PAZAR 20 ARALIK 1998
BARIŞ BİL
Ekonomik kriz, yeni parolamız. Hemen her sektörde kendini hissettiriyor. İnsanlar kolay kolay geçeceğe benzemeyen bu krizden kurtulmanın ya da etkilerini daha az hissetmenin, en aza indirmenin yollarını arıyorlar.
Krizden etkilenen bir sektör de silah sektörü. Konya'nın Huğlu ve Üzümlü kasabalarında av tüfeği üreten fabrikalar ekonomik krizden en çok etkilenen kuruluşlardan. Yıllarca bu kasabalarda üretilen binlerce av tüfeği ile öldürülen hayvanların 'ah'ı mıdır bilinmez ama şimdi bu kasabalarda yaşayan herkes işsiz.
İlk durağımız Konya Huğlu. Huğlu'da iki büyük fabrika var. Biri 'Huğlu Av Tüfekleri Kooperatifi' diğeri 'Huğsan'. İkisinin de tüm ortakları Huğlulu. Birinin 600, diğerinin 62 ortağı var. İki fabrikada, yılda toplam 30 bin tüfek üretilirken şu an bu sayıda yüzde 60'lık bir düşüş var. Özellikle kooperatifin özel çabaları ve direk ihracat girişimleri olmasa durum daha da kötü olacak. Savunma sanayiinin parça siparişleri de fabrikaları ayakta kalma savaşında bir nebze ümitlendiriyor. Çifte, kırma, süper poze yapan usta eller şimdi 'Kanas' ve 'Kaleşnikof' yedek parçası üretiyor. İki fabrika, iki imalathane bulunan Huğlu'da kooperatif, durumu fazla yaralanmadan idare edebiliyor ancak diğerleri çok zor durumda.
Huğsan Genel Müdürü Ömer Çelik'e göre av tüfeği sanayiinin içinde bulunduğu çıkmazın asıl sebebi bundan 1.5-2 yıl evvel Meral Akşener'le başlayan av tüfeklerini yasaklama tehditleri. O zamandan itibaren satışlarda ilk anda yüzde 50, daha sonraları kriz ile yüzde 60-80'lere varan talep azalması olmuş.
Kasabalılar konuşmaya yanaşmıyor ve hiçbiri işten çıkarılmayı kabul etmiyor, kendileri işten ayrılıyor. Bölgenin coğrafik yapısı ise kasabayı ayakta tutan gerçek etken. Kadınlar kendilerine ait bahçelerde tarlalarda evin yiyecek ihtiyacını karşılıyor, dağdan da yakacak indiriliyor. Büyük bir geçim sıkıntısı yok. Ancak iflaslar, konkordatolar eşikte bekliyor.
İkinci durağımız ise komşu kasaba Üzümlü. Üzümlü'de de durum pek farklı değil. 8500 nüfuslu Üzümlü'de bir kaç bakkalın dışında herkes av tüfeği işinde çalışıyorken, bir anda herkes işsiz kalmış. Üzümlü Av Tüfekleri Kooperatifi Başkanı Akif Ergin'e uzun uğraşlardan sonra ulaşıyoruz. Çünkü kapıya gelen herkes sanki alacaklıymış gibi, çaldığımız her kapıdan burada yok yanıtı ile dönüyoruz. Binbir güçlük sonunda Akif Ergin'e 'buraya hiç gelmedi' denilen fabrikada ulaşıyoruz. Daha önce 185 kişinin çalıştığı fabrikada şimdi sadece 24 kişi çalışıyor. Üretim yıllık 30 binden 500'e düşmüş. 30 imalathane ve 1 fabrikadan ayakta kalan var ama üretime devam eden yok. 20 imalathane tamamen kapanmış. Kalanlar ise kapanmamak için direniyor ya da iş kolu değiştirmeye çalışıyorlar. Kasabada moraller son derece bozuk. Kolay değil 8500 nüfustan iş sahibi 24 kişi kalmış. Üzümlü kooperatifi için yeni bir yaşam suyu bulmak başkanın başarısı. Av tüfeği fabrikasında artık tıbbi protezler yapılıyor. Bacak, kalça, kol platinleri.