PERŞEMBE 08 NİSAN 1999
Türk Havayolları'na ait Boeing 737-400 tipi Trakya yolcu uçağının Adana Ceyhan yakınlarındaki Hamdilli beldesinde düşmesi, Boeing uçaklarıyla ilgili bazı iddiaları yeniden gündeme getirdi. Korkunç kaza, önceki gece saat 00.45 sularında meydana geldi. 00.35'te Suudi Arabistan'ın Cidde kentindeki hacıları almak için 6 kişilik mürettebatıyla Adana'dan havalanan uçak, kalkıştan 10 dakika sonra, 12 bin feet'de seyrederken, henüz anlaşılamayan bir nedenle bir tarlaya çakıldı. Müthiş bir hızla düşen uçak yerde 10 metre genişliğinde, 25 derinliğinde bir çukur açtı. Parçaları 1 kilometrelik bir alana yayıldı. Kalan en büyük parça ise 1 metre civarındaydı. Uçağın kuyruğu ise enkazdan 1 kilometre uzakta bulundu.
Boeing 737-400'ün ana gövdesi ise düşer düşmez yoğun yağış yüzünden inanılmaz şekilde toprağın altına gömüldü. Düşmenin etkisiyle deposundaki 15 ton yakıt alev aldı. Uçağın karakutusu da gövdeyle birlikte toprağın altında kaldı.
Kazadan sonra bir açıklama yapan THY Genel müdürü Yusuf Bolayırlı şunları söyledi: "2 pilot ve 4 hostesimizi kaybettiğimiz için çok üzgünüz. Uçakta 15 ton yakıt olduğunu biliyoruz. Uçak burnunun üzerine vurmuş. Terör eylemi değil. Kötü hava koşullarından düşmüş olma ihtimali ise yok denecek kadar az. İlk belirlemelerimize göre düşüş nedeni yatay kumanda yüzeylerinde meydana gelen problemler. Uçağın yatay stabilizesi ve elivatör denilen, burun aşağı ve burun yukarı hareketlerini sağlayan kumandalarda kopmalar olduğunu tespit ettik. Bu parçalar İncirlik Üssü'nden temin edilen ve arama tara çalışmalarına katılan helikopter aracılığıyla Adana-Osmaniye tren hattı yakınlarında bulundu. Kopma nedenini henüz bilmiyoruz.
Ancak bunlar kopunca uçak kontrolü kaybeder. Burun yukarı kaldırılamaz hale gelebilir. Zaten bilindiği gibi bu uçak feci şekilde toprağa saplandı. Karakutunun toprağın içinde olduğunu tahmin ediyoruz" diye konuştu.
Amerikan Ulusal Taşımacılık Dairesi 737'lerdeki hidrolik bağlantılı arızasının giderilmesi Boeing'i 10 kez uyardı
Geçmişteki Boeing kazalarının inceleyen NTSB uzmanları, 737 modellerinde, uçağa yön veren sistemin zaman zaman arıza yaptığını ve uçağı kontrolden çıkarıp kazaya neden olduğunu belirledi. Son olarak 23 Mart günü bir açıklama yapan NTSB, 1994 yılında USAir'e ait Boeing 737 tipi uçağın kesinlikle dümen sisteminin istem dışı devreye girmesi sonucu düştüğünü açıkladı. Uzmanlara göre, 1991 yılında Colorado'da düşen United Airlines uçağı da dümen sisteminin kurbanı oldu. Aynı şekilde Eastwind havayollarına ait bir 737, 1996'da aynı arıza yüzünden havada zor anlar yaşadı.
Bu konuda 10 kez rapor hazırlayan ve hem Boeing firmasını hem Federal Havacılık Dairesi'ni (FAA) uyaran NTSB, "Mevcut tüm Boeing uçaklarının yenilenmesini ve bundan sonra aynı sistemle üretim yapılmamasını" tavsiye etti. Ancak NTSB sadece tavsiyelerde bulunma yetkisine sahip. Değişiklik yapma emrini FAA verebiliyor. Boeing firması ise daha önce uçakların dümen sisteminde bir yenileme yaptı ancak bu uzmanlarca yeterli görülmüyor.
Teknik uzmanlar, pilot tarafından çok nadir kullanılan dümen sisteminin, 737'lerde zaman zaman aniden devreye girdiğini belirtiyorlar.
* Uçak normal seyrindeyken, kuyruktaki dümen sistemleri istem dışı devreye giriyor ve uçak pilot kontrolünden çıkıyor.
*Uçağın ağırlık merkezi önde olduğu için birden burnu yere doğru yöneliyor ve korkunç bir hızla düşüyor.
*Bu durumda motor hız kontrolü de kaybolduğu için uçak düşerken saniyede 230 metre gibi müthiş bir sürate ulaşıyor ve çakılınca paramparça oluyor.
