Önce tavukta, sonra Coca-Cola'da... Bugünlerde her taşın altından "dioksin" çıkıyor; herkes onu merak ediyor. Anne sütüyle kolayca bulaşan dioksine karşı tam tedavi henüz bilinmiyor. Bilinen, bu maddenin siyanürden 100 kat daha zehirli olduğu..

Hayvanlar için ölümcül
Dünya kamuoyu dioksinle 1976'da İtalya'da Seveso adlı kasabanın yakınlarındaki bir kimya fabrikasında meydana gelen kazayla tanıştı. Fabrikada bir kazan patlamış, 210 alt türü bulunan dioksinin en tehlikeli türlerinden biri olan TCDD dioksininden 2 kilo kadar çevreye yayılmıştı. Fabrikadan kalkan dumanın ulaştığı Seveso kasabasında gökten ölü kuş yağmış, kedi, sincap gibi birçok hayvan ölmüş, çocukların yüzünde iğrenç yaralar açılmış ve Seveso boşaltılmıştı.

O zamandan beri Seveso çevre kirlenmesini simgeleyen bir kavrama dönüştü ve dioksin de, insanlığa ve çevreye zararlı kimyasal maddeler listesinin en başında yerini buldu. İnsanlar çeşitli yollardan doğaya dağılan dioksini en çok gıda maddelerinden, özellikle yağlardan alıyor. Besin yoluyla alınan bu dioksinler ana sütüne geçiyor. Böylece, en azından Batı'da, emzirilen her bebek, izin verilenden çok daha fazla dioksin alıyor. Bilimadamları yine de, çocukların emzirilmesinden vazgeçilmesini tavsiye etmiyor, "emzirmenin avantajları dioksinin zararlarından ağır basar" diyor. Kısacası, şimdilik toksikoloji uzmanları bu maddenin insanlar için nasıl bir tehlike oluşturduğunu tam olarak ortaya koyabilmiş değiller. Seveso sakinleri üzerinde yapılan araştırmalarda artan kansere yakalanma oranları tespit edilebilmiş değil. Ancak kesin olan, dioksinin örneğin bir siyanürden 100 kat daha zehirli bir madde olduğu.

Dioksin nasıl etkiliyor?
Dioksinler vücudun yağ katmanlarında birikip ve yıllarca burada kalıyor. Vücuda giren dioksinin tümüyle atılma süresi ise 8 yıl.

* Dioksin zehirlenmesi kendini ciltte oluşan korkunç yaralar ve kalıcı izlerle gösteriyor. Kedi ve benzeri bir küçük hayvanları öldürmek için milyonda bir gramdan daha az dioksin yeterli. Ancak, ilginç olan insanların dioksine karşı hayvanlar kadar duyarlı olmaması. Buüne kadar dioksin zehirlenmesinden ölen bir insan bile kaydedilmemiş.

* Hayvanlar üzerinde yapılan deneyler, dioksinin uzun vadede karaciğer bozukluğu, bağışıklık sisteminde zayıflama ve kansere yol açtığını gösteriyor. Bu etkilerin insanlar için de söz konusu olup olmadığı ise bilim çevrelerinde tartışmalı bir konu. Ancak Dünya Sağlık Örgütü dioksini kansere yol açan maddeler arasında sayıyor.

* Dioksin zehirlenmesinde uygulanacak özel bir tedavi henüz bulunmuş değil. Ancak, vejateryen beslenme rejimiyle organizmaya giren dioksinin miktarını azaltmak mümkün.