SALI 08 ARALIK 1998
Karamsarlýklarýn içinden süzülen bir ýþýk halesi gibi sardý Türkiye'yi eðitim hamlesi. Milli Eðitim Bakaný Hikmet Uluðbay "eþyalarý topladým" dediðinde buruk bir gönül turu.. 8 yýl reformu sýrasýnda onun gibi düzgün ve bilimsel bakýþ sahibi bir bakan olmasý Türkiye'nin þansýydý. Onu fazla övüp de zarar vermek istemem(!), ama yeni kurulacak hükümette koltuðunu korumasý gereken bakanlarýn baþýnda geliyor.
Sekiz yýllýk eðitim, kara cehaleti delen cesur bir ýþýk. Bu ýþýðýn doðduðu ülkede her yýl 1 milyon 350 bin çocuk okula baþlýyor. Ayný rakam Almanya için 400 bin çocuk. Türkiye'dekilerin sayýsý, Avrupa'nýn üç büyük ülkesi Almanya, Fransa ve Ýngiltere'nin toplamýna eþit.
Eðitim hamlesini yapan bu ülkede kiþi baþýna düþen gelir 5 bin dolar. Bütçesinin yüzde 3'ünü ayýrýyor Türkiye eðitime, adam baþýna 150 dolar. Almanya'da ise kiþi baþýna milli gelir 27 bin dolar, bütçenin yüzde 6'sý eðitime gidiyor, yani yýlda adam baþýna 1650 dolar... Bu büyük fark heyecanýmýzý tüketemiyor. Toplumun katkýlarý yetiþiyor yardýma. Okul yaptýrma, cami yaptýrmanýn önüne geçiyor çünkü millet ihtiyaç fazlasý camilerin boþ, ama açýlan her okulun dolu olduðunun farkýnda. Gelecek yýlbaþý ise lžzumsuz hediyeler daðýtmak yerine çocuk okutma baðýþlarý gündemde.
Batý Avrupa'da nüfus yerleþik, tarýmda çalýþan nüfus yüzde 10'un altýna inmiþ, göç vermiyor. Orada bir okul yaptýrmak 100 yýllýk bir yatýrým. Buna karþýlýk bizde nüfusu 20 bini aþan kentlerde yaþayanlarýn sayýsý 1980 ile 87 arasý yüzde yüzden fazla arttý; söz gelimi Urfa'nýn bir kazasýnda okul yaptýrmak, 10 yýllýk bir yatýrým. Aradan 10 yýl geçmeden orasý boþalýyor ve o okula ihtiyaç kalmýyor.
Okullara tekerlek takýp taþýnamýyor ve Almanya'nýn 100 yýlda bir yaptýðý yatýrýmý, Türkiye 10 yýlda bir yeniliyor.
Güneydoðu'da 1700 okul güvenlik nedeniyle kapalý, bu yüzden aðýrlýk bölge yatýlý ilköðretim okullarýna verildi. Hikmet Uluðbay 1.5 yýl önce bakanlýk koltuðuna oturduðunda Türkiye genelinde 143 yatýlý bölge okulu vardý, bunlarýn 90'ý Doðu ve Güneydoðu illerindeydi. Sadece 1.5 yýlda toplam rakam 216'ya çýktý, doðudakilerin sayýsý 118'e ulaþtý.
Hepimiz zamanýmýzýn yurttaþýyýz, ama ya zamanlar farklýysa? Avrupa milli eðitimde bizim bugün karþýlaþtýðýmýz sorunlarý geçen yüzyýlda yaþadý. Ne zaman ki eðitim sorunlarýný çözdüler ve dil birliðini saðladýlar, yok edilen dilleri yeniden canlandýrmaya koyuldular þimdi.
Avrupa ile sorunlarýmýzýn kaynaðýnda hayatýn gerçeklerini eþ zamanlý yaþamamak gibi bir sorun da var. Bizim eðitim yaramýz hâlâ canýmýzý acýtýyor, ama onlarýnkini iyileþtirdi zaman.