.

Washington Post
Dava başlayana kadar Öcalan'ın idam edileceğine kesin gözüyle bakılıyordu. Ancak şimdi bazı politikacılar Öcalan'ı asmanın onu bir kahraman durumuna getireceğini, Kürt halkını topluma daha da yabancılaştıracağını ve Türkiye-AB ilişkilerinin zedeleyeceğini öne sürüyorlar.

Associated Press (AP)
Öcalan'ın ölüm cezasına çarptırılması Türkiye'yi Avrupalı müttefikleriyle çatışma noktasına getirdi. Tüm Avrupalı liderler ağız birliği etmişçesine Türkiye'nin cezayı infaz etmesinin zaten çatırdayan AB ile ilişkilerini tehlikeye sokacağını belirttiler.

İTALYA
La Stampa
"Avrupa: Ankara, mahkeme kararını uygulama" başlıklı haberde, İngiltere ve ABD'nin mahkemeyi yasal olarak nitelediği belirtildi.

Il Messeggero
"Avrupa: Öcalan'ı asmayın" başlığı kullanılan haberde, İtalyan Komünist Partisi milletvekillerinin karardan dolayı İtalyan hükümetini sorumlu tuttuğu ifade edildi.

ALMANYA
Die Welt
"Öcalan için ölüm kararı Avrupa'yı kızdırdı" başlıklı haberde, Türkiye'nin Avrupa'ya entegre edilmesinin bir ödül değil, gelişmelerin mantıklı neticesi olarak görülmesi gerektiği ifade edildi.

Süddeutsche Zeitung
Gazetenin "Avrupalılar, Öcalan'ın idam edilmemesini istiyor" başlıklı haberinde, "Davanın ilginç tarafının, Türkiye'nin, Öcalan'ın akıbetini Avrupa'nın eline bırakıyor olmasıdır" denildi.

FRANSA
Avrupa harekete geçsin
Abdullah Öcalan'ın idam kararını manşetten duyuran Fransa'da Le Figaro Gazetesi, "Avrupa, Öcalan'ı kurtarmak için seferber oldu" başlığını kullandı ve AB'ye üye ülkelerden Türkiye'ye yönelik çağrılara dikkat çekildi. Manşeti oluşturan haber yanında baş makale de bu konuya ayrıldı. Fransa Cumhurbaşkanı'nın Türkiye'den "ölüm cezasının başka bir cezaya çevirilmesini" istediğini yazan gazete, Chirac'ın Öcalan için "Kimse uzun süre terörist bir eylem sürdürdüğünü inkar edemez" sözlerine de yer verdi.

Hükümet cesur ve cömert
Le Figaro'nun başyazarı Charles Lambroschini de, "Türk Çıkarı" başlıklı makalesinde, Türk hükümetinin cesur ve cömert davranmak için bütün gerekçelere sahip olduğunu ifade ediyor. Makalede özetle şöyle deniliyor: "Öcalan'ın ölüm cezası eğer teoride kalırsa örnek olur. Türkiye ve Kürt isyankarlar için barış yapmak için tek fırsat. (...) 15 yıl silahlı başkaldırıyı sürdürdükten sonra yenilgisini kabul etti. (...) Ankara artık cömert, bağışlayıcı davranmak için bütün nedenlere sahip. Yatıştırıcı bir jestin, 1987'den bu yana istediği AB üyeliği için son derece yararlı olacağını biliyor. Meclis'te bazı partiler 1984'ten bu yana uygulanmayan ölüm cezasını kaldırmak için yararlanmak isteyeceklerdir. Basında bazı köşe yazarları, 15'lere Türkiye'nin yeterince batılılaştığını göstermek için, genel bir reform yapılması gerektiğini yazacak kadar ileri gidiyorlar.

Türk adaylığı söz konusu olunca titiz davranan Avrupalılar olsun, yeni dünya düzeninde insan haklarını baş tacı eden Amerikalılar olsun, son derece çelişkili davranıyorlar. Saddam Kürtler'e kötü davranınca Amerikan uçakları bombalıyor, Kuzey Atlantik ittifakı ise Sırplar Kosovalılar'ı yok etmeye kalkınca Miloseviç'i bombalıyor, ama Türkiye'ye karşı çıkışlar sadece sözde kalıyor. Ne de olsa NATO üyesi. Asıl olan Batı, PKK'nın bağımsızlık isteğine destek vermiyor. Çünkü bütün bölge havaya uçar: Türkiye'deki 12 milyon Kürt'e İran'daki 6 milyon, Irak'taki 4 milyon, Suriye'deki 1 milyon, hatta Ermenistan'daki yarım milyon eklenince...

