Ali Fattik Oyunu mu bu?

Tarsus'taki oyunu bahane edip tiyatromuza yapýlan saldýrýlarýn aslý esasý yok.. "Tiyatrocu sövmez.." diye tutturanlar sanatýn ne iþe yaradýðýný bilmeyenlerdir.. Tiyatrocu söver de sayar da.. Yeter ki sövecek birini bulsun..

Bir yönetici için en talihsiz laf "Bizim ahali böyle þeyler yapmaz.." iddiasýdýr ki adamý durduðu yerde "rüzgârda ters dönmüþ" þemsiyeye çevirir.. O yüzden iddialý laflardan çok korkarým..

Temsil, bir yerde siyasetçi olarak ayranýnýz kabarýr "Avrupa gelsin de bizden insanlýk öðrensin.." dersiniz.. O laflarý veren televizyon haberi, sizden sonra ekrana karýsýný ve iki çocuðunu kör býçakla doðramýþ bir vatandaþýmýzýn sýfatýný getirir..

Üstüne üstlük sizi tekzip etmek istercesine adamýn aðzýndan aldýðý "Evet üçünü de ben kestim, piþman deðilim.." þeklindeki laflarý üstüste yayýnlar..

Siz de ne yapalým olmuþ bir kere, der "Kör býçak ele gelir, kötü avrat dile gelir.." lafýndan teselli ararsýnýz..

***

Dünkü tiyatro meseline, hani "Baðla Þu Ýþi!" temsiline dönersek..

Tarsus'ta oynanýrken seyrine duran Kaymakam Bey ile Reis Bey'in sinirini bozan "içi küfürlü" piyesten söz ediyorum..

Ýki memleket büyüðümüz birden, tiyatrocularý protesto için mekaný terk etmiþler, ardýndan da zaptiye gönderip seyirciyi daðýtmýþlardý..

ALÝ FATTÝK OYUNU MU BU?
Ýstanbul'un, Ankara'nýn ne kadar tiyatrocusu varsa bu iþe çok kýzýp büyüklerimizi "sanata yapýlan saygýsýzlýða seyirci kalmakla" suçladý.. Halbuki büyüklerimiz o sýrada koalisyon protokolünü tekrar tekrar okuyup, ezberlerine almakla meþgžllerdi.. Tarsus'taki iþlerden haberleri yoktu..

Medya leþkerlerinden biri tutup bu olayý gazetesine haber yapmasa daha da duymazlardý.. Haberden sonra çarþý daha beter karýþtý.. Tarsus'un Belediye Reisi de boþ duracak deðil elbet.. O da oturduðu yerden "Böyle mizah olmaz.. Bizim mizahýmýzda böyle küfür kafir olaylarý, böyle müstehcenlik yoktur.." diye buyurdu..

Bu sefer sanatçý esnafý "Arkadaþ bu Erzurum'un öldürmeli, diriltmeli Ali Fattik Oyunu deðil, tiyatro.. Sen tiyatro adabýný ne bileceksin?" diye ona laf yetiþtirdi..

Bir tarafta sanatçýlarýmýz, diðer tarafta memleket büyüklerimiz.. Ýþin içinden çýkmak da bana düþtü..

Böylece yeniden döndük yazýnýn giriþ taksimine.. Hani "Sen sen ol, iddialý laf etme.." dediðimiz yere..

***

Mekâný nur olsun, Sultan Abdülhamid Efendimiz eðer meþrebi bulanýk bir padiþah olsaydý, mizahýmýzýn da tiyatromuzun da kökeni diye kabul ettiðimiz "Karagöz" ile "Orta Oyunu" bugünlere baþka türlü gelecekti..

Evvela "Karagöz" oyunundan baþlayayým..

Bu bir gölge oyunu olarak günlük hayatýmýza girdiðinden beri "belden aþaðý" espirilere dayalý bir gösteridir..

Orjinal Karagöz tiplemesi þimdi seyrettiðimiz gibi eli çenesinde deðildir.. Söylemesi ayýptýr eli "edep yerinde" olan acaip bir haldedir.. Antik çaðýn bereket sembollerinden "Dev falluslu adama" benzer, bir eliyle araba oku gibi duran dalavereseni taþýr..

