CUMARTESİ 26 ARALIK 1998
NEVİN BİLGİN
En az 3-3.5 milyon çalışanı ilgilendiren asgari ücretin açıklanması işçi-işveren anlaşmazlığı nedeniyle salıya ertelendi. İşçi ve işveren arasındaki ücret farkı 2 milyonu bile bulmuyor. Ancak, işçinin teklifi kabul edilse bile asgari ücretle geçinenler için tablo değişmiyor.
Mevcut maaşıyla bir günlük kazancıyla bir kilo et bile alamayan asgari ücretli her zaman enflasyonun gerisinde kaldı. Türk-İş'in yaptığı hesaplamaya göre son 9 yılda yıllık ortalama enflasyon yüzde 18.476 artarken, asgari ücretteki artış yüzde 12.806'da kaldı.
Çalışma Bakanı Nami Çağan tarafından, dün açıklanacağı belirtilen asgari ücret, işçi ve işveren temsilcileri arasında son anda ortaya çıkan kriz nedeniyle açıklanamadı. İşveren, asgari ücret rakamlarının bir gün önceden basına açıklanmasını eleştirerek, DİE'den gelen rakamlara göre hesaplamaların yeniden yapılmasını istedi.
İşçi, işveren ve hükümet temsilcilerinden oluşan 15 kişilik Asgari Ücret Tespit Komisyonu, dün saat 11.00'de Çalışma Bakanlığı'nda Genel Müdür Ömer Benokan'ın başkanlığında toplandı. Türk-İş Genel Başkanı Bayram Meral'in iftar yemeğinin ardından işçi ve işveren temsilcileriyle Merit Altınel'de yapılan toplantıda asgari ücret rakamı üzerinde uzlaşmaya varılması nedeniyle, tespit komisyonundan çıkacak sonucu bekleyen Çalışma Bakanı Nami Çağan, kriz çıkması üzerine bakanlıktan ayrıldı.
Yaklaşık bir saat süren toplantının ardından komisyon başkanı Ömer Benokan, anlaşmaya varılamadığını ve salı günü asgari ücretin açıklanacağını söyledi. Benokan, "İşveren kesimi 6 ayda bir asgari ücretin belirlenmesini istedi. İşçi kesimi ise, bunun işçinin toplam gelirinde azalma olmaması halinde kabul edebileceğini belirtti. Bugün hem asgari ücretin miktarı, hem de 6 aylık belirlenmesi durumunda karar alınacaktı. Tarafların bu konuda yeniden hesaplama yapması gereği duyuldu" dedi. Benokan, işveren kesinin ilk 6 ayda 76 milyon lira istediğini, ikinci 6 konusunun da salı günü belirleneceğini söyledi.
Toplantıda, işveren kesiminin ilk altı ay için 76 milyon 500 bin lira, ikinci altı ay için de 88 milyon 200 bin lira teklif ettiği, işçi kesiminin ise ilk altı ayda 78 milyon, ikinci altı ayda da 96 milyon lira istediği öğrenildi. Yine işçi temsilcilerinin hesaplamanın bir yıllık yapılması durumunda ücretin 87 milyon liraya çıkarılması konusunda ısrar ettikleri ifade edildi. DİE'nin Aralık ayı hesaplamalarına göre ise 77 milyon 279 bin liralık bir rakam ortaya çıktı.
Toplantıda, Türk-İş Genel Sekreteri Salih Kılıç'ın, "Bu rakamın altına inmem. Biz ilk 80-100 teklifiyle gelmiştik. Bu noktaya indik" sözleri üzerine, TİSK Genel Sekreter Yardımcısı Bülent Pirler'in, basına rakamların bir gün önceden açıklanmasına sinirlenerek, yeni hesaplama yapılmak üzere toplantının ertelenmesini istediği belirtildi.
Bülent Pirler, "Bizim teklifimiz nettir. İşçi kesiminin tekliflerini kabul edemeyeceğimizi söyledik. Sanayi ve işletmeleri rahatlacak oranlarda asgari ücreti belirlemek gerekiyor. Ekonomik kriz var. Sanayi daralma noktasında. Sanayiye yeni bir külfet getirilmemeli. Rakamlar, aynı zamanda gelir kaybına da yolaçmamalı. Ama, salı günü yeni hesaplamalarla masaya oturacağız ve iş noktalanacak" dedi.
Yılbaşından itibaren geçerli olacak yeni asgari ücret için bugüne kadar 7 toplantı yapıldı. Yapılan toplantılarda asgari ücretin ülke düzeyinde tek tip belirlenmesi, besin içi harcamalara ücret içinde yüzde 36.4 yer verilmesi ve besin içi ve besin dışı kalorinin de 3 bin 540 olarak baz alınması kararlaştırıldı.
| Gıda (kg) | Çalışması gereken süre |
| Ekmek | 1 saat 4 dakika |
| Et | 10 saat 9 dakika |
| Süt | 1 saat 20 dakika |
| Peynir | 7 saat 51 dakika |
| Kurufasulye | 3 saat 15 dakika |
| Zeytin | 6 saat 15 dakika |
| Ayçiçek yağı | 3 saat 9 dakika |
| Şeker | 1 saat 50 dakika |
| Pirinç | 2 saat 39 dakika |
| Makarna | 1 saat 32 dakika |
Asgari ücretle geçimini sağlayanların fitre ve zekat vermeyecekleri, ancak alabilecekleri bildirildi. İslam dinine göre, bakmakla yükümlü olunan anne, baba ve torunlar dışında yoksullara, düşkünlere, borçlulara ve yolculara fitre ve zekat veriliyor. İstanbul Müftüsü Necati Tayyar Taş, "Türkiye'de 5 milyon, belki de daha fazla zengin var. Bunlar 1'er milyar zekat verse, 5 katrilyon lira eder. Bu paralarla asgari ücretten maaş alan 12 milyon 500 bin kişiye 400'er milyon lira para ödenir. 5 katrilyon zekat ile 12 milyon 500 bin kişiye maaş verilmiş olur. Her ailenin 5 nüfusu olsa, 62 milyon 500 kişi eder. Bu da Türkiye nüfusunun asgari ücretlilere zekatla maaş vermesi demektir" dedi. Ankara, İstanbul, İzmir ile diğer illerde fitre ve zekat miktarları tespit edildi. Müftülükler tarafından belirlenen rakamlara göre, muhtaç ve yoksullara, oruç tutulmayan her gün için günlük en az 500 bin lira fitre verilecek. İstanbul için bu yılki fitre bedelleri buğday unu için 500 bin, kuru üzüm için 2 milyon, kuru hurma için de 4 milyon lira olarak belirlendi. Zekat nisabı da 80.18 gram altın. Ankara'da fitre bedeli arpa için 250 bin, buğday unu için 500 bin, kuru üzüm için 2 milyon, hurma için de 3 milyon lira olarak belirlendi. İzmir'de de fitre bedeli, buğday için 200 bin, buğday unu için 240 bin, arpa için 270 bin, arpa unu için 300 bin, hurma için 3 milyon, çekirdekli kuru üzüm için 2 milyon, çekirdeksiz kuru üzüm için 2.5 milyon olarak belirledi. Asgari 80.18 gram altın ile 561.2 gram gümüşü olanlar ise 40'ta biri oranında zekat verecek. Hesaplamalara göre, 223 milyon liralık altını veya parası olanlar en az 5 milyon 550 bin lira, 45 milyon liralık gümüşü olanlar da 1 milyon 100 bin lira civarında zekat verecek.