PAZARTESİ 23 KASIM 1998
Teknoloji nasıl da akıl almaz hızla gelişiyor. İlk gençlik yıllarımızda, okurken, annemizi babamızı aramak için saatlerce postanede bekleme devirlerini neredeyse ışık hızıyla aştık ve cebimize koyduğumuz küçücük bir aletle dünyanın her yeriyle konuşmaya başladık, üstelik 10 saniyelik beklemelere bile tahammül edemeyerek.
Ama anlaşılan artık cep telefonu da yetmiyor. Çünkü bu küçük aletten duyduğumuz "Aradığınız numara kapsama alanı dışında" anonsu, konuşan bayanın güzel sesine rağmen hepimizi ifrit ediyor.
İşte şimdi bu "kapsama alanı" da maziye karışıyor. Çünkü yeni sistem telefonlar Türkiye'ye de geliyor. İridium adlı bu telefonlarla "kapsama alanı" sorunu ortadan kalkıyor. Dünyanın neresinde olursanız olun, telefonunuz her an konuşmaya ve cevap vermeye hazır.
İridium'un Türkiye müdürü Erkan Tezcanlı ile konuştum ve aklıma takılanları sordum. Tezcanlı Türkiye'de iki mobil telefon lisansının bulunduğunu kendilerinin üçüncü olarak piyasaya gireceğini hatırlatarak "Ancak bizimki bildiğimiz cep telefonu gibi değil. Cep telefonları sabit istasyonlar yardımıyla çalışıyor, İridium ise direk uyduya çıkacak" dedi.
"Peki nasıl kullanılacak?" dedim. Anlattı: "Tıpkı 532 ve 542 gibi bizim de sihirli bir numaramız var. 8816 ve 8817 çevrilecek önce, ardından da 7 numara geliyor. Tıpkı GSM kartı gibi bizim de bir kartımız olacak. Son gelişmelerle, İridium, normal cep telefonlarıyla da bağlantılı olacak. Böylece uydu çıkışına gerek olmayan yerlerde normal cep telefonu işyevi görecek. Bunun için Telsim ve Türkcell'le görüşmelerimiz sürüyor."
İridium, yeni olduğu için biraz pahalı. Örneğin cihaz ve sim kartı fiyatı en az 3 bin dolar olacak. Konuşma ücreti ise 5-7 dolar arasında olacak. Ancak Tezcanlı "Bu konuda henüz ciddi rekabet yok, ama hazırlıklar var. Başka sistemler ortaya çıktıkça fiyatlar düşecektir" dedi.
"Tamam da, bu İridium'la her yerden konuşulacak mı?" diye sordum. Pek o kadar değil. Yani daha önce bazı yerlerde yazıldığı gibi tünellerde bile işlemeyecek. Bununla konuşmak için uyduyla bağlantı kurulabilecek yerde olunmalı. Bu da açık hava ya da binaların pencere kenarları.
Bu telefon kimin işine yarar sorusuna ise Tezcanlı şu cevabı verdi: "Telefon şebekesinin ve GSM'lerin kapsama alanı dışındaki her yerde çalışanlar kullanır. Örneğin kent dışında inşaat yapanlar, mühendisler, petrolcüler, madenciler, dağcılar, silahlı kuvvetler, gemiciler bu telefonun ilk müşterileri olur."
İridium 4 Aralık'ta Türk müşterilere de tanıtılacak. Sistemin kullanılması ise bir ay içinde başlayacak.
Kapsama alanı sorunu olmayan yeni telefon sisteminin adı İridium. İridium kimyadaki elementlerden biri. Ben de bu telefonu ilk duyduğumda, bu elementin bir rolü olduğunu düşünüyordum. Yani sanki bu telefon iridium ile çalışıyor sanıyordum. Meğer pekçok kişi de böyle düşünüyormuş. Tabii ilitişim teknolojisini bilenlerle kimyacıları kastetmiyorum.
Meğer İridium adı şuradan geliyormuş. Proje hazırlanırken dünyanın yörüngesine 77 uydu yerleştirilmesi öngörülmüş. Bu 77 uydu sayesinde kapsama alanı sorunu ortadan kalkıyormuş. Üreticiler "Sistemin adını ne koyalım?" diye düşünürken, biri "77 uydu var. 77'inci element hangisi?" diye sormuş. Bakmışlar 77'inci element iridium. "O zaman adını iridium koyalım" demişler. İşte böyle.
Çevre yollarını denetleyen Trafik Müdürlüğü bir yıl kadar önce güzel bir karar almıştı. Buna göre trafiğin en yoğun olduğu saatlerde TEM otoyolunun Mahmutbey ile Kozyatağı arasındaki bölümüne kamyon girmesi yasaklanmıştı.
Kamyonlar bu saatten önce geçerlerse geçiyorlar, yok yetişemezlerse emniyet şeritlerine geçerek arka arkaya diziliyordu.
Trafik ekipleri de çok sıkı bir denetim yapıyordu.
Ancak son bir aydır bu uygulama çok gevşedi. Gerçi yine yolun en sağında bekleyen kamyonlar var ama çok sayıda dev kamyon en yoğun saatte yine geçiş yapıyor.
"Bunlar nedir?" diye sordum. Efendim, bazı kamyonlara özel izin veriliyormuş. Elbette, beklemesinde sakınca olan yük taşıyan kamyonlar olabilir, arada birkaç tanesi geçebilir.
Ama bu yolu kullananlar biliyor, kamyon sayısı neredeyse diğer taşıtlar kadar oluyor yoğun saatlerde. Hele o dev TIR'lar zaman zaman konvoy halinde bir diziliyor ki görmeyin.
Herhalde bunların hepsi de "izin verilmiş" olanlar olamaz. Acaba kamyonlar için ekipler "özel izin mi?" veriyor.