Ankara Öcalan'ın idam cezasını müebbede çevirerek sadece kârlı çıkar. Uluslararası kamuoyunu yatıştırırsa Türkiye müttefiklerine hizmet etmiş olur. Batının, tepkilerinde seçici davranmasını önlemiş olur."

"Türkiye de mahkum"
Liberation gazetesi, baş sayfadan "Öcalan Mahkum Oldu, Türkiye de" başlığıyla verdiği haberde, "Avrupa idamın uygulanmaması için çağrılarda bulunuyor" diyor. "PKK liderinin ölümü, Türkiye'ye Avrupa kapısını kapar" başlıklı makale ise özetle şöyle: "Batı'dan gelen çağrılara çok yakında bir seçim yapması gereken Ankara şimdilik kulak tıkıyor. Oysa, kamuoyunun büyük çoğunluğu gibi Öcalan'ın idamını isteyen milletvekilleri de, AB üyeliğinin suya düşeceğini ve Avrupa Konseyi üyeliklerinin askıya alınacağını gayet iyi biliyorlar. (...) Türkiye 35 senedir beklemekten yorulduğundan AB'den gelen seslere eskisi kadar kulak asmıyor. (...) Milli birlik ve laikliğe saygıyı hatırlatmak için yıllardır olmadığı kadar kamu yaşamında kendini gösteren ordunun da görüşü bu yönde. (...) Öcalan'ın avukatlarının AKİHM'ne yaptıkları başvurular idam kararına şahsen karşı olduğunu söyleyen Başbakan'a birkaç ay süre vermiş olacak..." Nurdan BERNARD

RUSYA
ÖCALAN AB için koz
Moskova- Teröristbaşı Abdullah Öcalan hakkındaki idam kararını, önde gelen tüm Rus gazeteleri manşet yaptı. Türkiye'nin Öcalan'ı Avrupa'ya karşı bir koz olarak elinde tutmak için asmayacağını, cezasını ömürboyu hapse çevireceğini savunan gazeteler, PKK'nın da artık gücünü yitiren bir terör örgütü olduğunu vurguladılar. Gazetelerin haber ve yorumları şöyle:

NEZAVİSİMAYA
"Öcalan asılacak mı?" başlığının altında, "Ankara, Avrupa Birliği üyeliğini kazanmak için idam kararını, Avrupa ile pazarlık kozu yapmaya başlıyor" ifadesine yer verildi. Yazıda, idam kararının bunun infaz edileceği anlamına gelmediği belirtilerek, "Karar kimse için şaşırtıcı olmadı. Ancak Türkiye, Apo'yu yakaladığından beri başta Almanya olmak üzere Avrupa ülkeleri ile danışmalarda bulunuyordu. Avrupa Birliği yüzde yüz teminat verirse, idam cezası müebbete çevrilebilir. PKK artık tehditlerini yerine getirecek kadar güçlü değil. Türkiye, muhtemel terör eylemlerine karşı hazırlıklı."

İZVESTİYA
"İdam cezasının affı, iç barış yolunda adım olabilir" başlığıyla manşetten geniş bir yorum yayınlayan İzvestiya, "Öcalan'ın affedilmesi, Türkler'le Kürtler arasında uzun süredir devam eden gerginliğe son verebilir" görüşünü savundu. Yazıda, "Öcalan Kenya'dan getirilirken öldürülebilirdi, kaçarken vuruldu denilebilirdi. Ama Türkiye, Öcalan'ı yargılamanın, PKK'yı yargılamak ve mahkum etmek anlamına geldiğini biliyordu" denildi. Türkiye'nin de baskıcı politikalarıyla sorunun bu hale gelmesinde rolü olduğu savunulan yorumda, bu arada Rusya'nın Türkiye'den ders alması gerektiği belirtildi, "Türkiye Apo'yu Kenya'dan getirdi. Rusya, Çeçenistan'daki teröristleri ele geçiremiyor" denildi.

KOMMERSANT
"Kürtler'in rövanşı gündemde, PKK Türkiye'de yakında savaş ilan edebilir" manşetini kullanan gazete, Rus turistleri Türkiye'ye tatile gitmemeye çağırdı. Ancak başta Sevodnya olmak üzere diğer birçok gazete, Türkiye'de güvenlik önlemlerinin yeterli olduğunu, Rus turistlerin Antalya'dan vazgeçmeyeceklerini yazdı. Ayrıca, idam kararının temyiz aşamasının sonuçlanacağı sonbahara kadar, PKK'lıların Türkiye'de eylem yapmaya cesaret edemeyecekleri de vurgulandı.

