|
|
On liranın yüzündeki kadın
İnönü döneminde, kağıt 10 liranın üzerine resmi basılan Nazife Kumru, köyde "Nazife fotoğraflarını erkeklere dağıtıyor" diye söylenti yayılınca, annesinden çok azar işitmiş. Resminin paraya basıldığını ise yıllar sonra öğrenmiş.
Ankara- Bolu'nun Mengen ilçesi Bürmük köyü doğumlu Nazife Kumru, pek az kişinin tanıdığı bir Anadolu kadını. Bugün 73 yaşındaki Kumru'nun fotoğrafı, İsmet İnönü döneminde basılan kağıt 10 liraların yüzünde yer alıyordu...
Bürmük Köyü'nde 1926'da doğmuştu Nazife Kumru... Yaşı geldiğinde köyün biraz ilerisindeki ilkokula başladı. Yöresel kıyafetleri içinde, boynuna astığı silgisi ile her gün okul yolunu tutuyordu. Atatürk'ün öldüğü yıl, onların köylerindeki okulda da tören oldu. Okuldan eve dönerken, yolda karşılaştığı köyün hemşiresi onu durdurdu. "Alman bir doktor geldi, fotoğraf çekiyor, gel seninkini de çeksin" dedi. Nazife, kayıtsızca gitti, fotoğraf çektirdi.
Aradan bir süre geçtikten sonra köyde, "Nazife, fotoğraflarını köyün delikanlılarına dağıtmış" dedikodusu yayıldı. Bu laflar Nazife'nin annesini çok kızdırdı. Nazife "Ben kimseye fotoğrafımı vermedim" dediyse de dinletemedi.
Hitler'in, Almanya'daki görevine son vermesinden sonra davetli olarak 1935'de Türkiye'ye gelen ve il il gezerek çocuk sağlığı ile ilgili raporlar hazırlayan Alman çocuk doktoru Albert Eckstein'in tutkusu fotoğraf çekmekti. Eckstein'in, Nazife Kumru'nun Bürmük Köyü'nde okul dönüşü çektiği fotoğrafı o dönem basılan kağıt 10 liraların bir yüzüne konulmuştu. Kumru Ailesi'nin eline çok sonra 10 lira geçince, "delikanlılara fotoğraf dağıttı" söylentisinin nedeni de anlaşıldı. Ama Nazife annesinden yediği azarı ve o günkü utancını hiç unutmadı.
Tesadüfün böylesi
Yahudi asıllı Alman Ord.Prof.Albert Eckstein'in 1937-38 yıllarında Anadolu'da çektiği kadın ve çocuk fotoğrafları, Dr. Nejat Akar tarafından Ankara'da Med-Art hastanesinde sergilenmeye başladı. Serginin açılışından bir gün önce hastanenin muhasebe bölümü yetkilisi Nuran Kumru'nun gözü fotoğraflardan birisine takıldı. Fotoğrafdakilerden birisinin annesi Nazife Kumru olduğunu şaşkınlıkla anladı. Daha sonra, annesinin annesinin fotoğrafının basıldığı kağıt 10 lirayı da gördü.
Üzerinde annesinin fotoğrafının yer aldığı 10 liraları çok aradıklarını, sonunda ağabeyinin İzmir'de bulduğunu söyleyen Nuran Kumru, "paranın üzerindeki kadın"ı şöyle anlattı:
"O tam bir Anadolu kadını. 14 yaşında evlendirilmiş. Mert, iyi yürekli bir kadın. Babam Ankara'da çalışmaya başlayınca buraya yerleşmişler. Babam 72 yaşında bir trafik kazasında öldü. Annem şimdi en küçük çocuğu olan benimle kalıyor."
Hocaların hocası
Yahudi asıllı Alman çocuk doktoru Albert Eckstein Hitler tarafından görevine son verilmesinin ardından 1935 yılında Ankara'ya geldi. Uzun yıllar köyleri dolaştı, bulaşıcı hastalıklar konusunda raporlar hazırladı. Türkiye'nin çocuk sağlığı konusunda politikalarını belirleyecek raporlar hazırladı.
Eckstein'in öğrencileri arasında Prof.Dr. İhsan Doğramacı, Prof.Dr. Bahtiyar Demirağ, Prof.Dr. Sabiha Cura Özgür ve Dr. Selahattin Tekand gibi bu alanın öncü isimleri yer alıyor.
ŞULE TÜRKER
|
Copyright © 1999, MERKEZ GAZETE DERGİ BASIM YAYINCILIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. - Tüm hakları saklıdır
|