Baron De Tott'un Ýstanbul anýlarý galiba 1652 senesinde yazýlmýþtý.. O tarihte Dersaadet'e gelen ünlü aristokrat seyyahý bir gece Eyüp sýrtlarýnda bir hanedan konaðýna götürürler..

Mevsim müsait olduðundan yemekten sonra bahçede Karagöz perdesi kurup seyrine dururlar.. Gördüklerinden dehþete düþen Baron De Tott o kötü geceyi seyahatnamesine geçirir, geçirirken de hakkýmýzda hiç hayýrlý þeyler düþünmediðini belli eder..

KARAGÖZ'E BAK KARAGÖZ'E..
Çünkü seyrettiði oyunda Karagöz bir çarþý hamamýnda tellak olarak çalýþmakta, ününü duyan "meraklý müþterilere" özel kese sabun yapmaktadýr..

Subaþý ile asesleri bir ihbar üzerine hamamý basar, suçüstü yakalanan Karagöz'ü, münasebetsiz yerine ip baðlayýp sokak sokak gezdirerek teþhir ederler..

Baron De Tott bu "gölge porno" olayýný anlatýrken, en ön sýraya oturup "arsýz arsýz gülen.." küçük kýzlar için de öfkeli þeyler yazmýþ..

Deðerli bilim adamýmýz Profesör Dr. Metin Ant'ýn çalýþmalarýnda bu tür ayrýntýlarý bolca bulabilirsiniz..

Ayný þekilde eski "Orta Oyunu" metinleri de tamamen belden aþaðý olup, kendini bilen bir insanýn okuyup dinlemesi mümkün deðildir..

Kavuklu ile Piþekâr arasýndaki laf atýþmasýnýn en mülayim hali "Köprü altý cam cam.." edebiyatýna uyar..

Bu gidiþata taaa Abdülhamid Efendimiz döneminde "dur" denildi..

Rahmetli prüten ahlâka sahipti.. O devrin erkekleri "Sandýk üstünde darý.. Her erkeðe dört karý.." fikrinden giderken koca padiþah haremine dahi sokulmuyordu..

Otuzüç yýllýk saltanatýný sekiz kadýnla geçirdi.. Üstelik birini uzaklaþtýrmadan, diðerine sokulmamacasýna..

Özellikle de bu konularda çok hassas olduðundan "Telek düþtü kanadýndan, ben usandým sanatýndan.." deyip, ne kadar belden aþaðý Karagöz ve Orta Oyunu metni varsa oynanmasýný, icrasýný yasaklamýþ..

El altýndaki Orta Oyunu ve Karagöz metinleri ya imha edilmiþ ya da Abdülhamid korkusundan gün ýþýðýna çýkamadýðý için kaybolup gitmiþ..

***

Ýþin aslý bu! Tarsus Belediye Baþkaný'nýn oturduðu yerden "Bizim mizahýmýzda, seyirlik sanatlarýmýzda küfür yoktur.." diye salladýðý gibi deðil yani..

Ayrýca ahalimiz küfürü sever.. Günlük hayatýnda da bol bol kullanýr.. Aðzý bozuk olduðundan deðil tabii, demokrasiye olan özleminden..

Demokrasi bireylerin kendini ifade etmesine fýrsat verir.. Bizdeki demokrasi ise sadece liderlerin kendisini ifade etmesine fýrsat verdiðinden, bireylere "Perdesiz saz, deliksiz zurna.. Ýster çal ister oyna.." seçeneklerini sunar..

Bu durumda ahalimize de kala kala küfürü basmak kalýr..

Zaten atalarýmýzýn düþüne taþýna ettiði "Küfür ruhun yelpazesidir.." lafý da bu hallerimizi doðrular..

Hâlâ inanmayanlarýnýz varsa "Hele çýk bakalým evinden dýþarý.. Görürsün kurt mu insan mý haþarý.." derim..