ÇARŞAMBA 10 MART 1999
OKAN MÜDERRİSOĞLU
IMF ve Dünya Bankası üst yöneticileri ile enflasyonu indirme anlaşmasının çerçevesini oluşturmaya ve bu anlaşmaya mali destek sağlamaya çalışan Türk ekonomi kurmayları, "ciddi yapısal reform" baskısı ile karşılaştı.
Görüşmelerde temel strateji, yakın izleme anlaşmasının sağladığı zeminin ve seçim ekonomisi uygulamayacağını ilan eden bir hükümetin koruduğu mali disiplinin seçimden sonra işbaşına gelecek hükümet için de geçerli olacağını ve yılın ikinci yarısının kaybedilmeyeceğini vurgulamak üzerine oturtuldu.
Hazine Müsteşarı Yener Dinçmen başkanlığındaki heyet Pazartesi günü yaklaşık 9 saat IMF Binası'nda kaldı. IMF Başkan Yardımcısı Deppler ve Türkiye Masası Şefi Carlo Coterelli ile yapılan görüşmelerde yapısal reformların takvimi, faiz dışı fazla, bütçe disiplini ve sıkı para programının tüm ayrıntıları ele alındı.
Dinçmen ve ekibi, ABD Hazine Bakan Yardımcısı Mark Medish ile görüşürken, Başbakan Yardımcısı Hikmet Uluğbay da Dünya Bankası Başkan Yardımcısı Johannes Linn ile bir akşam yemeği yedi. Uluğbay, Salı sabahı IMF'nin önemli ismi Stanley Fischer ve US-Eximbank Başkanı James Harmon ile değerlendirme toplantıları gerçekleştirdi.
IMF ile yapılan görüşmelerde, çok net olarak yapısal reformların önceliği ve mali desteğin bu şartlara bağlı olacağı anlaşıldı.
Fon kaynaklı enflasyonu indirme programının ana hatları şöyle belirlendi:
- 1999 yılının Haziran ya da en geç Temmuz ayında anlaşma imzalanacak.
- 2001 yılında enflasyonun tek haneye düşürülmesi hedeflenecek.
- Yılın ikinci yarısında mutlaka mali sektör ve sosyal güvenlik reformları tamamlanacak. Her iki reformunda içeriği gözden geçirilerek, IMF'nin ısrar ettiği çerçeve ile bu hale getirilecek.
- Türk heyeti, anlaşma imzalanır-imzalanmaz IMF'nin mali katkı sağlamasını ön görürken, IMF tarafı "Önce yapısal reformlar sonra mali destek" formülünü gündeme getirdi.
- Enflasyonun yüzde 50'lerden yüzde 20'lere hatta tek haneye indirilmesi için kredibilitesinin yüksek olması, bu nedenle mutlaka IMF desteği ile kredibilitesinin arttırılması hedeflendi.
Dünya Bankası yönetimi Türk heyetinin karşısına yine yapısal reformları çıkarttı. Ekonomi kurmayları, "Yapısal reformları yapabilecek misiniz?" sorusuna, çok net bir dille "Yapmalıyız" karşılığını verdiler.
Dünya Bankası'nın kredi desteğinin IMF ile anlaşmaya endeksli olduğunu belirten ekonomi kurmayları, SABAH'a şu değerlendirmeyi yaptılar:
"Dünya Bankası ile ayrı bir görüşme takvimimiz var. Örneğin tarım reformuna ne zaman başlanacağı, neler yapılacağı, dilimler halinde ne kadar katkı alınacağı konuşulacak. Dünya Bankası'nın, Ülke Yardım Stratejisi çerçevesinde, Türkiye'ye 3 milyar dolar kredi taahhüdü var. Bu kaynak, tamamiyle yapısal reformların desteklenmesine tahsisli. Dünya Bankası kredisi ile yürüttüğümüz 1.5 milyar dolarlık proje devam ediyor. Ancak 3 milyar dolarlık kaynak bize yeterli gelmiyor. Bu miktarın daha da arttırılması gerektiğini söyledik. Dünya Bankası yönetimi bize 'O zaman programınızı bir görelim' yanıtını verdi."
IMF, Ocak'ta para biriminde yüzde 60'a varan devalüasyonla birlikte tüm dünyanın yüreğini ağzına getiren Brezilya'ya kesenin ağzını açtı. Pazartesi günü imzalanan anlaşmayla ülkeye 41.5 milyar dolarlık yardım paketinin ikinci dilimi olan 4.9 milyar dolarlık kısmının kullandırılması kararlaştırıldı. IMF ile Brezilya arasında yapılan anlaşmaya göre, kurların serbest bırakılması ışığında mali disiplin sağlanmasına bağlı olarak paranın önümüzdeki haftalar içinde kullandırılacağı belirtildi. IMF geçen yıl 41.5 milyar dolarlık yardımın ilk dilimi olan 5.3 milyar doları kullandırmıştı.
IMF'in yanında Dünya Bankası ve Amerikan Kalkınma Bankası da ülkeye para yardımında bulunacak. Dünya Bankası'ın açtığı 1.01 mliyar dolarlık kredi sosyal programların desteklenmesinde kullanılacak. Amerikan Kalkınma Bankası'nın vereceği 3.4 milyar dolar ise ülkede küçük ve orta boy işletmelerin finansmanına harcanacak. IMF'nin ikinci dilim krediyi serbest bırakmasına bağlı olarak Latin Amerika borsaları rahatladı ve dün endeksler yükselişe geçti.