VREMYA
"Öcalan'ı idam etmek, yargılamaktan daha zor" başlıklı haberde, kararın sürpriz olmadığı, ancak bu hükmün, Öcalan'ın kesinlikle idam edileceği anlamına gelmediği belirtildi. Suat TAŞPINAR

ATİNA
Parlamento karıştı
YUNAN parlamentosunun bağımsız ancak aşırı milliyetçi milletvekili Kostas Kipuros, Öcalan'ı Türkiye'ye Yunan hükümetinin teslim ettiğine inandığı için dünkü parlamento oturumu süresince üzerinde "bütün Yunanlılar hain değildir" yazılı bir pankart açtı. Parlamentoyu birbirine karıştıran bu olay karşısında Parlamento Başkanı Apostolos Kaklamanis sert bir dil kullanarak Türk düşmanı Kipuros'un bu eylemini "ucuz vatanseverlik eylemi" olarak niteledi. Kaklamanis, Öcalan'ı iki yıl önce Atina'ya davet etmek için Yunan milletvekillerinden imza toplayan Kipuros'un bu eylemini de anımsadı ve "Bu gibi aptalca davranışlarınızla Yunanistan'ı dünyaya rezil ediyorsunuz. Utanın!!" diye bağırdı.

Başbakan Kostas Simitis, Güney Amerika ziyareti sırasında bir açıklama yaparak, idam cezasının infaz edilmemesi çağrısında bulundu ve Türkiye'nin içte karşılaştığı sorunlara insan hakları çerçevesinde çözüm bulmasını tavsiye etti. Stelyo BERBERAKİS

MHP'den göstericilere çağrı
İmralı kararıyla şov yapmayın
MHP Genel Başkan Yardımcısı Şevket Bülent Yahnici, terör örgütü elebaşı Abdullah Öcalan'a verilen idam cezasının ardından, parti teşkilatına ve şehit ailelerine "itidal" tavsiye etti.

MHP Başkanlık Divanı, Genel Başkan Devlet Bahçeli başkanlığında toplanarak gelişmeleri değerlendirdi. Toplantıdan sonra açıklama yapan Genel Başkan Yardımcısı Şevket Yahnici, Abdullah Öcalan ile ilgili kararı değerlendirdiklerini söyledi. Yahnici, şunları kaydetti: "Yargılama süreci devam ediyor. Devam etmekte olan bir davayla ilgili açıklama yapılmaması gerekir. Biz, bu kurala uyduğumuz gibi medyanın uymaması konusundaki tavrını da eleştirdik. Bu konuda, siyasi ve şov niteliğindeki gösterileri doğru bulmuyoruz. Yargı kararı verilmiştir. Yargı kararını sükunetle, itidalle ve dinginlikle kabul görmek lazım. Bundan sonraki yargı sürecini sükunetle beklemek lazım. İşi çok abartan bazı gösteriler fayda getirmez. Bütün arkadaşlarımıza, teşkilatlarımıza özellikle de konunun muhatabı olan şehit ailelerine itidal tavsiye ediyoruz. Yargılama sadece mahkeme salonunda yapılır. Yargılamayla ilgili bütün kanaatlerin beyan edileceği yer, mahkeme salonudur. Müdahil ve sanık avukatları için de bu geçerlidir. Yargılamayı Mudanya İskelesi'ne taşıyan bir zihniyetle karşı karşıya kaldık. Avukatlar, Mudanya İskelesi'nde nutuklar attılar. Bunları hukuk sistemi açısından, Türk hukuk sistemi açısından doğru bulmadığımızı dün de söyledik, bugün de söylüyoruz. Bu konuyu millet olarak itidalle ve sükunetle beklemek gerekiyor."

Kutan: Batı'ya meydan okuyorum
FP Lideri Recai Kutan, Türkiye'de tehlikeli gelişmeler olduğuna öne sürerek, "Birilerinin böylesine tehlikeli gidişe dur demesinin vakti geldi" dedi.

