|
|
Allah kurtardı!
Tarımda ürün bolluğu ile gerileyen gıda fiyatları, toptan eşyada enflasyonu yüzde 3.2 ile son 4 yılın en düşük mayıs oranına geriletti.
Geçen ay 14 ay sonra ilk kez yükselen ve TEFE'de 48.2'den yüzde 50'ye, TÜFE'de yüzde 63.5'ten yüzde 63.9'a çıkan enflasyon yeni hükümeti tatlı bir süpriz yaptı. Mayıs ayında, bir önceki aya göre toptan eşya fiyatları yüzde 3.2, tüketici fiyatları yüzde 2.9 oranında arttı. DİE'den yapılan açıklamaya göre, Mayıs ayı itibariyle son bir yıllık enflasyon ise toptan eşyada yüzde 50.0, tüketici fiyatlarında yüzde 63.0 olarak belirlendi. Böylelikle 14 sonra ilk kez nisan'da yükselen enflasyon, mayıs ayında TEFE'de aynı kalırken, Tüketici fiyatlarında 0.9 puan gerileyerek 63'e indi.
Gıda fiyatları düştü
Akaryakıt fiyatlarının 9 dolardan 16 dolara kadar yükselmesiyle birlikte geçen ay artış gösteren enflasyon, bu ay tarım fiyatlarındaki gerilemeyle beklenin altında geldi. TEFE'de tarım fiyatları yüzde 0.4 geriledi. Bu ay açıklanan Tüketici endeksinde ise vatandaşları sevindiren bir haber geldi. Son dört yılın mayıs ayında ortalama yüzde 3.2 artış gösteren gıda fiyatları ay içinde yüzde 1.1 geriledi.
Akaryakıt hız kesmedi
Tarım kesiminden gelen sevindirici gelişmelerin yanısıra mayıs enflasyonunda özellikle nisan ayındaki yüksek petrol fiyatlarının etkisi hissedildi. Toptan fiyatlarda petrol ürünleri yüzde 32 oranında arttı. Bu artış hem nisan ayındaki yüzde 38'lik akaryakıt zammının o aya yansımayan kısmı hem de mayıs ayındaki zamlardan kaynaklandı.
Öte yandan, ileriye yönelik önemli ipuçları veren ve 'Çekirdek enflasyon' olarak tanımlanan özel sektör imalat sanayinde fiyat artışı yüzde 4.2 gibi yüksek oranda gerçekleşti. Uzmanlar bu artışın geçen aydan başlayarak stokların erimesi ve yüksek faiz maliyetini içinde barından malların zamlı olarak piyasaya sürülmesine bağlıyorlar. Bu oran yılın ilk üç aylık döneminde 3-3.3 seviyelerindeyken geçen ay yüzde 4.1 olarak açıklanmıştı.
Mayıs'ta, fiyat artışlarında özel sektör zamları etkili oldu. Mayıs ayında toptan eşya fiyatlarındaki ortalama artış yüzde 3.2 olurken, bu artışın 1.4 puanı devlet, 1.8 puanı da özel sektörden kaynaklandı. Mayıs enflasyon rakamı devlette yüzde 6.1, özel sektörde yüzde 2.4 oldu.
Hükümete mesaj
DSP-MHP-ANAP hükümetinin tarımdan kaynaklanan nedenlerle mayıs ayında beklenin altında bir enflasyon rakamı ile karşılaştı. Ancak özellikle imalat sanayindeki zamlarının bu endeks de ortaya çıkması, ileriye yönelik enflasyonda bir tehlike sinyali olarak ortaya çıkıyor. Uzmanların nisanla birlikte enflasyonu yükseliş trendine girdiğini belirtiyorlardı. Bu nedenle mayıs ayı bu durumun sürüp sürmemesi açısından ayrı bir önem taşıyordu. Çıkan düşük oranlar yeni hükümete zaman kazandırmış oldu.
Vergi hedefi yenileniyor
ANKARA- Maliye Bakanı Sümer Oral, 1999 Bütçesi üzerinde ön bilgi aldığını, ancak ekonomik büyüklükler ve ödenekler konusuna Bakanlar Kurulu'nda görüşülerek karar verileceğini söyledi.
Maliye kurmaylarının bütçenin gelir kalemleri üzerinde yaptıkları çalışmalar ise geleceğe yönelik karamsar bir tablo ortaya çıkardı. 14.5 katrilyon lira olarak planlanan 1999 yılı vergi gelirlerinin ulaşılması zor bir hedef olduğu görüldü.
DPT'nin, hedeflerini özellikle ortalama enflasyon tahminini yukarıya çekmemesi durumunda 14.5 katrilyon lira yerine ancak 13.8 katrilyon lira vergi tahsil edilebileceği anlaşıldı. Maliye kurmayları şu bilgiyi verdiler:
"Bütçenin en önemli gider kalemi faizler. 8.9 katrilyon lira olarak planlanan bu giderin, belirsizlik, olumsuz beklentiler ve risk primleri yüzünden tahminlerin en az 1.5 katrilyon lira üstünde olacağı görülüyor. Buna, memur maaşlarına yapılacak yarıyıl zammını, tarımsal destekleme için gereken ödenekleri ve birikmiş hakedişleri de eklediğinizde fatura 2 katrilyonu aşıyor."
Okan MÜDERRİSOĞLU
Aylık ve yıllık bazlı enflasyon (%)
| 1998 | | 1999 |
| Ocak | 6.5 | 92.5 | 3.6 | 50.0 |
| Şubat | 4.6 | 89.6 | 3.4 | 48.3 |
| Mart | 4.0 | 86.0 | 4.0 | 48.2 |
| Nİsan | 4.0 | 83.3 | 5.3 | 50.0 |
| Mayıs | 3.3 | 79.9 | 3.2 | 50.0 |
| Haziran | 1.6 | 76.7 |
| Temmuz | 2.5 | 72.1 |
| Ağustos | 2.4 | 67.4 |
| Eylül | 5.3 | 65.9 |
| Ekim | 4.1 | 62.0 |
| Kasım | 3.4 | 58.6 |
| Aralık | 2.5 | 54.3 |
Zam şampiyonları
| Ürün | Artış(%) |
| T-Shirt | 27.9 |
| Elma | 18.3 |
| Gömlek | 17.6 |
| Keten Kumaş | 15.2 |
| Zeytinyağı | 11.5 |
| Erkek eşofmanı | 10.1 |
| Ayakkabı | 9.7 |
| Gazete | 9.7 |
| Doğalgaz | 8.6 |
| Plastik boya | 8.4 |
|
Copyright © 1999, MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. - Tüm hakları saklıdır
|