Eskişehir'de "Mümtaz" bir anma

Türk sanayi tarihinin dönemeçlerini yansıtmak isteyenler, 1979 yılında geçirdiği bir trafik kazasında yaşamını kaybeden dönemin ünlü sanayicisi Mümtaz Zeytinoğlu'nu görmeden geçemez. Geçtiğimiz Cumartesi akşamı Eskişehir'de Viyana Filarmoni Oda Orkestrası konserini işte bu gerçeği bilenler biraraya geldi.

Klasik müziğe olan tutkusu, Başbakan Bülent Ecevit'in geceye gönderdi mesajıyla da yeniden hatırlanan Zeytinoğlu'nu daha iyi anlamak isteyenler için "ulusal Sanayi" kitabının ikinci baskısı dağıtıldı. Prof.Tahsin Yücel tarafından yazılan ve ilk baskısını 1981'de yapan kitabın önsözünü ise Zeytinoğlu'nun ulusal sanayi mücadelesinde en yakınında bulunan Bilsay Kuruç yazmış. 1970'lerde Ecevit'in DTP Müsteşarı ve bugün de Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyelerinden olan Kuruç, "Zengin burjuva olmalı bilmeli" derken, Zeytinoğlu'nu işaret ediyordu. "Devletin 1923'de 10 milyon dolar rezervi vardı, biri 6 diğeri 10 yaşında dahi çocuklar yetiştirdi. Şimdi 80 milyar dolar rezervimiz var, dahi çocuklarımız yok" eliştirisini getiren Kuruç, müzikle, uluslararası rekabet gücünün artması arasındaki ilişkiyi değerlendirdi. Türkiye'nin SSCB'nin dağılmasından sonra buradaki müzik kalitesinden yararlanmada gösterdiği eksikliği eleştirdi.

Türk sanayinin ulusal gelişme stratejisi uygulaması, katma değeri yüksek ve üretken sanayilere öncelik vermesi tezini savunan Mümtaz Zeytinoğlu (Eskişehir Sanayi Odası başkanlığı yapmıştı) Anadolu'yu gezerek görüşlerine taraftar bulmaya çalışmış bir sanayiciydi. Ulusal sanayinin rekabet gücünü arttırmadan, dünyaya açılmanın mümkün olmadığını söyleyen Zeytinoğlu'nun kızı Banu şimdi Avusturya'daki tek Türk bankası Esbank Avusturya'nın yöneticilerinden. Zeytinoğlu'nun eşi Güneş, kızları Zeynep ve Banu hanımlar cumartesi gecesi müzik ziyafetine, pazar sabahı da enfes bir kahvaltıya ev sahipliği yaptılar.

Kavran ailesinde iki farklı dönem

Dostları, dün Fatih Camii'nin avlusunda, Fahrettin Aslan'la 'Gazinocular Kralı' ünvanını paylaşan Osman Kavran'ı uğurluyordu. Naaşın önünde oğulları Mahmut Kavran ve Ahmet Kavran taziyeleri kabul ediyordu. Naaşın arkasında göze çarpan çelenkin üzerinde yazan ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz adı, beni 1990'lı yılların başına götürdü. Mahmut Kavran'ın o yıllarda düzenlediği "Körfez Krizi ve Etkileri" panelinde konuşmacı, Ekonomi Profesörü Tansu Çiller'di ve kamuoyuna siyasete girişini o gün açıklıyordu. Fatih İlçe Başkanı Kavran ise DYP'nin saflarındaydı.

Ardından Çiller'in katıldığı ilk büyük salon toplantısı düzenlendi. Osman Kavran'ın sahibi olduğu Vatan Caddesi'ndeki Lunapark Gazinosu Zeki Müren'lere, Gönül Yazar'lara açtığı sahneyi, o gün Tansu Çiller'e terk ediyordu. Osman Kavran da aslında yalnızca sanatçılara sahne vermemişti. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in siyasi yasaklı olduğu günlerde kapalı salon toplantısı yapma imkanı bulduğu tek yer de Lunapark'tı.

Cenaze töreninde sanat dünyası ağırlıklığını hissettirmedi. Fenerbahçe Yönetim Kurulu'nda Ali Şen'le birlikte yer alan Mahmut Kavran'ın spor dünyasından dostlarının yanı sıra; TOBB Başkanı Fuat Miras, Kayınbiraderi eski DYP Başkan Yardımcısı yeni ANAP'lı Rıfat Serdaroğlu, İTO Başkanı Mehmet Yıldırım, Deniz Ticaret Odası Başkanı Cengiz Kaptanoğlu, armatör Şadan Kalkavan, hemşerisi işadamı İbrahim Cevahir gibi isimler siyasetle buluşan iş dünyasından isimlerdi. Sanat dünyasından ise İbrahim Tatlıses'in de katıldığı cenaze töreninde, kadın ses sanatçılarından yalnızca Müşerref Akay ve Nazan Şoray yer almıştı. Anlaşılan Kavran ailesi ikinci kuşakta sanat çevresinden, siyaset ve iş dünyasına kayıyordu. Kayınbiraderi Serdaroğlu gibi DYP'nin Refahyol koalisyonunu kurmasıyla birlikte ANAP saflarına geçen Kavran, Vatan Caddesi'ndeki Lunapark'ı Migros'a kiraya vermiş, 5 yıl sonra da Koç'la ortak alışveriş merkezi yatırımı anlaşmazı imzalamıştı. İzmir Gölbaşı Gazinosu'nun dışında Dolmabahçe'de lunapark işleten Mahmut Kavran babasının gazino işlerini yürütmedi. Bunda hem gazino dünyasının eski kazançları yakalaşamaması etkili olruken, hem de yurt dışında eğitim almış oğulların yeni iş geliştirme istekleri etkili oluyordu. Oğul Kavran babasının başlattığı sirk dünyasına ağırlık verdi. Türkiye'nin en büyük konulu eğlence parkını yapmak için de yer arayan Mahmut Kavran, siyasete ilgisini sürdürüyor. Kavran'ın Fatih'ten ANAP milletvekili adayı olacağı da söyleniyor.