FP Grubu'nda konuşan Kutan, Abdullah Öcalan'a verilen idam cezası konusunda "Gerçek anlamda adil bir yargılama olmuştur. Mahkeme heyetinin terörist başına koyduğu tavır yadırganacak, alışılmamış türden nazik ve yumuşak bir tavırdır. Milletçe yüzümüzü ağartan bir yargılama olmuştur" dedi. Davanın hukuki yönünün yanısıra, siyasi yönünün de bulunduğunu dile getiren Kutan, "Yabancılar şimdiden istismar etmeye başladılar bile" diye konuştu. Apo davası nedeniyle batılılara fırsat verilmemesi gerektiğini ifade eden Kutan, "Antidemokratik uygulamalar ile onların eline koz vermemeliyiz" dedi. FP olarak batılı anlamda demokrasi, insan hakları ve hukuk devleti tatbikatı istediklerini vurgulayan Kutan, "İktidara, medyaya, siyasilere sesleniyorum, deyim yerindeyse meydan okuyorum. Geliniz, Türkiye'nin özel şartları var, gibi bahanelerin arkasına sığınmadan, biz de aynı tatbikatları istiyoruz, deyiniz" dedi.

Çiller: İradeli olun
DYP lideri Tansu Çiller, Abdullah Öcalan hakkında verilen yargı kararının, dış baskılar nedeniyle uygulanmaması durumunda hükümetten bunun hesabın soracaklarını söyledi.

Çiller, dün Meclis'te gazetecilerin sorularını yanıtlarken, Adalet Bakanlığı'nda idam cezasının kaldırılmasıyla ilgili bir çalışma yapıldığı duyumu aldıklarını tekrarladı, "Kişiye özel biçimde getirilirse tepki gösteririz. Bunun hesabını sorarız" dedi. DYP'nin idam cezalarının kaldırılmasına karşı olmadığını, "konunun kişiye özel hale getirilmesine karşı olduğunu" ifade eden Çiller, Pişmanlık Yasa Tasarısı'na destek verip vermeyeceklerine ilişkin bir soru üzerine "İçeriğini görmeden birşey söyleyemem" dedi.

Çiller, "Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Apo'nun idam kararı için yürütmeyi durdurma kararı verebilir deniyor. Bu gelişme Türkiye açısından ne ölçüde ciddidir?" sorusunu da şöyle yanıtladı:

"Uluslararası kurullar elbette önemlidir. Ama asıl önemli olan siyasi iradedir. Türkiye etkin bir diplomasiye sahiptir. İşte bugün o diplomasiyi kullanmak gerekir. Arkasına güçlü siyasi irade konmuş etkin diplomasiyle sorun çözülür. Önemli olan yargının verdiği karardır. Yargı kararı hükümranlık hakkımızdır. Dış baskılarla hükümranlık hakkımızdan vazgeçmemiz mümkün değildir."

Savaş dosyayı hemen inceleyecek
YargItay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, Ankara 2 No'lu DGM tarafından idam cezasına çarptırılan PKK terör örgütünün elebaşı Abdullah Öcalan'ın temyiz başvurusunu zaman kaybetmeden bizzat kendisinin inceleyeceğini söyledi.

Gerek CMUK gerekse DGM Kanunu gereğince, Öcalan hakkındaki cezanın "acele işler" kapsamında bulunduğunu hatırlatan Savaş, şöyle dedi: "Sanık Abdullah Öcalan'la ilgili karar, acil işler arasında sayılmaktadır. Cezanın DGM'ce verilmiş olmasını ve konunun önemini gözönünde tutarak, sanığın dosyası Yargıtay'a gelir gelmez, bizzat tarafımdan incelenecektir. Tebliğnameyi en kısa sürede hazırlayarak nöbetçi ceza dairesine göndereceğim. Sırası geldiğinde, dosyayı inceleyip karar vermek veya sanık vekilleri tarafından duruşmalı inceleme isteminde bulunulması halinde duruşma gününü belirleyip gereğini yapma görevi Yargıtay'ımızın nöbetçi ceza dairesine aittir. İlgili daire, tebliğnamemi tamamaladıktan sonra bir tetkik hakimini görevlendirecek ve tetkik hakimi dosyayı incelemeye alacaktır."

Yargıtay'a yakın çevreler, Savaş'ın, adli tatil tamamlanmadan tebliğnameyi hazırlayıp ilgili nöbetçi ceza dairesine göndermesi halinde dahi dosyanın temyiz incelemesinin ancak yeni adli yıl döneminde yapılabileceğini belirttiler. Yargı çevreleri, "Tebliğnamenin yargı tatilinde tamamlanması, dosyanın mutlaka nöbetçi ceza dairesince inceleneceği anlamına gelmez. Dosyayı öncelikli olarak tetkik hakimi inceleyeceği için bu çalışma ancak yeni adli yıl başlangıcında tamamlanabilir. Bu durumda da dosyanın temyiz incelemesi ve kararı, Yargıtay 9. Ceza Dairesi tarafından yapılır" dediler.

Ersin BAL