Ray Sigorta ödeme yapacak
Trakya yolcu uçağının 45 milyon 900 bin dolara (yaklaşık 17.3 trilyon lira) sigortalı olduğu Ray Sigorta hasarı hemen ödeyecek. Kazadan sonra İMKB'ye açıklama gönderen şirket açıklamasında uçağın kendileri tarafından sigortalandığını bildirerek "Riskimizin tamamı yurtdışı reasürörlerimize devredilmiş bulunduğundan, bu üzücü kazanın şirketimiz kârına herhangi bir müspet veya menfi etkisi bulunmamaktadır" dedi.
Önceki gece belirlenemeyen bir nedenden tarlaya çakılan THY'nin Boeing 737-740 tipi Trakya uçağının THY filosunda 27 kardeşi daha var. Mürettebat hariç 150 yolcu alabilen uçağın gövde uzunluğu 36.40 metre; kanat uzunluğu 28.89 metre, yerden yüksekliği ise 11.15 metre. Seyir hızı saatte 698 kilometre olan uçak 16 ton yakıt alabiliyor ve 3 bin 350 kilometre sürekli uçuş yapabiliyor.
Uçağın toprağa gömülmesinden sonra çukurda biriken ve yanmaya başlayan akaryakıtın sönmesi için enkaz alanı toprakla kapatıldı. Yerin 15 metre altındaki enkazda oldukları sanılan cesetlerin çıkarılması için çamurun kuruması beklenecek. Ceyhan Kaymakamı Mehmet Öklü yangının tamamen söndürüldüğü ancak cesetlerin enkazda olup olmadığının bilinemediğini söyledi. Öklü, şu açıklamayı yaptı:"Henüz karakutuya ulaşamadık. Yer altında olmadığını çevreye sıçramış olabileceğini düşünüyoruz. Cesetlerin enkaz altında olup olmadığı da şüpheli, (var) diye tahmin ediyoruz. Ancak bir ihtimal de parçalanmış ve dağılmış olabilecekleri yolunda."
Hava şartları konusunda kesin bir bilgi olmadığını söyleyen THY Eski Genel Müdürü Atilla Çelebi düşüş şeklini "çok ilginç" buldu. Hava koşulundan dolayı bir uçağın kolay kolay düşmeyeceğini savunan Çelebi, "Karakutu her sorunun cevabını verir. Kokpitteki konuşmalar karakutudan çıkacak. İki tane kutu var. Onları çözmeden birşey söylemek mümkün değil. Çünkü dışarıyla telsiz konuşması yok" dedi. Uçağın toprağa gömülmesi konusunda da "15 metrelik bir çukur diyorlar. Tek parça halinde gömülmesi ilginç" yorumunu yaptı. Diğer görüşler de şöyle:
THY Pilotlar Derneği (Türkiye - ALPA) Başkan Yardımcısı Uzman Pilot Tuncay Doğaner: Ben 9 yıl bu uçakta uçtum. Dünyada böyle bir düşüş şimdiye kadar görülmedi. Hava koşulları bir etkendir sadece hava koşulundan uçak düşmez.
Uçak Teknisyenleri Derneği Başkanı Sefa İnan: Boeing 737 tipi uçaklarda dümen sisteminin kilitlenmesine yolaçan bir arıza var. Bize de bu uçaklarla ilgili ID denilen kontrol emri geldi. Trakya uçağı 24 Mart'ta kontrol edildi. Hiç bir arıza bulunmadı.
Ulaştırma Bakanı Hasan Basri Aktan Trakya uçağının düşme nedeninin yıldırım düşmesi olabileceğini söyledi. Uçakla son kez İncirlik Hava Üssünde irtibat kurulduğunu belirten Aktan, SABAH'ın sorularına şu yanıtları verdi:
İncirlik'ten gelen bilgi nedir?
İncirlik Hava Üssü'nden gelen bilgi, 8-14 bin feet arasında "yıldırım bulutları"nın ve "yıldırım çarpması"nın etkili olduğu bir hava olayı yaşandığı yönünde.
Pilotla yapılan son konuşma nasıl?
Uçak, Adana Şakirpaşa Havalimanı'ndan kalkıyor. Şakirpaşa Kulesi bir süre uçağı takip ediyor. Daha sonra İncirlik Hava Üssü uçağı izlemeye başlıyor. Uçak, İncirlik Kule'ye, "12 bin feet yükseklikte, Ceyhan civarındayım. Gaziantep üstünden güzergahıma devam edeceğim" diyor ve ardından telsiz bağlantısı kesiliyor. Bundan sonra bir konuşma olmuyor.
O konuda hiçbir bir bulgu yok. Bu ihtimal üzerinde öncelikle durulmuyor. Uçağa yıldırım düşmüş olması ihtimali çok kuvvetli görülüyor.
Yıldırım bulutları radarda görülmemiş mi?
Radarların hemen tesbit etmesi mümkün olmayabileceği belirtiliyor. Bunların ani hava akımı değişim olduğu söyleniyor.