SALI 26 OCAK 1999
Yasada yeralan tanıma göre; o yılın yeniden değerleme oranı, aynı dönemde bir yıl vadeli devlet tahvili için uygulanan ortalama faiz oranına bölünerek, enflasyondan arındırma oranı olarak adlandırdığımız bu oran bulunmaktadır. Buna göre;
* 1997 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı (% 80.4/118.9=) yüzde 67.6 olarak hesaplanmıştır. (06.02.1998 tarihli Resmi Gazete)
* 1998 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı (% 77.8 / % 98.8=) yüzde 78.7 olarak hesaplanmıştır. (22.01.1999 tarihli Resmi Gazete)
1997 yılı faiz ve repo gelirleri beyan edilmiş ve kesilen vergilerin de tamamı beyan edilmiştir. Kesilen vergilerin tamamının (enflasyondan arındırma olmaksızın) mahsup edileceği de, Maliye Bakanlığı'nca 6 Şubat 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 209 seri no'lu Gelir Vergisi genel tebliğiyle açıklanmıştır.
1998 yılı faiz ve repo gelirlerinin de beyan edilmesinde, ortada bir yasa değişikliği olmadığına göre, aynı tebliğ ve aynı uygulamanın geçerli olması gerekmektedir.
Oysa, Maliye Bakanlığı, 1998 yılı geçtikten sonra, 24 Ocak 1999'da bir başka genel tebliğ yayımlanmış ve faiz ve repodan kesilen vergilerin (stopajların) yüzde 78.7'sinin, enflasyondan arındırılmasının yani hesaplanan Gelir Vergisi'nden indiriminin (mahsubunun) kabul edilmeyeceğini açıklamıştır.
Son tebliğ uygulanırsa, 1998'de faiz ve repo geliri olanlar, hiç hesapta olmayan bir vergiyi ödeyecek. Ayrıca, esas olan son tebliğ ise bu kez 1997 yılı faiz gelirlerini beyan eden yaklaşık 100 bin kişiden, 1997 yılı için gecikme faizli Gelir Vergisi alınması gerekiyor.
Aynı yasa hükmüne göre, yani 1998'de olduğu gibi vergi kesintilerinin (stopajların) enflasyondan arındırılması halinde, 1997 yılında mahsup edilen stopajların yüzde 67.6'sının indirimi kabul edilmeyecek. Gecikme faiziyle birlikte vatandaştan geriye dönük vergi istenmesi gerekecek.
Maliye'nin aynı kanunu "Bu yıl böyle uygulayacağım, geçen yıl için ise farklı uygulamayacağım" demesi hukuken mümkün değil.
Tasarruflarını repo ve banka mevduatı olarak değerlendiren vatandaşlar, faiz ve repo gelirlerinden kesilen Gelir Vergisi'nin yüzde 78.7'sinin indiriminin kabul edilmemesi nedeniyle, hesapta olmayan bir vergi ödeme durumuyla karşılaşacaklar.
Bu durum bir yandan mevcut faiz oranlarında bir dalgalanmaya neden olacağı gibi diğer yandan da, dövize yönelik bir hücumu başlatabilecek.
Bu arada, tasarrufçuların bir kısmı, vadesi henüz gelmeyen mevduat hesaplarını bozdurma yoluna da gidebilecek.
Vatandaşlar, tebliğ eğer değişmezse "itiraz kaydıyla" beyanname verecekler ve hemen ardından vergi mahkemelerinde dava açma yoluna gidecekler. Bu ise, geçmişte net aktif vergisi uygulamasında olduğu gibi, 10 binlerce davanın açılmasına devletle vatandaşın mahkemelik olmasına neden olacak.
Maliye Bakanlığı'nın son tebliği, tasarrufçular için tam bir sürpriz olmuştur.
Yabancı ülkelerde, vergi mükelleflerine vergi yasaları ve uygulama esasları, 2 yıl önceden açıklanır ve vatandaş da buna göre hareket eder.
Bizde bu tür bir alışkanlığın olmayışı beraberinde de çeşitli tartışmaları getirmektedir. Vatandaş, 1998'de ne yapacağını 1998'de yürürlükte olan yasaya ve bunu açıklayan tebliğe göre belirlemiştir. Doğru olan da budur. Yıl geçtikten sonra, vergi idaresinin "Ben görüşümü ve yorumumu geriye dönük olarak değiştirdim" demesi, ciddi sorunlar yaratacak ekonomiyi de olumsuz yönde etkileyecektir.
Bize göre, burada yapılacak olan uygulama tebliğle getirilen uygulamanın bir yasal düzenlemesidir. Bu da 1999 yılı ve izleyen yılların gelirleri için sözkonusu olmalıdır. Stopajda arındırmayla ilgili tebliğ hükmünün biran önce iptali gerekmektedir. Olayın 1998 yılı için sadece mahsup sonrası iade yapılmamasıyla sınırlı tutulmasında yarar vardır. Bu olayda, mahsup sonucu alacaklı çıkanlara iade yapılmaması da, Maliye'nin buradaki kazancı olacaktır.