SALI 16 ŞUBAT 1999
Bu kadar önemli sorunlar varken, şimdi sıra şehiriçi taksi giderlerine mi geldi? demeyin. Çünkü, bu konuda yılbaşından bu yana, yüzbinlerce esnafı, tüccarı, şirketi ve çalışanlarını ilgilendiren önemli bir sorun yaşanıyor. Bu sorun, şehiriçi taksi ulaşım giderlerinin nasıl belgelendirileceği ve ne şekilde masraf yazılacağıyla ilgili...
Diyeceksiniz ki, yıllardır ne şekilde belgelendiriyorlar ve nasıl masraf yazıyorlarsa, yine aynısını yapsınlar. Bunu söylemek kolay ama yapmak zor. Çünkü 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren yeni bir yasa yürürlüğe girdi ve eski uygulamaya son verildi.
1 Ocak 1999'a kadar iş kolaydı. Taksicilere, "gider pusulası" imzalattırılıyor ve ödemeler bu belgeye dayalı olarak masraf yazılabiliyordu.
1 Ocak 1999'dan itibaren, taksiciler, "götürü usul" kapsamından çıkartılıp "basit usul" kapsamına alındılar. Bu tarihten itibaren de, aldıkları paranın karşılığında "fiş" ya da isteyene "fatura" vermeleri öngörüldü.
Fatura ve fişler ise kısa sürede, TESK tarafından bastırılarak, Türkiye genelinde, tüm esnaf birliklerine dağıtıldı. Ancak, şu anda Ankara dışındaki illerde fatura ya da fiş kullanılmadığı gözlenmektedir. Ankara'daki taksicilerin de, ancak bir kısmı şu anda isteyene fatura ya da fiş veriyorlar. Bunlar, günlük toplu fatura kesiyorlar. Dün bindiğim bir taksinin şoförüne merak edip sordum. Fatura koçanını gösterdi. "Müşteriye kesmiyoruz, toplu fatura kesiyoruz" dedi. Baktım, 10 günlük hasılatı 30 milyon lira, yani günde 3 milyon lira (!) olarak toplu fatura kesmiş.
İşin doğrusu, şu anda yüzbinlerce esnaf, tüccar ve şirket yetkilisi, şehirçi taksi giderlerini belgelendiremedikleri için şaşırmış durumdalar. Bu konuda bize her gün sürekli faks ve mektuplar geliyor.
Yüzbinlerce kişiyi hem merakta bırakmamak, hem de zor durumdan kurtarmak için ne yapacaklarını, yasal dayanağını da göstererek açıklayalım.
Vergi Usul Yasası'nın 228. maddesi "Tevsiki zaruri olmayan kayıtlar" başlığı altında, belgelendirilmesi zorunlu olmayan giderleri sıralamıştır. Maddenin, konumuzla ilgili kısmı aynen aşağıdaki gibidir;
"Aşağıdaki giderler için ispat edici kağıt aranmaz:
..........
2- Vesikanın teminine imkan olmayan giderler;"
Şu anda, yaşanılan olaya en uygun yasa maddesi bu maddedir. Çünkü, bir-iki istisna hariç şehiriçi taksi giderleri için vesika temini fiilen mümkün değildir. Taksiciler yasa gereği vermeleri gereken faturayı vermiyorlar ya da basılı fatura koçanları olmadığı için veremiyorlar. Bu, "fiili imkansızlık" nedeniyle, tıpkı posta pulu ve jeton giderleri gibi, taksi giderleri de, ödemeyi yapanlarca, faturaya dayalı olmaksızın, bir liste halinde belirtilmek suretiyle, fatura uygulaması yerleşik hale gelinceye kadar gider olarak yazılabilir. Taksicilere, gider pusulası imzalatmak ise, 1 Ocak 1999'dan itibaren, yasa gereği mümkün değildir (VUK Md. 234/1). Ancak, ileride taksiciler fatura verebilmeye başladıkları andan itibaren, taksi giderlerinin, alınacak faturalarla belgelendirileceği kuşkusuzdur.
Vatandaşla taksiciyi karşı karşıya getirmemek, uygulamada birlik sağlamak ve belge disiplinini yerleştirebilmek için Maliye Bakanlığı'nın, bu konuyu biran önce genel tebliği ile açıklığa kavuşturması gerekmektedir.